ΜΑΖΕΥΟΥΝ ΤΑ ΜΕΤΡΗΤΑ – «Κάντε το στρώμα σας… ATM!»

Η εποχή των μετρητών φαίνεται να φτάνει στο τέλος της, καθώς οι κοινωνίες σε όλο τον κόσμο στρέφονται ταχύτατα σε ψηφιακές μορφές πληρωμών.

Πιστωτικές και χρεωστικές κάρτες, εφαρμογές κινητών και ηλεκτρονικά πορτοφόλια αντικαθιστούν τα χαρτονομίσματα, καθιστώντας τις λεγόμενες cashless societies όλο και πιο συνηθισμένες.

Η Σουηδία θεωρείται πρωτοπόρος, με πληθώρα καταστημάτων να απορρίπτουν τα μετρητά, ενώ στην Κίνα εφαρμογές όπως το WeChat Pay και το Alipay έχουν κυριαρχήσει ακόμη και στις πιο καθημερινές συναλλαγές. Παρόμοια ψηφιοποίηση παρατηρείται σε Νότια Κορέα, Νορβηγία και Ηνωμένο Βασίλειο.

Όταν το ρεύμα «σβήνει» το ηλεκτρονικό χρήμα

Ωστόσο, το πρόσφατο μπλακ άουτ που έπληξε Ισπανία και Πορτογαλία στις 28 Απριλίου 2025 ήρθε να υπενθυμίσει ότι ακόμη και οι πιο ψηφιοποιημένες κοινωνίες δεν είναι άτρωτες. Η μαζική διακοπή ηλεκτροδότησης οδήγησε σε σοβαρές δυσλειτουργίες στα ηλεκτρονικά συστήματα πληρωμών. Τα POS στα καταστήματα τέθηκαν εκτός λειτουργίας λόγω απώλειας σύνδεσης με το διαδίκτυο, ενώ αρκετά ΑΤΜ σταμάτησαν να λειτουργούν, αφήνοντας πολλούς πολίτες χωρίς κανένα μέσο συναλλαγής.

Μόνο όσα καταστήματα δέχονταν μετρητά συνέχισαν να εξυπηρετούν, ενώ σε ελάχιστα ΑΤΜ –που συνέχισαν να λειτουργούν με γεννήτριες– σχηματίστηκαν τεράστιες ουρές.

Η προειδοποίηση της Ολλανδικής Κεντρικής Τράπεζας

Η κατάσταση αυτή υπογράμμισε την ευαλωτότητα των cashless οικονομιών. Η Κεντρική Τράπεζα της Ολλανδίας (DNB), με φόντο τον κίνδυνο διακοπών ρεύματος και κυβερνοεπιθέσεων, προέτρεψε τους πολίτες να διατηρούν ρευστό στο σπίτι. Η σύσταση είναι σαφής: 70 ευρώ ανά ενήλικα και 30 ευρώ ανά παιδί, αρκετά για την κάλυψη βασικών αναγκών (νερό, τρόφιμα, φάρμακα, μεταφορές) για τουλάχιστον τρεις ημέρες.

Η προετοιμασία της Ευρώπης για έκτακτες καταστάσεις

Τον Μάρτιο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε στρατηγική ετοιμότητας για κρίσεις, η οποία καλεί τους πολίτες να εξασφαλίσουν προμήθειες 72 ωρών σε περίπτωση πολέμου, φυσικής καταστροφής ή σοβαρού ψηφιακού σαμποτάζ. Η στρατηγική στοχεύει στη διατήρηση των ζωτικών λειτουργιών της κοινωνίας και στον περιορισμό των επιπτώσεων στην καθημερινότητα των πολιτών.

Σε έναν κόσμο που βασίζεται ολοένα και περισσότερο στην τεχνολογία, οι εναλλακτικές –όπως η διατήρηση φυσικού χρήματος– αποκτούν ξανά τη σημασία τους. Όπως χαρακτηριστικά γράφει το Politico, «κάποιες φορές, το να κρατάς μετρητά κάτω από το στρώμα μπορεί να σε σώσει».