Βρέθηκε ένας από τους παλαιότερους τόπους ταφής στον κόσμο – Xρονολογείται πριν από 100.000 χρόνια
Αρχαιολόγοι πιστεύουν ότι έχουν ανακαλύψει έναν από τους παλαιότερους τόπους ταφής στον κόσμο σε μια σπηλιά στο Ισραήλ, όπου τα καλά διατηρημένα λείψανα πρώιμων ανθρώπων που χρονολογούνται περίπου 100.000 χρόνια πριν, ήταν προσεκτικά τοποθετημένα σε λάκκους.
Τα ευρήματα στη σπηλιά Tinshemet στο κεντρικό Ισραήλ, που δημοσιεύτηκαν σε ένα ακαδημαϊκό περιοδικό νωρίτερα φέτος, βασίζονται σε προηγούμενες ανακαλύψεις στο βόρειο Ισραήλ και συμβάλλουν στην καλύτερη κατανόηση των αρχών της ανθρώπινης ταφής.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τους αρχαιολόγους παρουσιάζουν αντικείμενα που βρέθηκαν δίπλα στα λείψανα, τα οποία ενδέχεται να χρησιμοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια τελετών προς τιμήν των νεκρών και θα μπορούσαν να ρίξουν φως στο πώς οι αρχαίοι πρόγονοί μας αντιλαμβάνονταν την πνευματικότητα και τη μετά θάνατον ζωή.
«Πρόκειται για μια εκπληκτική επαναστατική καινοτομία για το είδος μας», δήλωσε ο Yossi Zaidner, ένας από τους διευθυντές της ανασκαφής στο Tinshemet και καθηγητής αρχαιολογίας στο Εβραϊκό Πανεπιστήμιο της Ιερουσαλήμ. «Είναι πραγματικά η πρώτη φορά που αρχίζουμε να χρησιμοποιούμε αυτή τη συμπεριφορά».
Αρχαιολόγοι που εργάζονται στο Tinshemet από το 2016 έχουν ανακαλύψει τα λείψανα πέντε πρώιμων ανθρώπων που χρονολογούνται περίπου 110.000 έως 100.000 χρόνια πριν, σύμφωνα με διάφορες τεχνολογίες.
Τα σκελετικά υπολείμματα ανακαλύφθηκαν σε λάκκους και ήταν προσεκτικά τοποθετημένα σε εμβρυακή στάση, γνωστή ως στάση ταφής, σύμφωνα με τον Zaidner. Πολλά από αυτά βρέθηκαν μαζί με αντικείμενα, όπως βασάλτες, υπολείμματα ζώων ή θραύσματα ώχρας, μιας κοκκινωπής χρωστικής ουσίας που παράγεται από πετρώματα πλούσια σε σίδηρο.
Αυτά τα αντικείμενα, μερικά από τα οποία προέρχονταν από εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά, δεν είχαν γνωστή πρακτική χρήση στην καθημερινή ζωή, οπότε οι ειδικοί πιστεύουν ότι αποτελούσαν μέρος τελετουργιών που είχαν ως σκοπό να τιμήσουν τους νεκρούς.
Μια γέφυρα μεταξύ των λαών
Η σπηλιά Tinshemet είναι μια σκοτεινή σχισμή στους λόφους της κεντρικής Ισραήλ, γεμάτη με φρουφρουρίζουσες νυχτερίδες. Μέσα και γύρω από τη σπηλιά υπάρχει ένας ταπεινός πέτρινος τύμβος, τον οποίο ο Zaidner αποκαλεί «ένα από τα τρία ή τέσσερα πιο σημαντικά μνημεία για τη μελέτη της ανθρώπινης εξέλιξης και συμπεριφοράς κατά την Παλαιολιθική εποχή».
Η Παλαιολιθική εποχή, γνωστή και ως Λίθινη Εποχή λόγω της εμφάνισης των λίθινων εργαλείων, διήρκεσε από 3,3 εκατομμύρια χρόνια πριν μέχρι περίπου 10.000 χρόνια πριν. Το σπήλαιο Tinshemet χρονολογείται από τη Μέση Παλαιολιθική εποχή, περίπου μεταξύ 250.000 και 30.000 χρόνια πριν.
