Στη Βουλή τα 30 άρθρα της αναθεώρησης του Συντάγματος

Από την τεχνητή νοημοσύνη και την εξαετή θητεία Προέδρου της Δημοκρατίας, μέχρι τα μη κρατικά πανεπιστήμια, την επιστολική ψήφο εντός Επικρατείας και τη συνταγματική κατοχύρωση της προσιτής στέγης Το «οδικό χάρτη» της αναθεώρησης παρουσίασε ο Κυριάκος Μητσοτάκης στην Κοινοβουλευτική Ομάδα.

Στη δημοσιότητα δόθηκε το πρωί της Πέμπτης (7/5) ο πλήρης κατάλογος των 30 συνταγματικών διατάξεων που η Νέα Δημοκρατία προτείνει προς αναθεώρηση, καθώς το σχετικό κείμενο διανεμήθηκε στα μέλη της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του κόμματος, η οποία συνεδρίασε στη Βουλή υπό τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη.

Οι μεγάλες θεματικές της αναθεώρησης

Τεχνητή νοημοσύνη και ψηφιακή εποχή

Για πρώτη φορά εισάγεται στο Σύνταγμα ρητή αναφορά στην τεχνητή νοημοσύνη (μέσω νέας διάταξης στο άρθρο 5 ή 5Α/5Β), η οποία «οφείλει να υπηρετεί την ελευθερία του ατόμου και την ευημερία της κοινωνίας», ώστε να μετριάζονται οι κίνδυνοι και να αξιοποιούνται τα πλεονεκτήματα.

Παιδεία και γλώσσα (άρθρο 16)

Το πιο «καυτό» πεδίο της αναθεώρησης περιλαμβάνει:

Άνοιγμα στα μη κρατικά πανεπιστήμια, με δυνατότητα παροχής ανώτατης εκπαίδευσης από νομικά πρόσωπα δημόσιου ή μη κρατικού/μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, υπό την εποπτεία ανεξάρτητης αρχής.
Αύξηση της υποχρεωτικής εκπαίδευσης από 9 σε 11 έτη.
Συνταγματική κατοχύρωση της προστασίας της ελληνικής γλώσσας και της σημαίας ως συμβόλου του έθνους.

Πρόεδρος της Δημοκρατίας και θεσμοί

Εξαετής (αντί πενταετούς) θητεία του Προέδρου της Δημοκρατίας, με μεταβατική διάταξη για τον υπηρετούντα Πρόεδρο.
Κατάργηση της διάλυσης της Βουλής για «εθνικό θέμα εξαιρετικής σημασίας» και αντικατάστασή της με δυνατότητα αυτοδιάλυσης κατόπιν πρότασης Κυβέρνησης και απόφασης Βουλής.

Εκλογικό σύστημα και πολιτικά δικαιώματα

Επιστολική ψήφος και για τους εκλογείς εντός Επικρατείας (άρθρο 51).
Δικαίωμα του εκλέγεσθαι στα 21 έτη (από 25 σήμερα).
Αναστολή της υποχρέωσης στράτευσης για όσο διαρκεί η βουλευτική ιδιότητα.
Πρόβλεψη ότι το εκλογικό σύστημα πρέπει να διασφαλίζει «εύλογη αναλογικότητα και κυβερνησιμότητα», με δυνατότητα διαίρεσης της επικράτειας σε ελάσσονες και μείζονες περιφέρειες.
Ρύθμιση για τα πολιτικά κόμματα, με υποχρέωση δημοκρατικής λειτουργίας και έλεγχο των προϋποθέσεων συμμετοχής στις εκλογές από το Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο.

Ευθύνη υπουργών (άρθρο 86)

Σημαντική τομή με:

Κατάργηση του «αμελλητί» και της αρμοδιότητας της Βουλής για διενέργεια προκαταρκτικής εξέτασης.
Μεταφορά της προκαταρκτικής εξέτασης σε Εισαγγελέα Εφετών και της πρότασης άσκησης δίωξης σε Εισαγγελέα Αρείου Πάγου, ή εναλλακτικά προαξιολόγηση από μεικτό δικαστικοπολιτικό όργανο.
Άσκηση δίωξης με απόλυτη πλειοψηφία του όλου αριθμού των βουλευτών μέσω ονομαστικής ψηφοφορίας.

