ΟΙ ΗΠΑ ΘΕΛΟΥΝ ΝΑ ΒΑΛΟΥΝ ΧΕΡΙ ΣΤΟ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΤΗΣ ΔΥΤΙΚΗΣ ΑΦΡΙΚΗΣ

Το πετρέλαιο του Κόλπου της Γουινέας ανακτά στρατηγική ελκυστικότητα καθώς αυξάνονται οι παγκόσμιοι ενεργειακοί κραδασμοί. Ο Κόλπος της Γουινέας ανακτά στρατηγική σημασία ως εναλλακτική πηγή πετρελαίου και φυσικού αερίου για τις δυτικές αγορές, με τις γεωπολιτικές αναταραχές, τις υπεράκτιες ανακαλύψεις και τις κανονιστικές μεταρρυθμίσεις να αναζωπυρώνουν το ενδιαφέρον των επενδυτών στη Δυτική Αφρική, σύμφωνα με ανάλυση που δημοσιεύθηκε από το Carnegie Endowment for International Peace. «Η παραγωγή ενέργειας της Δυτικής Αφρικής είναι ξαφνικά και πάλι στρατηγική», έγραψαν ο Judd Devermont, μη μόνιμος ακαδημαϊκός του Carnegie, και η Gabrielle Posner του Fraym σε ανάλυση στις 5 Νοεμβρίου.Προέτρεψαν για ανανεωμένη δέσμευση των ΗΠΑ με τους Αφρικανούς παραγωγούς εν μέσω διαταραχών που συνδέονται με τον πόλεμο ΗΠΑ-Ισραήλ με το Ιράν και απειλών για τις ναυτιλιακές οδούς της Μέσης Ανατολής.

Οι ερευνητές υπενθύμισαν ότι το Εθνικό Συμβούλιο Πληροφοριών των ΗΠΑ προέβλεψε το 2000 ότι η Δυτική Αφρική θα μπορούσε να προμηθεύσει το 25% των εισαγωγών πετρελαίου της Βόρειας Αμερικής έως το 2015. Αντ’ αυτού, το αργό πετρέλαιο και τα προϊόντα πετρελαίου της Δυτικής Αφρικής αντιπροσώπευαν λιγότερο από το 3% των εισαγωγών των ΗΠΑ εκείνο το έτος, καθώς η αμερικανική παραγωγή σχιστολιθικού πετρελαίου επεκτάθηκε και οι αφρικανικές επενδύσεις αντιμετώπισαν κανονιστικά και ασφαλιστικά εμπόδια. Οι τελευταίες διαταραχές έχουν αναζωπυρώσει το επιχείρημα για τη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού.

Ο Εκτελεστικός Διευθυντής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA), Φατίχ Μπιρόλ, περιέγραψε τον πόλεμο ως «τη μεγαλύτερη απειλή για την ενεργειακή ασφάλεια στην ιστορία». Ο Κάρνεγκι εκτιμά ότι ο Κόλπος της Γουινέας, που ορίζεται ευρέως ώστε να περιλαμβάνει μεγάλο μέρος των ακτών του Ατλαντικού της Αφρικής, κατέχει το 4,5% των παγκόσμιων αποθεμάτων πετρελαίου και το 2,7% των αποθεμάτων φυσικού αερίου.

Η τοποθεσία του προσφέρει πρόσβαση στις ευρωπαϊκές και αμερικανικές αγορές χωρίς να απαιτούνται αποστολές για τη διέλευση από θαλάσσια σημεία συμφόρησης στη Μέση Ανατολή. Μεγάλο μέρος του αργού πετρελαίου της περιοχής είναι ελαφρύ και γλυκό, καθιστώντας το ελκυστικό για τα διυλιστήρια, σημείωσαν οι ερευνητές.

Οι πρόοδοι στην σεισμική απεικόνιση και τις γεωτρήσεις βαθέων υδάτων έχουν επίσης ανοίξει προηγουμένως δύσκολες περιοχές εξερεύνησης, ενώ οι γύροι αδειοδότησης προσελκύουν ενδιαφέρον στο Μπενίν, το Καμερούν, τη Γκαμπόν, τη Λιβερία, τη Νιγηρία, τη Σιέρα Λεόνε και άλλα παράκτια κράτη. Οι Ντέβερμοντ και Πόσνερ υποστήριξαν ότι το επενδυτικό περιβάλλον έχει βελτιωθεί από τότε που η Ουάσιγκτον αναγνώρισε τελευταία φορά την περιοχή ως στρατηγικό ενεργειακό σύνορο.

Οι ρυθμιστικές μεταρρυθμίσεις και οι πρωτοβουλίες για την ασφάλεια στη θάλασσα έχουν συμβάλει σε αυτό που περιέγραψαν ως «ένα πιο φιλόξενο και ενδεχομένως πιο ανθεκτικό λειτουργικό περιβάλλον». Ο Νόμος για τη Βιομηχανία Πετρελαίου της Νιγηρίας του 2021 θέσπισε ένα νέο κανονιστικό πλαίσιο και εμπορευματοποίησε την κρατική εταιρεία πετρελαίου, ενώ οι επακόλουθες προεδρικές οδηγίες εισήγαγαν κίνητρα για επενδύσεις σε υπεράκτιες περιοχές.

