Το Πεκίνο εντείνει τις προσπάθειές του για την απόκτηση ενός πιο αναβαθμισμένου ρόλου στη Μέση Ανατολή

Η Τεχεράνη απολαμβάνει το αποτέλεσμα των ενδιάμεσων εκλογών της Τρίτης στις ΗΠΑ. Ιρανοί αξιωματούχοι χαρακτήρισαν την επικράτηση των Δημοκρατικών στο Κογκρέσο ως ετυμηγορία κατά του «πολέμου του Τραμπ». Ο Πρόεδρος του Κοινοβουλίου, Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γαλιμπάφ, δήλωσε ότι οι Αμερικανοί είπαν στην Ουάσιγκτον «ΟΧΙ ΣΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ», ενώ οι ιρανικές εφημερίδες κυκλοφόρησαν με πρωτοσέλιδα που χλευάζουν τον Αμερικανό πρόεδρο. Στα αραβικά κράτη του Κόλπου, το κλίμα είναι λιγότερο πανηγυρικό.

Οι συζητήσεις εκεί επικεντρώνονται λιγότερο στην ανατροπή στο Κογκρέσο και περισσότερο στις επόμενες κινήσεις του Τραμπ. Τώρα που η εκλογική διαδικασία ολοκληρώθηκε, θα πλήξει άραγε ξανά το Ιράν; Και μήπως ο Κόλπος βρεθεί, για άλλη μια φορά, στο στόχαστρο της Τεχεράνης; Πέρα από τους πανηγυρισμούς, το Ιράν βρίσκεται σε κατάσταση ύψιστου συναγερμού.

Ιρανικές πηγές εκφράζουν φόβους ότι ο Τραμπ ενδέχεται να επιχειρήσει να αντισταθμίσει την εκλογική του ήττα μέσω στρατιωτικής δράσης. Τέσσερις Ευρωπαίοι αξιωματούχοι ανέφεραν ότι οι ΗΠΑ διαθέτουν επαρκείς δυνάμεις στην περιοχή για να πλήξουν το Ιράν ανά πάσα στιγμή, ενδεχομένως ακόμα και εντός της εβδομάδας.

 Ο ιρανικός στρατός δηλώνει ότι επικαιροποιεί τους καταλόγους των στόχων του, ενώ ο Γαλιμπάφ προειδοποιεί ότι οποιαδήποτε απάντηση δεν θα περιορίζεται από γεωγραφικά σύνορα.Στον προηγούμενο γύρο αντιπαράθεσης, ιρανικοί πύραυλοι έπληξαν αμερικανικές βάσεις καθώς και ενεργειακές εγκαταστάσεις στον Κόλπο.Ο φόβος μιας επανάληψης τέτοιων γεγονότων κυριάρχησε στον «Διάλογο της Μανάμα» (Manama Dialogue) που πραγματοποιήθηκε το Σαββατοκύριακο.

Αυτή την εβδομάδα, το Πεκίνο ενέτεινε τις προσπάθειές του για την απόκτηση ενός πιο αναβαθμισμένου ρόλου στη Μέση Ανατολή. Ο Πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ δήλωσε στον Σουλτάνο του Ομάν, ότι ο Κόλπος δεν πρέπει να μετατραπεί σε πεδίο μάχης για τον ανταγωνισμό μεταξύ μεγάλων δυνάμεων. Το Ομάν εξέφρασε τη στήριξή του στις κινεζικές προτάσεις για την ειρήνη, προσβλέποντας σε έναν «σημαντικότερο ρόλο» για το Πεκίνο.

Τη Δευτέρα, ο Υπουργός Εξωτερικών Γουάνγκ Γι συναντήθηκε, ξεχωριστά, με τον Ιρανό αξιωματούχο ασφαλείας Αλί Μπαγκερί Κανί και τον Σαουδάραβα σύμβουλο εθνικής ασφαλείας Μουσάεντ αλ-Αϊμπάν. Εντός του τρέχοντος μηνός, η Κίνα πρόκειται να αποστείλει ειδικό απεσταλμένο στο Ιράν, το Ομάν και τη Σαουδική Αραβία.

