Η ΤΟΥΡΚΙΑ ΣΧΕΔΙΑΖΕΙ ΝΑ ΣΤΕΙΛΕΙ 15.000 ΣΤΡΑΤΙΩΤΕΣ ΣΤΗ ΣΟΜΑΛΙΑ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΟΝ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟ ΤΟΥ 2027
Η Τουρκία σχεδιάζει να στείλει 15.000 στρατιώτες στη Σομαλία πριν από τον Ιανουάριο του 2027, γεγονός που σηματοδοτεί μια σημαντική επέκταση της στρατιωτικής παρουσίας της Άγκυρας στο Κέρας της Αφρικής.
Πληθαίνουν οι αναφορές και οι δημόσιες συζητήσεις σχετικά με ένα φερόμενο σχέδιο, το οποίο συζητήθηκε μεταξύ της κυβέρνησης του Χασάν Σεΐχ Μοχάμουντ και της Τουρκίας, που αφορά την ανάπτυξη ξένων στρατευμάτων στη Σομαλία. Οι δυνάμεις αυτές προορίζονται να στηρίξουν την εθνική ασφάλεια, ιδίως καθώς οι δυνάμεις της Αφρικανικής Ένωσης μειώνονται ή αποχωρούν. Η σομαλική κυβέρνηση έχει ζητήσει στρατιωτική υποστήριξη, συνολικού ύψους 20.000 στρατιωτών, από διεθνείς συμμάχους, με την Τουρκία να φέρεται έτοιμη να αναπτύξει περισσότερους από 15.000 στρατιώτες στη Σομαλία.
Σύμφωνα με πληροφορίες, η σχεδιαζόμενη δύναμη ενδέχεται να περιλαμβάνει μαχητές που συμμετείχαν προηγουμένως στη σύγκρουση στη Συρία και οι οποίοι δεν περιλαμβάνονται στις επίσημες καταστάσεις των Τουρκικών Ενόπλων Δυνάμεων. Η φερόμενη συμφωνία προβλέπει την ανάπτυξη περισσότερων από 15.000 Τούρκων στρατιωτών στη Σομαλία, με σχεδιαζόμενη εγκατάσταση στο Μογκαντίσου, το Μπαράουε, το Μπαϊντόα και άλλες τοποθεσίες στη νότια Σομαλία.
Το ζήτημα που προκαλεί τη μεγαλύτερη συζήτηση αφορά τους ισχυρισμούς ότι οι τουρκικές δυνάμεις που προορίζονται για τη Σομαλία ενδέχεται να περιλαμβάνουν μαχητές που πολέμησαν παλαιότερα στις συγκρούσεις στη Συρία.
Αυτό εγείρει ορισμένα κρίσιμα ερωτήματα: Υπηρετούν αυτοί οι μαχητές επισήμως στις τουρκικές ένοπλες δυνάμεις; Πρόκειται για προσωπικό ιδιωτικών εταιρειών ασφαλείας που δραστηριοποιείται βάσει ειδικών συμφωνιών; Πρόκειται για πρώην μαχητές που προέρχονται από τα πεδία των μαχών στη Συρία; Ποιος χρηματοδοτεί τη μισθοδοσία τους και υπό ποια ιεραρχία διοίκησης επιχειρούν; Θα περιορίζεται η αποστολή τους στη φύλαξη κυβερνητικών εγκαταστάσεων ή θα περιλαμβάνει και άμεση συμμετοχή σε μάχες στην πρώτη γραμμή;
Στις 8 Φεβρουαρίου 2024, η Σομαλία και η Τουρκία υπέγραψαν μια δεκαετή Συμφωνία Πλαισίου για την Αμυντική και Οικονομική Συνεργασία. Η συμφωνία αυτή καλύπτει τη συνεργασία στον τομέα της εθνικής άμυνας, της θαλάσσιας ασφάλειας, της ενίσχυσης των δυνατοτήτων του σομαλικού πολεμικού ναυτικού και της προστασίας των ακτών και της επικράτειας. Η σομαλική κυβέρνηση χαρακτήρισε τη συμφωνία ως ένα στρατηγικό μέτρο για την ενίσχυση των εθνικών δυνατοτήτων όσον αφορά την επίγνωση της κατάστασης στον θαλάσσιο χώρο, την καταπολέμηση της πειρατείας, την αντιμετώπιση της παράνομης αλιείας και άλλες απειλές κατά της θαλάσσιας ασφάλειας.