Μερικά από τα βασικά ευρήματα των ερευνητών του Tinshemet δημοσιεύθηκαν τον Μάρτιο στο περιοδικό Nature Human Behavior. Μια σημαντική ανακάλυψη ήταν τα λείψανα πέντε πρώιμων ανθρώπων, συμπεριλαμβανομένων δύο πλήρων σκελετών και τριών απομονωμένων κρανίων με άλλα οστά και δόντια. Αξίζει επίσης να σημειωθούν περισσότερα από 500 θραύσματα διαφορετικού μεγέθους από κόκκινη και πορτοκαλί ώχρα, μια χρωστική ουσία που δημιουργείται με τη θέρμανση πετρωμάτων πλούσιων σε σίδηρο σε συγκεκριμένη θερμοκρασία — απόδειξη ότι οι πρώτοι άνθρωποι είχαν τα μέσα να δημιουργούν διακοσμητικά αντικείμενα.
«Εδώ βλέπουμε ένα πολύ σύνθετο σύνολο συμπεριφορών, που δεν σχετίζονται μόνο με την τροφή και την επιβίωση», είπε ο Zaidner.
Χρησιμοποιώντας σμίλες και λεπτούς πνευματικούς τρυπάνια σε μέγεθος στυλό που μοιάζουν με οδοντιατρικά εργαλεία, οι αρχαιολόγοι θα χρειαστούν πολλά ακόμη χρόνια για να ανασκάψουν τον χώρο. Η εργασία στο πεδίο, που ξεκίνησε το 2016, πραγματοποιείται συνήθως τους καλοκαιρινούς μήνες. Φέτος, μια ντουζίνα φοιτητές και μεταπτυχιακοί φοιτητές αρχαιολογίας απλώθηκαν σε όλη την περιοχή, καταγράφοντας με επιμέλεια και αφαιρώντας κάθε θραύσμα εργαλείου, αντικειμένου ή οστού.
Στην είσοδο της σπηλιάς, το κρανίο ενός από τους πρώτους ανθρώπους αναδύεται σιγά-σιγά από τα ιζήματα του βράχου. Θα περάσουν χρόνια μέχρι να ανασκαφεί πλήρως.
Το Tinshemet είναι εξαιρετικά σημαντικό για τους αρχαιολόγους, επειδή το τοπικό κλίμα διατήρησε τα οστά, τα εργαλεία και τα κοσμήματα σε καλή κατάσταση, σε αντίθεση με πολλά άλλα μέρη του κόσμου όπου αυτά τα αντικείμενα χάθηκαν με την πάροδο του χρόνου, δήλωσε ο Christian Tryon, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Κονέκτικατ και ερευνητικός συνεργάτης στο Πρόγραμμα Ανθρώπινης Προέλευσης του Ινστιτούτου Σμιθσόνιαν, ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη.
Τα σκελετικά υπολείμματα και τα αντικείμενα διατηρήθηκαν σε τόσο καλή κατάσταση χάρη στην τέφρα από συχνές πυρκαγιές, πιθανώς τελετουργικές. Η μεγάλη ποσότητα τέφρας αναμίχθηκε με τη βροχή και τον όξινο ασβεστόλιθο του Ισραήλ, δημιουργώντας τις ιδανικές συνθήκες για τη διατήρησή τους. Ένας σκελετός ήταν σε τόσο καλή κατάσταση που οι αρχαιολόγοι μπορούσαν να δουν πώς ήταν πλεγμένα τα δάχτυλα, με τα χέρια ενωμένα κάτω από το κεφάλι.
Ένα παράθυρο σε μια άγνωστη περίοδο
Ο Tryon είπε ότι τα ευρήματα στο Tinshemet ενισχύουν παλαιότερες ανακαλύψεις από δύο παρόμοιους τόπους ταφής που χρονολογούνται στην ίδια περίοδο στο βόρειο Ισραήλ — το Σπήλαιο Skhul και το Σπήλαιο Qafzeh. Το Σπήλαιο Skhul ανασκάφηκε πριν από σχεδόν 100 χρόνια και το Σπήλαιο Qafzeh κυρίως πριν από 50 χρόνια, όταν οι αρχαιολογικές πρακτικές ήταν πιο τυχαίες.
