ΚΑΤΑΡΡΕΕΙ Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΤΟΥ ΙΡΑΝ – ΔΕΝ ΘΑ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΠΛΗΡΩΣΕΙ ΜΙΣΘΟΥΣ ΜΕΤΑ ΤΟΝ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟ
Το σημαντικότερο εμπορικό λιμάνι του Ιράν παραμένει άδειο, οι προβλήτες του είναι έρημες και οι γερανοί αδρανείς, καθώς ο αμερικανικός αποκλεισμός καταφέρνει να στραγγαλίσει το διεθνές εμπόριο της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Το λιμάνι Σαχίντ Ρατζαΐ (Shahid Rajaee) διακινούσε ιστορικά σχεδόν το 80% της φόρτωσης και εκφόρτωσης εμπορευματοκιβωτίων (κοντέινερ) του Ιράν, καθώς και περισσότερες από τις μισές θαλάσσιες εισαγωγές και εξαγωγές της χώρας.
Τα στοιχεία του PortWatch του ΔΝΤ δείχνουν ότι, κατά τον τελευταίο μήνα, το λιμάνι δέχθηκε κατά μέσο όρο περίπου 1,4 πλοία την ημέρα, αριθμός που αντιστοιχεί περίπου στο μισό του ρυθμού που καταγραφόταν πριν από την κρίση (2,7 πλοία). Μάλιστα, υπήρξαν ημέρες το τελευταίο διάστημα κατά τις οποίες δεν καταγράφηκε καμία άφιξη πλοίου, ούτε κάποια εισαγωγή ή εξαγωγή.
Οι άδειες προβλήτες διαψεύδουν κατηγορηματικά τους ισχυρισμούς του καθεστώτος ότι η εμπορική δραστηριότητα συνεχίζεται κανονικά, παρά τον αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό. Αυτό συνεπάγεται ότι λιγότερα μηχανήματα, ανταλλακτικά, βιομηχανικά εξαρτήματα, πρώτες ύλες, τρόφιμα και καταναλωτικά αγαθά εισέρχονται στο Ιράν. Τα χερσαία σύνορα και οι διαδρομές μέσω της Κασπίας Θάλασσας δεν μπορούν να υποκαταστήσουν τους τεράστιους όγκους εμπορευμάτων που διακινούνταν ιστορικά μέσω των λιμανιών του νότου. Ωστόσο, το άδειο εμπορικό λιμάνι αποτελεί μόνο την ορατή πλευρά μιας πολύ βαθύτερης κρίσης.
Οι εξαγωγές πετρελαίου της Ισλαμικής Δημοκρατίας, η κύρια πηγή συναλλάγματος για το καθεστώς, έχουν διακοπεί σχεδόν ολοκληρωτικά. Πριν από τον αποκλεισμό, το Ιράν εξήγαγε καθημερινά περίπου 1,7 έως 2 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου και συμπυκνωμάτων.
Σύμφωνα με την εταιρεία Kpler και το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ, το Ιράν δεν έχει πραγματοποιήσει καμία φόρτωση αργού πετρελαίου ή συμπυκνωμάτων από τις 25 Αυγούστου. Τα αποθέματα πετρελαίου που βρίσκονταν εκτός της ζώνης αποκλεισμού μειώθηκαν από σχεδόν 89 εκατομμύρια βαρέλια τον Ιούλιο σε μηδέν έως τα μέσα Οκτωβρίου.
Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) αναφέρει ότι ο αποκλεισμός έχει ήδη αποτρέψει εξαγωγές ιρανικού αργού πετρελαίου αξίας τουλάχιστον 25 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Δεδομένου ότι οι Κινέζοι αγοραστές συνήθως πληρώνουν ένα ή δύο μήνες μετά την παραλαβή των φορτίων, η Kpler εκτιμά ότι τα εναπομείναντα έσοδα του καθεστώτος από το πετρέλαιο θα εξαντληθούν έως τα μέσα Δεκεμβρίου.
Η Ισλαμική Δημοκρατία προετοιμάζεται ήδη για αυτή τη στιγμή. Ο Οργανισμός Σχεδιασμού και Προϋπολογισμού του Ιράν έδωσε εντολή, ώστε ο προϋπολογισμός του επόμενου έτους να περιλαμβάνει ένα σενάριο κατά το οποίο τα έσοδα από το πετρέλαιο θα μηδενιστούν. Ιστορικά, το πετρέλαιο απέφερε περίπου το 30% με 40% των επίσημων κρατικών εσόδων και αποτελούσε τη μεγαλύτερη πηγή συναλλάγματος για το Ιράν.
Αν συνυπολογιστούν και τα έμμεσα έσοδα, ορισμένες εκτιμήσεις τοποθετούν τη συνεισφορά του στο σύνολο των εσόδων του καθεστώτος σε πολύ υψηλότερα επίπεδα. Τα χρήματα αυτά χρηματοδοτούν μισθούς, επιδοτήσεις, δυνάμεις ασφαλείας, τους Φρουρούς της Επανάστασης (IRGC), δίκτυα πληρεξουσίων (proxies) και το σύστημα πελατειακών σχέσεων που διατηρεί σε λειτουργία την Ισλαμική Δημοκρατία.
Το καθεστώς μπορεί να διοχετεύσει ορισμένα εμπορευματοκιβώτια μέσω γειτονικών χωρών. Δεν μπορεί, ωστόσο, να υποκαταστήσει τις εξαγωγές εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου ημερησίως χρησιμοποιώντας φορτηγά ή σιδηροδρομικά δίκτυα. Η παραγωγή μειώνεται καθώς οι εγχώριοι χώροι αποθήκευσης γεμίζουν, ενώ τα δεξαμενόπλοια παραμένουν εγκλωβισμένα πίσω από τον αποκλεισμό.
Ο πληθωρισμός πλησιάζει το 90%, το εθνικό νόμισμα έχει καταρρεύσει και οι ελλείψεις εξαπλώνονται σε όλο το φάσμα της οικονομίας. Οι άδειοι γερανοί στο λιμάνι Σαχίντ Ρατζαΐ (Shahid Rajaee) δεν αποτελούν απλώς ένδειξη επιβράδυνσης του εμπορίου. Είναι η ορατή πλευρά μιας οικονομικής πολιορκίας που πλήττει πλέον την κεντρική πηγή ισχύος της Ισλαμικής Δημοκρατίας: το χρήμα της.





