Τα φωτοβολταϊκά “πρασίνισαν” την έρημο Γκόμπι στην Κίνα . Μπορεί να γίνει το ίδιο και στην Ελλάδα; Μπορεί να λυθεί το πρόβλημα της λειψυδρίας; ( Βίντεο)

Το μοντέλο αυτό, γνωστό ως Αγροφωτοβολταϊκά (Agrivoltaics) ή «ηλιακή βόσκηση», όχι μόνο μπορεί να εφαρμοστεί στην Ελλάδα, αλλά ήδη συζητείται ευρέως και εφαρμόζεται σε πειραματικό και εμπορικό επίπεδο, ειδικά όσον αφορά τη συνύπαρξη με την κτηνοτροφία.

Δεν έχουμε στην Ελλάδα το ίδιο πρόβλημα ερημοποίησης (όπως η Talatan Gobi), αλλά το μοντέλο προσφέρει λύσεις σε άλλα σημαντικά ελληνικά ζητήματα:

Αγροφωτοβολταϊκά και Κτηνοτροφία

• Διπλή Χρήση Γης: Ο μεγάλος φόβος στην Ελλάδα είναι ο ανταγωνισμός μεταξύ της γεωργικής γης και των φωτοβολταϊκών πάρκων. Τα αγροφωτοβολταϊκά επιτρέπουν τη συνδυασμένη χρήση της ίδιας έκτασης για παραγωγή ενέργειας και κτηνοτροφική δραστηριότητα (βοσκή).
• «Φυσικό Κούρεμα» & Συντήρηση: Όπως ακριβώς στην Κίνα και σε παραδείγματα από τις ΗΠΑ, τα πρόβατα (και τα αιγοπρόβατα) χρησιμοποιούνται εντός του περιφραγμένου χώρου των φωτοβολταϊκών πάρκων για να διατηρούν χαμηλή τη βλάστηση. Αυτό μειώνει το κόστος συντήρησης για τις εταιρείες και ελαχιστοποιεί τον κίνδυνο πυρκαγιάς.
• Οφέλη για τα Ζώα: Οι ηλιακοί συλλέκτες, όταν είναι υπερυψωμένοι, παρέχουν σκίαση στα ζώα κατά τους ζεστούς μήνες του καλοκαιριού. Αυτό δημιουργεί ένα ευνοϊκό μικροκλίμα και βελτιώνει την ευζωία των κοπαδιών. Ειδικοί στην Ελλάδα έχουν ήδη επισημάνει ότι η συνύπαρξη είναι απολύτως δυνατή και βιώσιμη.
• Προσαρμογές: Ελληνικές εταιρείες ήδη σχεδιάζουν έργα με κατάλληλο ύψος βάσεων στήριξης, ώστε να επιτρέπεται η ελεύθερη κίνηση των ζώων από κάτω, ενώ σημεία κινδύνου (π.χ. αντιστροφείς) περιφράσσονται ξεχωριστά.
• Αύξηση Εισοδήματος: Το μοντέλο αυτό δίνει τη δυνατότητα στους κτηνοτρόφους να αυξήσουν το εισόδημά τους, είτε μέσω συμφωνιών με τις εταιρείες, είτε μέσω της βελτίωσης της παραγωγικότητας των ζώων τους.
• 

• Διατήρηση Βοσκότοπων: Η Ήπειρος διαθέτει εκτεταμένους φυσικούς βοσκότοπους, κυρίως σε ημιορεινές και ορεινές περιοχές. Τα αγροφωτοβολταϊκά μπορούν να επιτρέψουν τη συνύπαρξη της παραγωγής ενέργειας με τη συμβατική βόσκηση αιγοπροβάτων.
• Προστασία & Συντήρηση: Η βόσκηση εντός των πάρκων χρησιμεύει για την αποφυγή της υπερβολικής ανάπτυξης της βλάστησης, μειώνοντας το κόστος συντήρησης και, κυρίως, τον κίνδυνο πυρκαγιάς – ένα σοβαρό ζήτημα για την περιοχή.
• Σκιά για τα Ζώα: Στις πεδινές περιοχές και τις χαμηλότερες πλαγιές, τα υπερυψωμένα πάνελ παρέχουν σημεία ανάπαυσης και σκιάς στα ζώα, βελτιώνοντας την ευζωία τους.