Επίσημα έγγραφα από το Υπουργείο Άμυνας της Σομαλίας επιβεβαιώνουν την ύπαρξη της εν λόγω συμφωνίας, ωστόσο, στο δημοσιευμένο κείμενο δεν γίνεται αναφορά σε συγκεκριμένο επιχειρησιακό σχέδιο για την ανάπτυξη 15.000 στρατιωτών στη Σομαλία.Επιπλέον, στις 21 Ιουλίου 2026, το τουρκικό Κοινοβούλιο ενέκρινε τη διετή παράταση της εντολής των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων στη Σομαλία, με ισχύ από τις 27 Ιουλίου 2026. Η εν λόγω κοινοβουλευτική εξουσιοδότηση επιτρέπει στις τουρκικές στρατιωτικές δυνάμεις να υποστηρίζουν τις πρωτοβουλίες ασφαλείας της Σομαλίας, τις αντιτρομοκρατικές επιχειρήσεις και την προστασία των θαλάσσιων συμφερόντων.
Ωστόσο, η εξουσιοδότηση αυτή δεν περιλαμβάνει ρητή αναφορά στην ανάπτυξη 15.000 στρατιωτών ή Σύρων βοηθητικών μαχητών στη Σομαλία. Ο Πρόεδρος Χασάν Σεΐχ Μαχμούντ έχει ενισχύσει σημαντικά τους στρατιωτικούς και οικονομικούς δεσμούς μεταξύ Σομαλίας και Τουρκίας. Η Τουρκία παρέχει υποστήριξη στη Σομαλία μέσω στρατιωτικής εκπαίδευσης, μεταφοράς εξοπλισμού, παροχής στρατηγικών συμβουλών και ενίσχυσης των δυνατοτήτων των εθνικών ενόπλων δυνάμεων.
Η Στρατιωτική Βάση Εκπαίδευσης TURKSOM, η οποία εγκαινιάστηκε στο Μογκαντίσου το 2017, αποτελεί μια καίρια εγκατάσταση για την εκπαίδευση των σομαλικών δυνάμεων ασφαλείας, και συγκεκριμένα των επίλεκτων καταδρομέων της μονάδας «Gorgor». Στις 17 Οκτωβρίου 2026, σε συνέντευξή του στο δίκτυο Al Jazeera, ο Χασάν Σεΐχ τόνισε ότι η TURKSOM λειτουργεί ως κέντρο εκπαίδευσης για τις σομαλικές δυνάμεις, διαψεύδοντας τους ισχυρισμούς ότι η εγκατάσταση αποτελεί κυρίαρχη τουρκική στρατιωτική βάση. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι απουσιάζει το τουρκικό στρατιωτικό προσωπικό από τη Σομαλία, καθώς το τουρκικό Κοινοβούλιο παρέτεινε επισήμως την εντολή του έως το 2028.
Μια άλλη αξιοσημείωτη εξέλιξη σημειώθηκε στις 4 Νοεμβρίου 2026, κατά τη διάρκεια συνάντησης μεταξύ του Σομαλού Υπουργού Άμυνας, Αχμέντ Μοαλίμ Φίκι, και του Ταξιάρχου Σαμπαχατίν Κιλίντς, από το Γενικό Επιτελείο των Τουρκικών Ενόπλων Δυνάμεων. Τα κρατικά μέσα ενημέρωσης της Σομαλίας, SONNA και Goobjoog English, ανέφεραν ότι οι συζητήσεις επικεντρώθηκαν στην εμβάθυνση της αμυντικής συνεργασίας, στη δυναμική της ασφάλειας στο Κέρας της Αφρικής, στις επιχειρήσεις κατά της οργάνωσης Αλ Σαμπάμπ (Al-Shabaab) και στη συνεχιζόμενη τουρκική υποστήριξη προς τις σομαλικές δυνάμεις. Στη συνάντηση παρευρέθηκαν επίσης ανώτερα στελέχη του Υπουργείου Άμυνας της Σομαλίας καθώς και η ηγεσία της TURKSOM. Αν και η συνάντηση αυτή καταδεικνύει ότι οι δύο κυβερνήσεις συνεχίζουν να διευρύνουν τη διμερή στρατιωτική τους συνεργασία, καμία επίσημη δήλωση από τη συνάντηση δεν επιβεβαίωσε την ύπαρξη συμφωνίας για την ανάπτυξη 15.000 στρατιωτών.
