Εικονικά τιμολόγια: Ποιος πρέπει τελικά να αποδείξει την εικονικότητα;

Οι υποθέσεις περί εικονικών τιμολογίων αποτελούν διαχρονικά ένα από τα πλέον σύνθετα
πεδία της φορολογικής αντιδικίας. Η έκδοση μιας πράξης επιβολής προστίμου από τη
φορολογική διοίκηση δεν συνεπάγεται αυτομάτως ότι ο φορολογούμενος οφείλει να
αποδείξει την αθωότητά του.

Αντιθέτως, η νομολογία των διοικητικών δικαστηρίων θέτει σαφή όρια ως προς το βάρος
απόδειξης. Χαρακτηριστική είναι η υπ’ αριθμ. 196/2023 απόφαση του Διοικητικού Εφετείου
Θεσσαλονίκης, με την οποία απορρίφθηκε η έφεση του Ελληνικού Δημοσίου σε υπόθεση που
χειρίστηκε το γραφείο μας 1.

Το Εφετείο έκρινε ότι η φορολογική αρχή φέρει, κατ’ αρχήν, το βάρος να αποδείξει την
εικονικότητα των συναλλαγών. Εφόσον δεν αποδειχθεί ότι ο εκδότης ήταν φορολογικά
ανύπαρκτος ή ότι δεν είχε πραγματική δυνατότητα να παράσχει τις επίμαχες υπηρεσίες, δε
πρέπει να μετακυλίεται στον λήπτη του τιμολογίου η υποχρέωση να αποδείξει ότι οι
συναλλαγές πραγματοποιήθηκαν.

Η πρακτική, όμως, είναι πολύ πιο απαιτητική. Για να φτάσει ένας φορολογούμενος ενώπιον
της Δικαιοσύνης, οφείλει πρώτα να ακολουθήσει μία αυστηρά τυπική διαδικασία: αρχικά την
υποχρεωτική ενδικοφανή προσφυγή ενώπιον της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών και,
εφόσον αυτή απορριφθεί, την προσφυγή στα διοικητικά δικαστήρια. Παράλληλα,
ενεργοποιείται και η ποινική διαδικασία, με τον φορολογούμενο να βρίσκεται αντιμέτωπος
όχι μόνο με πρόστιμα και καταλογισμούς, αλλά και με σοβαρές ποινικές κυρώσεις.

Η καταπολέμηση της φοροδιαφυγής αποτελεί θεμιτό και αναγκαίο σκοπό, πλην όμως δεν
μπορεί να επιτυγχάνεται με αντιστροφή του βάρους απόδειξης και με την εκ των προτέρων
αντιμετώπιση κάθε λήπτη τιμολογίου ως υπαιτίου. Η τήρηση των δικονομικών εγγυήσεων
αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για την προστασία των δικαιωμάτων του φορολογουμένου
και την εμπέδωση της ασφάλειας δικαίου.

Καλοκύρης Θωμάς
Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω

ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΟ ΑΡΘΡΟ

Η Ακρίβεια ως Πολιτική Επιλογή: Όταν η Στέγαση και οι Μεταφορές Γίνονται «Είδη Πολυτελείας»