Νέα επιστημονική ανακάλυψη – Αυτή είναι η καταγωγή της πατάτας…!

Μια εντυπωσιακή επιστημονική ανακάλυψη φέρνει τα πάνω κάτω στην κατανόησή μας για τη βιολογική καταγωγή της πατάτας: αποδεικνύεται ότι η ταπεινή πατάτα, που αποτελεί θεμέλιο της παγκόσμιας διατροφής, κατάγεται από… τη ντομάτα. Πριν από περίπου 9 εκατομμύρια χρόνια, ένα είδος άγριας ντομάτας που φύτρωνε στις Άνδεις διασταυρώθηκε με ένα άλλο φυτό, το Etuberosum, και από την υβριδική αυτή ένωση προέκυψε η γενετική γραμμή της πατάτας.

Η ερευνητική ομάδα από το Agricultural Genomics Institute στο Σενζέν της Κίνας, με επικεφαλής τον καθηγητή Sanwen Huang, αποκάλυψε ότι η ντομάτα υπήρξε ο «μητρικός» οργανισμός της πατάτας, ενώ το Etuberosum αποτέλεσε τον «πατρικό». Η γενετική ανάλυση εστίασε σε δύο βασικά γονίδια: το SP6A που προέρχεται από τη ντομάτα και το IT1 από το Etuberosum. Κανένα από τα δύο δεν αρκεί από μόνο του για τον σχηματισμό κονδύλων, όμως όταν συνυπάρχουν, οδηγούν στη δημιουργία της χαρακτηριστικής υπόγειας δομής της πατάτας.

Όπως εξηγεί ο καθηγητής James Mallet από το Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ, πρόκειται για μια ανακάλυψη με εξαιρετική σημασία. Αποδεικνύει πώς η διασταύρωση δύο διαφορετικών φυτών μπορεί να οδηγήσει στη δημιουργία νέου βιολογικού οργάνου, ακόμη και νέου είδους.

Η πατάτα, χάρη στους κονδύλους της, ανέπτυξε ιδιότητες που της επέτρεψαν να επιβιώσει σε δύσκολες συνθήκες. Οι κόνδυλοι αποθηκεύουν θρεπτικά συστατικά, εξασφαλίζουν την αναπαραγωγή χωρίς σπόρους και ενισχύουν την ανθεκτικότητα του φυτού, ειδικά σε κρύα και ορεινά κλίματα όπως των Άνδεων. Γι’ αυτό και εξαπλώθηκε με ραγδαίο ρυθμό στην περιοχή, ενώ οι τοπικοί πληθυσμοί εξημέρωσαν πολυάριθμες ποικιλίες.

Η βοτανική ειδικός Sandra Knapp από το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας του Λονδίνου εξηγεί ότι στις Άνδεις καλλιεργούνται εκατοντάδες ποικιλίες πατάτας. Στην Ευρώπη, ωστόσο, χρησιμοποιούνται μόλις πέντε, όλες προερχόμενες από το είδος Solanum tuberosum.

Η μεταφορά της πατάτας στην Ευρώπη έγινε τον 16ο αιώνα από τους Ισπανούς εξερευνητές. Παρά τις αρχικές επιφυλάξεις κυρίως λόγω της ασυνήθιστης εμφάνισής της και της απουσίας της από τα θρησκευτικά κείμενα, η πατάτα τελικά κατέλαβε κεντρική θέση στη διατροφή των λαών χάρη στην υψηλή διατροφική της αξία και την αντοχή της σε δύσκολες συνθήκες.

Σήμερα, οι επιστήμονες διερευνούν αν είναι δυνατή η επανάληψη αυτής της αρχαίας υβριδοποίησης με τεχνητά μέσα. Ο καθηγητής Huang δήλωσε ότι εξελίσσεται πείραμα ώστε η πατάτα να μπορεί να αναπαράγεται με σπόρους, ενώ παράλληλα επιχειρείται η μεταφορά των κρίσιμων γονιδίων, όπως το IT1, στη ντομάτα, ώστε αυτή να μπορεί να παράγει δικούς της κονδύλους.

Αν αυτό επιτευχθεί, τότε η ντομάτα δεν θα παραμένει απλώς πρόγονος της πατάτας. Θα αναδειχθεί και ως το μέλλον της.