Όσο η επιστημονική κοινότητα εξακολουθεί να αναζητά απαντήσεις για τις πιθανές συνδέσεις μεταξύ της διατροφής και της υγείας του εγκεφάλου, μια νέα μελέτη από ερευνητές του Πανεπιστημίου Tufts ρίχνει φως στο πώς η ανεπάρκεια μιας βιταμίνης μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τη γνωστική ικανότητα σε συνάρτηση με τη διαδικασία της γήρανσης.
Συγκεκριμένα, η επάρκεια βιταμίνης Κ θεωρείται σημαντική για την υγιή λειτουργία του εγκεφάλου. Τα πειράματά τους σε τρωκτικά μέσης ηλικίας απέδειξαν ότι η έλλειψη βιταμίνης Κ μπορεί να αυξήσει τη φλεγμονή και να εμποδίσει τον πολλαπλασιασμό των νευρικών κυττάρων στον ιππόκαμπο, ένα τμήμα του εγκεφάλου που είναι ικανό να παράγει νέα κύτταρα και έχει κεντρική σημασία για λειτουργίες όπως η μάθηση και η μνήμη.
Η βιταμίνη Κ βρίσκεται στα πράσνα φυλλώδη λαχανικά, όπως τα λαχανάκια Βρυξελλών, το μπρόκολο, ο αρακάς, το λάχανο και το σπανάκι. Είναι ήδη γνωστό ότι παίζει ουσιαστικό ρόλο στην πήξη του αίματος, ενώ η έρευνα δείχνει ότι μπορεί επίσης να έχει θετικές επιδράσεις στην καρδιαγγειακή υγεία καθώς και στην υγεία των αρθρώσεων, λέει η Δρ. Sarah Booth, διευθύντρια του Human Nutrition Research Center on Aging (HNRCA) και επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης και καθηγήτρια στο Gerald J. and Dorothy R. Friedman School of Nutrition Science and Policy στο Πανεπιστήμιο Tufts.
«Υπάρχουν έρευνες που δείχνουν ότι η βιταμίνη Κ συμβάλλει στη λειτουργία του εγκεφάλου και ότι η λειτουργία του εγκεφάλου μειώνεται κατά τη διαδικασία της γήρανσης», λέει η Δρ. Tong Zheng, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης και ερευνήτρια στο HNRCA. «Η βιταμίνη Κ φαίνεται να έχει προστατευτική δράση. Η έρευνά μας προσπαθεί να κατανοήσει τον υποκείμενο μηχανισμό αυτής της επίδρασης, έτσι ώστε να μπορέσουμε μια μέρα να στοχεύσουμε ειδικά αυτούς τους μηχανισμούς» συμπληρώνει.
Πώς επηρεάζεται η μνήμη
Στη νέα τους μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο The Journal of Nutrition, οι ερευνητές μελέτησαν τα ποντίκια για έξι μήνες, συγκρίνοντας τη γνωστική τους απόδοση ανάλογα με την ποσότητα βιταμίνης Κ που περιείχε η διατροφή τους.
Διαπίστωσαν ότι τα ποντίκια με χαμηλότερα επίπεδα βιταμίνη Κ είχαν λιγότερη μενακινόνη-4 στον εγκέφαλο – μια ουσία σημαντική για τη λειτουργία του. Αυτή η έλλειψη συνδέθηκε με χειρότερες επιδόσεις σε τεστ μνήμης και μάθησης. Για παράδειγμα, δεν μπορούσαν να ξεχωρίσουν καλά τα νέα από τα άγνωστα αντικείμενα και δυσκολεύονταν να μάθουν τη θέση μιας κρυμμένης πλατφόρμας στο νερό, σε αντίθεση με τα ποντίκια που είχαν επάρκεια στη βιταμίνη Κ.
Εστιάζοντας μετέπειτα στον εγκεφαλικό τους ιστό, διαπίστωσαν σημαντικές αλλαγές στον ιππόκαμπο. Συγκεκριμένα, παρατήρησαν μειωμένο αριθμό πολλαπλασιαζόμενων κυττάρων στην οδοντωτή έλικα του ιππόκαμπου στα ποντίκια με έλλειψη βιταμίνης Κ. Αυτή η μείωση μεταφράζεται σε λιγότερους νεοσύστατους ανώριμους νευρώνες, μια διαδικασία γνωστή ως νευρογένεση. «Η νευρογένεση θεωρείται ότι διαδραματίζει κρίσιμο ρόλο στη μάθηση και τη μνήμη και η εξασθένησή της θα μπορούσε να συμβάλει άμεσα στη γνωστική εξασθένηση που παρατηρήθηκε στη μελέτη», λέει η Δρ. Zheng.
Πηγαίνοντας ακόμα ένα βήμα παραπέρα, οι ερευνητές εντόπισαν επίσης σημάδια αυξημένης φλεγμονής στον εγκέφαλο των ποντικών με έλλειψη βιταμίνης Κ. Ανακάλυψαν περισσότερα ενεργοποιημένα μικρογλοιακά κύτταρα – τα κύτταρα του ανοσοποιητικού του εγκεφάλου. Αν και είναι απαραίτητα για την υγεία του εγκεφάλου, όταν υπερδραστηριοποιούνται μπορεί να προκαλέσουν χρόνια φλεγμονή, η οποία συνδέεται με προβλήματα μνήμης και νευροεκφυλιστικές ασθένειες.
«Φάτε τα λαχανικά σας»
Οι δύο ερευνήτριες τονίζουν ότι τα αποτελέσματα της μελέτης τους δε σημαίνει ότι θα πρέπει να στραφούμε σε συμπληρώματα, αλλά περισσότερο στη βελτίωση της διατροφής μας: «Οι άνθρωποι πρέπει να τρώνε υγιεινά. Πρέπει να τρώνε τα λαχανικά τους», λέει η Δρ. Booth. «Γνωρίζουμε ότι μια υγιεινή διατροφή λειτουργεί και ότι οι άνθρωποι που δεν τρέφονται σωστά δεν ζουν τόσο πολύ ή δεν τα πάνε τόσο καλά γνωστικά» καταλήγει.
