Μελέτη DNA μεγάλης κλίμακας χαρτογραφεί «37.000 χρόνια ιστορίας ασθενειών»

Μια ερευνητική ομάδα με επικεφαλής τον Eske Willerslev, καθηγητή στο Πανεπιστήμιο της Κοπεγχάγης και στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ, ανέκτησε αρχαίο DNA από 214 γνωστά ανθρώπινα παθογόνα σε προϊστορικούς ανθρώπους από την Ευρασία.

Η μελέτη δείχνει, μεταξύ άλλων, ότι οι πρώτες γνωστές ενδείξεις ζωονοσογόνων ασθενειών -ασθένειες που μεταδίδονται από τα ζώα στον άνθρωπο, όπως το COVID τον τελευταίο καιρό- χρονολογούνται πριν από περίπου 6.500 χρόνια, ενώ οι ασθένειες αυτές έγιναν πιο διαδεδομένες πριν από περίπου 5.000 χρόνια.

Η μελέτη «The spatiotemporal distribution of human pathogens in ancient Eurasia» είναι η μεγαλύτερη μελέτη που έχει γίνει μέχρι σήμερα για την ιστορία των μολυσματικών ασθενειών και έχει δημοσιευτεί στο Nature.

Οι ερευνητές ανέλυσαν DNA από πάνω από 1.300 προϊστορικά άτομα, ορισμένα από τα οποία ήταν ηλικίας έως και 37.000 ετών. Τα αρχαία οστά και δόντια παρείχαν μια μοναδική εικόνα για την ανάπτυξη ασθενειών που προκαλούνται από βακτήρια, ιούς και παράσιτα.

Τα αποτελέσματα υποδηλώνουν ότι η στενή συμβίωση των ανθρώπων με τα εξημερωμένα ζώα -και οι μεγάλης κλίμακας μεταναστεύσεις κτηνοτρόφων από την ποντιακή στέπα- έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στην εξάπλωση αυτών των ασθενειών.

«Από καιρό υποψιαζόμασταν ότι η μετάβαση στη γεωργία και την κτηνοτροφία άνοιξε την πόρτα σε μια νέα εποχή ασθενειών – τώρα το DNA μας δείχνει ότι αυτό συνέβη τουλάχιστον 6.500 χρόνια πριν», λέει ο καθηγητής Willerslev. «Αυτές οι λοιμώξεις δεν προκάλεσαν απλώς ασθένειες – μπορεί να συνέβαλαν στην κατάρρευση του πληθυσμού, στη μετανάστευση και στη γενετική προσαρμογή».

Θα μπορούσε να έχει επιπτώσεις για τα μελλοντικά εμβόλια
Τα ευρήματα θα μπορούσαν να είναι σημαντικά για την ανάπτυξη εμβολίων και για την κατανόηση του τρόπου με τον οποίο οι ασθένειες προκύπτουν και μεταλλάσσονται με την πάροδο του χρόνου.

«Αν καταλάβουμε τι συνέβη στο παρελθόν, αυτό μπορεί να μας βοηθήσει να προετοιμαστούμε για το μέλλον, όπου πολλές από τις νεοεμφανιζόμενες μολυσματικές ασθένειες προβλέπεται να προέρχονται από τα ζώα», λέει ο αναπληρωτής καθηγητής Martin Sikora, πρώτος συγγραφέας της μελέτης.

“Οι μεταλλάξεις που ήταν επιτυχείς στο παρελθόν είναι πιθανό να επανεμφανιστούν. Αυτή η γνώση είναι σημαντική για τα μελλοντικά εμβόλια, καθώς μας επιτρέπει να ελέγξουμε αν τα σημερινά εμβόλια παρέχουν επαρκή κάλυψη ή αν πρέπει να αναπτυχθούν νέα λόγω μεταλλάξεων”, προσθέτει ο Willerslev.

Στη μελέτη, οι ερευνητές βρήκαν 214 παθογόνα. Ένα αξιοσημείωτο εύρημα είναι το αρχαιότερο γενετικό ίχνος του βακτηρίου της πανώλης Yersinia pestis στον κόσμο, που εντοπίστηκε σε δείγμα ηλικίας 5.500 ετών. Η πανούκλα εκτιμάται ότι σκότωσε το ένα τέταρτο έως το ήμισυ του πληθυσμού της Ευρώπης κατά τη διάρκεια του Μεσαίωνα.

Πηγή Phys.org