Διάφοροι παράγοντες εξηγούν τη στρατηγική σημασία της Σομαλίας για την Τουρκία: Ασφάλεια στην Ερυθρά Θάλασσα και τον Ινδικό Ωκεανό: Η Σομαλία διαθέτει μεγάλη ακτογραμμή, η οποία την τοποθετεί στρατηγικά στο σημείο συνάντησης της Ερυθράς Θάλασσας, του Κόλπου του Άντεν και του Ινδικού Ωκεανού.
Επιχείρηση κατά της Αλ-Σαμπάμπ: Η Τουρκία επιδιώκει την ύπαρξη ενός ικανού σομαλικού μηχανισμού ασφαλείας για την καταπολέμηση ένοπλων ομάδων, διασφαλίζοντας παράλληλα τα συμφέροντα του τουρκικού κράτους εντός της χώρας.
Φυσικοί Πόροι: Οι διμερείς συμφωνίες αφορούν την οικονομική συνεργασία, το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο και τους θαλάσσιους πόρους.
Επιρροή στο Κέρας της Αφρικής: Η παρουσία στη Σομαλία παρέχει στην Τουρκία στρατηγικό πλεονέκτημα σε ολόκληρη την περιοχή, καθώς και πρόσβαση σε καίρια θαλάσσια περάσματα.
Εάν επιβεβαιωθούν οι αναφορές ότι προσωπικό εκτός των επίσημων τουρκικών στρατιωτικών κλάδων, συγκεκριμένα, συμβασιούχο στρατιωτικό προσωπικό, έχει αναπτυχθεί στη Σομαλία, προκύπτουν σημαντικά νομικά και πολιτικά ζητήματα. Καθίσταται αναγκαίο να καθοριστούν η διοικητική αρχή επί των δυνάμεων αυτών, το νομικό τους καθεστώς, οι μηχανισμοί λογοδοσίας για τις ενέργειές τους, καθώς και τα επιχειρησιακά πρωτόκολλα που αφορούν τον άμαχο πληθυσμό της Σομαλίας.
Επιπλέον, απαιτείται σαφήνεια ως προς το εάν ο ρόλος τους αφορά την τεχνική υποστήριξη, την προστασία εγκαταστάσεων ή τη συμμετοχή σε άμεσες πολεμικές επιχειρήσεις. Είναι επιβεβλημένο η Ομοσπονδιακή Κυβέρνηση να παρέχει διαφανή ενημέρωση στο κοινό και στο κοινοβούλιο σχετικά με οποιαδήποτε συμφωνία προβλέπει την είσοδο ξένων στρατευμάτων στη χώρα, ιδίως εάν σε αυτήν εμπλέκονται μη συμβατικοί στρατιωτικοί εργολάβοι.
Μια βασική πρόκληση που αντιμετωπίζει η Σομαλία είναι η ανάληψη της πλήρους ευθύνης για την εθνική ασφάλεια, σε μια περίοδο κατά την οποία οι δυνάμεις της Αφρικανικής Ένωσης υφίστανται διαρθρωτικές προσαρμογές όσον αφορά τη διάταξη των δυνάμεων και τη χρηματοδότηση των επιχειρήσεών τους.
Εάν η Τουρκία διευρύνει τη στρατιωτική της υποστήριξη, ενδέχεται να καταστεί ένας από τους κύριους εταίρους στους οποίους βασίζεται η σομαλική κυβέρνηση. Ωστόσο, παραμένει το ερώτημα κατά πόσον αυτή η υποστήριξη συμβάλλει στη δημιουργία μιας αυτάρκους και ανεξάρτητης σομαλικής στρατιωτικής δύναμης ή αν, αντιθέτως, εντείνει την εξάρτηση από ξένα στρατιωτικά τμήματα. Η Σομαλία χρειάζεται έναν ενιαίο εθνικό στρατό, ο οποίος θα λειτουργεί υπό σαφείς δομές διοίκησης και θα λογοδοτεί στους συνταγματικούς θεσμούς της χώρας.