Θεωρητικά, η Κίνα διαθέτει το ισχυρότερο χαρτί έναντι της Τεχεράνης από κάθε άλλη εξωτερική δύναμη. Αποτελεί τον μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο του Ιράν εδώ και πάνω από μία δεκαετία, ενώ το 2025 απορρόφησε περισσότερο από το 80% των πετρελαϊκών εξαγωγών του Ιράν που πραγματοποιήθηκαν μέσω θαλάσσης, σύμφωνα με την Kpler. Η διατάραξη της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ από το Ιράν έχει περιορίσει τις κινεζικές προμήθειες ενέργειας εδώ και μήνες.

Επιπλέον, οι Χούθι, οι οποίοι ευθυγραμμίζονται με το Ιράν, έχουν καταλάβει εδάφη στις ακτές της Υεμένης στην Ερυθρά Θάλασσα, αποκτώντας τη δυνατότητα να ελέγχουν τα Στενά Μπαμπ ελ Μαντέμπ, ένα κρίσιμο πέρασμα από το οποίο διέρχεται μέρος του σαουδαραβικού πετρελαίου με προορισμό την Κίνα. Ωστόσο, η επιρροή της Κίνας στην κατάσταση στον Κόλπο, καθώς και η προθυμία της να την αξιοποιήσει, έχουν τα όριά τους.

Το Πεκίνο δεν έχει αναλάβει αμυντικές δεσμεύσεις στην περιοχή. Παράλληλα, η Κίνα καλείται να εξισορροπήσει τα συμφέροντά της στο Ιράν με τις πολύ μεγαλύτερες εμπορικές της σχέσεις με τα αραβικά κράτη του Κόλπου, οι οποίες ανέρχονται σε περίπου 300 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως, αλλά και, κυρίως, με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Επιπλέον, η επιρροή της επί της Τεχεράνης πηγάζει από την ιδιότητά της ως πελάτη, και όχι από κάποια ικανότητα άσκησης καταναγκασμού. Η τελευταία μεγάλη διπλωματική επιτυχία της Κίνας στον Κόλπο αναδεικνύει πόσο διαφορετική είναι η τρέχουσα συγκυρία.

Το 2023, το Πεκίνο φιλοξένησε αξιωματούχους από τη Σαουδική Αραβία και το Ιράν, ανακοινώνοντας τη συμφωνία για την αποκατάσταση των σχέσεών τους.

Τότε, και οι δύο πλευρές επιθυμούσαν τη συμφωνία, με τον ρόλο της Κίνας να περιορίζεται στη φιλοξενία και την παροχή κύρους. Στη σημερινή σύρραξη εμπλέκονται οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, ενώ το Ιράν έχει εξαπολύσει επιθέσεις κατά αραβικών κρατών του Κόλπου και ενεργειακών φορτίων. Για να τερματιστεί η σύγκρουση, θα απαιτούνταν η άσκηση πίεσης στην Τεχεράνη, η εγγύηση μιας διευθέτησης ή η διαμόρφωση μιας λύσης σε συνεννόηση με την Ουάσιγκτον. Τουλάχιστον δημόσια, το Πεκίνο έχει αποφύγει μέχρι στιγμής και τις τρεις αυτές ενέργειες. Πολλοί υποστήριζαν ότι ένας πόλεμος με το Ιράν και το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ θα αποτελούσαν σκόπιμο στραγγαλισμό των κινεζικών ενεργειακών προμηθειών. Αντ’ αυτού, βλέπουμε ένα καίριο πλήγμα στο «Δόγμα Κάρτερ», με το Πεκίνο να αναλαμβάνει έναν διευρυμένο περιφερειακό ρόλο.