Δικαιοσύνη και έλεγχος συνταγματικότητας

Επανασύσταση του Ανωτάτου Ειδικού Δικαστηρίου σε εννεαμελές όργανο τριετούς θητείας.
Προληπτικός έλεγχος συνταγματικότητας των ψηφισμένων νομοσχεδίων (έως δύο φορές ανά σύνοδο), μετά από αίτημα του Προέδρου της Δημοκρατίας, του Πρωθυπουργού ή της Βουλής.
Προαγωγές ανώτατων δικαστών μέσω ειδικής κοινοβουλευτικής επιτροπής, χωρίς κυβερνητική παρέμβαση.

Δημόσια διοίκηση και αξιολόγηση (άρθρο 103)

Επανακαθορισμός της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων, με δυνατότητα οριστικής παύσης κατόπιν αξιολόγησης.
Καθιέρωση αμφίδρομης αξιολόγησης: και από υφισταμένους προς προϊσταμένους, αλλά και από τους πολίτες.
Συνταγματική κατοχύρωση της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας.

Ανεξάρτητες Αρχές (άρθρο 101Α)

Επιλογή Προέδρων και Μελών από κοινοβουλευτική επιτροπή, βάσει καταλόγου τριών υποψηφίων που προτείνεται από Συμβούλιο Εμπειρογνωμόνων στο οποίο συμμετέχουν ex officio ο Διοικητής της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας, ο Πρόεδρος του ΑΣΕΠ, ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, ο Πρόεδρος της Συνόδου των Πρυτάνεων και ο εκπρόσωπος των ΟΤΑ.

Οικονομία, ιδιοκτησία και φορολογία

Ρητή απαγόρευση αναδρομικής φορολογίας (άρθρο 78).
Δυνατότητα παροχής κινήτρων για σταθερό φορολογικό καθεστώς σε στρατηγικές ιδιωτικές επενδύσεις.
Κατοχύρωση της δημοσιονομικής ισορροπίας στον προϋπολογισμό.
Διεύρυνση της προστασίας της ιδιοκτησίας ώστε να καλύπτει και την περιουσία (μετοχές, ομόλογα, πνευματική και βιομηχανική ιδιοκτησία, εμπορικό σήμα).
Αποζημίωση για περιορισμό χρήσης χωρίς απαλλοτρίωση και δυνατότητα μεταφοράς συντελεστή δόμησης.

Κοινωνικά δικαιώματα και περιβάλλον

Συνταγματική κατοχύρωση της κρατικής μέριμνας για προσιτή στέγη (άρθρο 21), με αναφορά στη διαγενεακή δικαιοσύνη.
Ρητή πρόβλεψη μέτρων για την κλιματική αλλαγή, τη διαχείριση υδάτινων πόρων, την ενίσχυση των ΑΠΕ, το περιβαλλοντικό ισοζύγιο και την προστασία των ζώων (άρθρο 24).

Τοπική Αυτοδιοίκηση (άρθρο 102)

Καθορισμός βαθμών αυτοδιοίκησης (έως δύο).
Δυνατότητα επιβολής τοπικών ή ειδικών φόρων από τους ΟΤΑ.
Επιβολή πειθαρχικών ποινών αργίας/έκπτωσης σε αιρετούς από το Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο.

Δημοψηφίσματα και βουλευτικός θεσμός

Κανόνες καλής διενέργειας δημοψηφισμάτων: εύληπτη διατύπωση ερωτήματος και τουλάχιστον 20 ημέρες μεταξύ προκήρυξης και διενέργειας.
Θωράκιση του θεσμικού ρόλου του βουλευτή στη νομοθετική και ελεγκτική του αρμοδιότητα.
Συνταγματική κατοχύρωση των αρχών της καλής νομοθέτησης.