2. Στον Τομέα των Ειδικών Καλλιεργειών
Λόγω του κλίματος και της γεωργικής παράδοσης της Ηπείρου, τα αγροφωτοβολταϊκά μπορούν να υποστηρίξουν καλλιέργειες που ευδοκιμούν στη μερική σκιά:

• Φαρμακευτικά Φυτά και Βότανα: Η περιοχή φημίζεται για την πλούσια χλωρίδα της. Φυτά όπως η ρίγανη, το τσάι του βουνού, ή άλλα αρωματικά και φαρμακευτικά βότανα μπορούν να ευδοκιμήσουν καλύτερα κάτω από τα φωτοβολταϊκά, καθώς η σκιά μειώνει το θερμικό στρες και διατηρεί την υγρασία του εδάφους.
• Λαχανικά: Μελέτες δείχνουν ότι ορισμένα λαχανικά, όπως οι ντομάτες και οι πατάτες (κυρίως σε ελεγχόμενα συστήματα), αποδίδουν καλύτερα σε συνθήκες μερικής σκιάς και χαμηλότερης θερμοκρασίας εδάφους.
• Προστασία από Παγετό: Τα υπερυψωμένα πάνελ μπορούν να προσφέρουν προστασία σε ευαίσθητες καλλιέργειες από ακραία καιρικά φαινόμενα όπως το χαλάζι ή ο πρώιμος παγετός, κάτι που είναι σημαντικό για την ηπειρωτική Ελλάδα.

 Πώς τα Αγροφωτοβολταϊκά Καταπολεμούν τη Λειψυδρία
Η ουσία του οφέλους βρίσκεται στον τρόπο που τα πάνελ αλληλεπιδρούν με τον ήλιο και το έδαφος:

1. Μείωση της Εξάτμισης (Σκίαση Εδάφους)

• Το Φράγμα: Τα φωτοβολταϊκά πάνελ λειτουργούν ως φυσικό σκιάδιο πάνω από το έδαφος. Στις καλλιέργειες που βρίσκονται κάτω από αυτά (ή στα βοσκοτόπια):
  • Μειώνεται η θερμοκρασία του εδάφους κατά τη διάρκεια της ημέρας.
  • Μειώνεται δραματικά ο ρυθμός εξάτμισης του νερού από το έδαφος (Evaporation).
  • Μειώνεται η διαπνοή (Transpiration) των φυτών, καθώς προστατεύονται από την έντονη ακτινοβολία και τη θερμότητα.
• Το Αποτέλεσμα: Όλο αυτό το νερό που δεν χάνεται, παραμένει διαθέσιμο για τις ρίζες των φυτών. Έτσι, επιτυγχάνεται βέλτιστη χρήση του νερού άρδευσης και σημαντική εξοικονόμηση (μελέτες έχουν δείξει μείωση της χρήσης νερού).

2. Προστασία από Ακραία Καιρικά Φαινόμενα (Κρήτη)

• Ασπίδα: Στην Κρήτη, όπου η ηλιοφάνεια είναι έντονη και οι περίοδοι ξηρασίας μακρές, τα πάνελ παρέχουν προστασία στα φυτά από το θερμικό στρες και την υπεριώδη ακτινοβολία (UV).
• Συλλογή Νερού: Ορισμένα συστήματα αγροφωτοβολταϊκών, ειδικά τα υπερυψωμένα, μπορούν να ενσωματώσουν λύσεις για τη συλλογή και αποθήκευση του βρόχινου νερού που τρέχει πάνω στην επιφάνεια των πάνελ, διοχετεύοντάς το σε δεξαμενές άρδευσης.

3. Ενεργειακή Αυτονομία για την Άρδευση

• Μηδενικό Κόστος Άρδευσης: Η ενέργεια που παράγεται από το ίδιο το αγροφωτοβολταϊκό σύστημα μπορεί να χρησιμοποιηθεί απευθείας για να λειτουργήσει τις αντλίες άρδευσης και να τροφοδοτήσει συστήματα στάγδην άρδευσης (που εξοικονομούν νερό), μειώνοντας το λειτουργικό κόστος του αγρότη.