«Υπήρχαν πολλές αβεβαιότητες σχετικά με αυτούς τους χώρους, αλλά αυτό επιβεβαιώνει ότι πρόκειται για ένα μοτίβο που γνωρίζουμε και ότι οι χρονολογήσεις είναι πραγματικά ακριβείς», είπε ο Τράιον.
Το Τινσέμετ βοήθησε τους αρχαιολόγους να καταλήξουν στο συμπέρασμα ότι οι ταφικές πρακτικές άρχισαν να γίνονται πιο διαδεδομένες κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, αντιπροσωπεύοντας μια αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο οι πρώτοι άνθρωποι αντιμετώπιζαν τους νεκρούς τους.
Ορισμένοι αρχαιολόγοι πιστεύουν ότι οι σκόπιμες ταφές ξεκίνησαν νωρίτερα. Στη Νότια Αφρική, το είδος Homo naledi – ένας αρχαίος ξάδελφος του Homo sapiens – μπορεί να τοποθετούσε σκόπιμα τους νεκρούς του σε σπήλαια ήδη από 200.000 χρόνια πριν. Ωστόσο, πολλοί αρχαιολόγοι θεωρούν τα ευρήματα αμφιλεγόμενα και ότι δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για να υποστηρίξουν την υπόθεση των σκόπιμων ταφών.
Μια γέφυρα μεταξύ των λαών
Στην αρχαιότητα, το Ισραήλ αποτελούσε γέφυρα μεταξύ των Νεάντερταλ από την Ευρώπη και του Homo sapiens από την Αφρική. Οι αρχαιολόγοι έχουν εντοπίσει άλλες υποομάδες πρώιμων ανθρώπων στην περιοχή και πιστεύουν ότι οι ομάδες αυτές αλληλεπιδρούσαν και ενδέχεται να διασταυρώθηκαν.
Οι ειδικοί μελετούν εδώ και χρόνια τα δύο πλήρη σκελετικά υπολείμματα που μεταφέρθηκαν από το Tinshemet, αλλά δεν είναι ακόμη σαφές αν ανήκουν σε Νεάντερταλ, Homo sapiens, υβριδικό πληθυσμό ή σε κάποια άλλη ομάδα.
Η ανάμειξη των υποομάδων δημιούργησε ευκαιρίες για διαφορετικές ομάδες πρώιμων ανθρώπων να ανταλλάξουν γνώσεις ή να εκφράσουν την ταυτότητά τους, είπε ο Zaidner. Είναι περίπου αυτή την εποχή που οι αρχαιολόγοι βλέπουν για πρώτη φορά παραδείγματα πρώιμων κοσμημάτων ή ζωγραφικής στο σώμα, τα οποία θα μπορούσαν να είναι τρόποι με τους οποίους οι πρώτοι άνθρωποι άρχισαν να ανήκουν εξωτερικά σε μια συγκεκριμένη ομάδα, τραβώντας όρια μεταξύ «εμάς» και «αυτών», είπε.
Ο Israel Hershkovitz, φυσικός ανθρωπολόγος στο Πανεπιστήμιο του Τελ Αβίβ και συνδιευθυντής του αρχαιολογικού χώρου Tinshemet, δήλωσε ότι η έννοια των νεκροταφείων στην προϊστορική ζωή είναι σημαντική επειδή συμβολίζει «ένα είδος εδάφους».
Είπε ότι το ίδιο είδος διεκδίκησης της γης όπου είναι θαμμένοι οι πρόγονοι εξακολουθεί να αντηχεί στην περιοχή. «Είναι ένα είδος διεκδίκησης που κάνεις στους γείτονες, λέγοντας «αυτή είναι η επικράτειά μου, αυτό το κομμάτι της γης ανήκει στον πατέρα μου και στους προγόνους μου» και ούτω καθεξής».
