Μαθητές Δημοτικού μόνοι στον δρόμο για το σπίτι; Η δήλωση του γονέα δεν αρκεί – Ποιος έχει την ευθύνη

Μια υπεύθυνη δήλωση του γονέα δεν αποτελεί από μόνη της το «πράσινο φως» ώστε ένας μαθητής Δημοτικού να αποχωρεί χωρίς συνοδό από το σχολείο. Η απάντηση της αρμόδιας Περιφερειακής Διεύθυνσης Εκπαίδευσης βάζει στο επίκεντρο την ασφάλεια του παιδιού, τον Εσωτερικό Κανονισμό του σχολείου και τις ευθύνες όλων των εμπλεκομένων.

Το ζήτημα αφορά ένα ερώτημα που απασχολεί καθημερινά πολλά σχολεία και οικογένειες: μπορεί ένα παιδί του Δημοτικού να φεύγει μόνο του μετά το σχόλασμα, εφόσον ο γονέας έχει υπογράψει ότι το επιτρέπει;

Η απάντηση που δόθηκε σε σχολική μονάδα δείχνει ότι τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά.

Δεν υπάρχει γενικός κανόνας «υπογράφει ο γονέας και το παιδί φεύγει»

Σύμφωνα με την έγγραφη απάντηση της ΠΔΕ, από το ισχύον θεσμικό πλαίσιο δεν προκύπτει σαφής και δεσμευτική υπηρεσιακή οδηγία που να προβλέπει ότι ένας μαθητής Δημοτικού μπορεί να αποχωρεί χωρίς γονέα, κηδεμόνα ή εξουσιοδοτημένο ενήλικο πρόσωπο αποκλειστικά και μόνο επειδή υπάρχει υπεύθυνη δήλωση του γονέα.

Ταυτόχρονα, όμως, η απάντηση δεν διατυπώνει μια οριζόντια απαγόρευση για κάθε περίπτωση.

Το βάρος μεταφέρεται στη σχολική μονάδα, η οποία καλείται να καθορίσει σαφείς και ενιαίους κανόνες αποχώρησης, έχοντας ως βασικό κριτήριο την ηλικία, τις ανάγκες και, κυρίως, την ασφάλεια των μαθητών.

Η υπεύθυνη δήλωση δεν «σβήνει» την ευθύνη

Αυτό είναι ίσως το κρισιμότερο σημείο της απάντησης.

Το σχολείο είχε ζητήσει να διευκρινιστεί εάν η δήλωση του γονέα μπορεί να απαλλάξει ή να περιορίσει την ευθύνη του διευθυντή, του εκπαιδευτικού της τελευταίας διδακτικής ώρας ή του εφημερεύοντος εκπαιδευτικού.

Από την απάντηση της ΠΔΕ δεν προκύπτει τέτοια γενική απαλλαγή ευθύνης.

Μάλιστα, επισημαίνεται ότι, ανάλογα με τις περιστάσεις, η αποχώρηση ανήλικου μαθητή χωρίς συνοδεία μπορεί να δημιουργήσει κίνδυνο για την ασφάλεια και τη σωματική του ακεραιότητα. Σε περίπτωση συμβάντος ή ατυχήματος ενδέχεται να ανακύψουν, ανάλογα με τα πραγματικά περιστατικά και τις νόμιμες προϋποθέσεις, αστικές, πειθαρχικές ή/και ποινικές ευθύνες για τους εμπλεκομένους.

Πρώτο κριτήριο το συμφέρον του παιδιού

Η ΠΔΕ επικαλείται επίσης τη Διεθνή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού και την αρχή ότι στις αποφάσεις που αφορούν ανηλίκους πρέπει να λαμβάνεται πρωτίστως υπόψη το συμφέρον του παιδιού.

Επομένως, το ερώτημα δεν εξαντλείται στο αν υπάρχει μια υπογραφή του γονέα. Κρίσιμο είναι εάν ο τρόπος αποχώρησης που έχει επιλεγεί είναι ασφαλής και συμβατός με τους κανόνες λειτουργίας της συγκεκριμένης σχολικής μονάδας.

Το «κλειδί» βρίσκεται στον Εσωτερικό Κανονισμό

Η απάντηση παραπέμπει τελικά στον Εσωτερικό Κανονισμό Λειτουργίας του κάθε σχολείου.

Σύμφωνα με την Υ.Α. 109697/ΓΔ4/24-9-2024 που επικαλείται το δημοσίευμα, κάθε σχολική μονάδα διαθέτει εγκεκριμένο Εσωτερικό Κανονισμό. Στη διαδικασία σύνταξής του συμμετέχουν ο διευθυντής, ο Σύλλογος Διδασκόντων, το Δ.Σ. του Συλλόγου Γονέων και Κηδεμόνων και εκπρόσωπος του Δήμου, ενώ ο κανονισμός εγκρίνεται από τα αρμόδια εκπαιδευτικά όργανα.

Το συμπέρασμα είναι σαφές ως προς το συγκεκριμένο έγγραφο: η υπεύθυνη δήλωση του γονέα δεν αρκεί από μόνη της ως γενική και αυτόματη άδεια αποχώρησης ενός παιδιού Δημοτικού χωρίς συνοδό. Η σχολική μονάδα οφείλει να έχει καθορισμένους κανόνες, με την ασφάλεια του μαθητή στο επίκεντρο.