Η Shell έλαβε την τελική επενδυτική απόφαση για την ανάπτυξη βαθέων υδάτων στο Bonga North τον Δεκέμβριο του 2024. Το έργο, το οποίο σύμφωνα με δημοσιεύματα του Τύπου αποτιμάται σε περίπου 5 δισεκατομμύρια δολάρια, αναμένεται να ανακτήσει περισσότερα από 300 εκατομμύρια βαρέλια ισοδύναμου πετρελαίου και να φτάσει στη μέγιστη παραγωγή των 110.000 βαρελιών την ημέρα (bpd).

Η ExxonMobil και οι συνεργάτες της δέσμευσαν 1 δισεκατομμύριο δολάρια τον Ιούλιο του 2026 για το έργο γεώτρησης υπεράκτιας γεώτρησης Usan, το οποίο αναμένεται να προσθέσει έως και 40.000 bpd παραγωγής. Ο Jagir Baxi, πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος των θυγατρικών της ExxonMobil στη Νιγηρία, ανακοίνωσε την επένδυση στην Εβδομάδα Ενέργειας NOG στην Αμπούτζα στις 8 Ιουλίου, λέγοντας ότι οι εργασίες στο μπλοκ θα ξεκινήσουν τον επόμενο μήνα. Η εκστρατεία θα είναι η πρώτη γεώτρηση της Esso στη Νιγηρία από το 2016. Η υπεράκτια επενδυτική προσπάθεια έρχεται σε αντίθεση με την αποχώρηση των διεθνών μεγάλων εταιρειών από ώριμα χερσαία και ρηχά νερά.

Η Shell ολοκλήρωσε την πώληση της νιγηριανής θυγατρικής της στην χερσαία και ρηχά νερά στην κοινοπραξία Renaissance τον Μάρτιο του 2025, ενώ η Seplat Energy απέκτησε τις δραστηριότητες ρηχών υδάτων της ExxonMobil τον Δεκέμβριο του 2024. Οι νιγηριανές εταιρείες αντιπροσωπεύουν πλέον περισσότερο από το ήμισυ της εθνικής παραγωγής πετρελαίου, ενώ οι διεθνείς μεγάλες εταιρείες επικεντρώνουν ολοένα και περισσότερο τις επενδύσεις σε έργα βαθέων υδάτων και φυσικό αέριο. Η Αγκόλα έχει επιδιώξει συγκρίσιμες μεταρρυθμίσεις, μεταφέροντας τις ρυθμιστικές αρμοδιότητες του πετρελαϊκού τομέα από την κρατική Sonangol στον νεοσύστατο Εθνικό Οργανισμό Πετρελαίου, Φυσικού Αερίου και Βιοκαυσίμων (ANPG) το 2019 και εισάγοντας πιο προβλέψιμους γύρους αδειοδότησης.

Η Chevron ανακοίνωσε μια υπεράκτια ανακάλυψη πετρελαίου και συμπυκνωμάτων φυσικού αερίου στο Οικόπεδο 0 τον Αύγουστο του 2026, η οποία εξακολουθεί να υπόκειται σε αξιολόγηση ανάπτυξης. Η Μαυριτανία έχει ενισχύσει το επενδυτικό της πλαίσιο μετά την ανακάλυψη του κοιτάσματος φυσικού αερίου Greater Tortue Ahmeyim το 2015, το οποίο μοιράζεται με τη Σενεγάλη. Αλλού κατά μήκος των ακτών του Ατλαντικού της Αφρικής, η Γκάνα, η Ακτή Ελεφαντοστού και, νοτιότερα, η Ναμίμπια έχουν προσελκύσει ενδιαφέρον για εξερεύνηση μέσω σημαντικών υπεράκτιων ανακαλύψεων, αν και τα έργα παραμένουν σε διαφορετικά στάδια ανάπτυξης.

Η συνεργασία για την ασφάλεια στη θάλασσα έχει επεκταθεί παράλληλα με αυτές τις επενδύσεις. Έξι χώρες,  Ακτή Ελεφαντοστού, Γκάμπια, Γκάνα, Λιβερία, Νιγηρία και Σιέρα Λεόνε, ξεκίνησαν μια Συνδυασμένη Ναυτιλιακή Ομάδα Εργασίας τον Ιούνιο του 2026 για τον συντονισμό των αντιδράσεων στην πειρατεία και άλλες θαλάσσιες απειλές. Ο ανταγωνισμός από την Κίνα αποτελεί μια ακόμη πρόκληση για τους Αμερικανούς επενδυτές. Οι κινεζικές εταιρείες έχουν επεκτείνει τη συμμετοχή τους στη χρηματοδότηση, τις υποδομές και τη μηχανική ενέργειας στην Αφρική, ιδίως στην Αγκόλα και τη Νιγηρία.

Εν τω μεταξύ, η αυστηροποίηση των προτύπων εκπομπών και η αβεβαιότητα σχετικά με τη μακροπρόθεσμη ζήτηση πετρελαίου αυξάνουν τους εμπορικούς κινδύνους που συνδέονται με τις νέες εξελίξεις στον τομέα των υδρογονανθράκων.