Σχολείο χωρίς «γιατί»: Γιατί όλο και περισσότεροι μαθητές κατεβάζουν τα μολύβια και παραιτούνται

«Γιατί να διαβάσω, δάσκαλε;». Μια φράση που ακούγεται στις σχολικές αίθουσες και συμπυκνώνει, σύμφωνα με την ανάλυση του Χρήστου Κάτσικα, κάτι βαθύτερο από την απλή μαθητική αδιαφορία: την αμφισβήτηση της ίδιας της αξίας που έχει η γνώση για το μέλλον των νέων.

Το πρόβλημα δεν αποτυπώνεται μόνο στους μαθητές που εγκαταλείπουν τυπικά το σχολείο. Υπάρχει και μια λιγότερο ορατή «εσωτερική παραίτηση»: παιδιά που εξακολουθούν να βρίσκονται καθημερινά στην τάξη, αλλά έχουν ουσιαστικά αποσυνδεθεί από τη μαθησιακή διαδικασία.

Η σχολική διαρροή και οι μεγάλες ανισότητες

Σύμφωνα με το κείμενο, η πρόωρη εγκατάλειψη κατά τη μετάβαση από το Γυμνάσιο στο Λύκειο εκτιμάται πλέον σε ποσοστό κάτω του 3% πανελλαδικά, με σημαντικές όμως γεωγραφικές διαφοροποιήσεις και υψηλότερες επιδόσεις του δείκτη σε περιοχές όπως η Ροδόπη και τα Δωδεκάνησα.

Παράλληλα, στα μεγάλα αστικά κέντρα η διαρροή συνδέεται περισσότερο με κοινωνικά και οικονομικά ευάλωτες ομάδες. Για ένα μέρος αυτών των παιδιών, η αποχώρηση από το σχολείο μπορεί να σημαίνει πρόωρη είσοδο σε ανειδίκευτη εργασία.

Οι μαθητές που μένουν στην τάξη αλλά έχουν ήδη «φύγει»

Ακόμη μεγαλύτερο προβληματισμό προκαλεί η εικόνα μαθητών που δεν εγκαταλείπουν το σχολείο, αλλά παραιτούνται από την προσπάθεια.

Η ανάλυση περιγράφει ένα χάσμα μέσα στην ίδια σχολική αίθουσα: από τη μία μαθητές που διεκδικούν υψηλές επιδόσεις και από την άλλη παιδιά που αποστασιοποιούνται νωρίς από τη μαθησιακή διαδικασία, έχοντας περιορισμένες προσδοκίες για το μέλλον τους.

Είναι οι μαθητές που μπορεί να βρίσκονται κανονικά στο θρανίο, αλλά αναρωτιούνται πλέον:

«Τι θα αλλάξει στη ζωή μου αν διαβάσω;»

Όταν το σχολείο δεν μοιάζει πια με «εισιτήριο» για ένα καλύτερο αύριο

Στο επίκεντρο του προβληματισμού βρίσκεται η αποδυνάμωση της πεποίθησης ότι η εκπαίδευση μπορεί να λειτουργήσει ως μηχανισμός κοινωνικής κινητικότητας.

Η οικονομική πίεση, η εργασιακή ανασφάλεια, η φροντιστηριοποίηση και η εμπορευματοποίηση της γνώσης παρουσιάζονται ως παράγοντες που επηρεάζουν τις προσδοκίες μαθητών και οικογενειών.

Έτσι, η μαθητική αδιαφορία ερμηνεύεται στο άρθρο όχι απλώς ως προσωπική στάση ή έλλειψη προσπάθειας, αλλά ως φαινόμενο που συνδέεται με ευρύτερες κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες.

Και ίσως εκεί βρίσκεται το δυσκολότερο ερώτημα για το σημερινό σχολείο: όχι μόνο πώς θα κρατήσει τους μαθητές μέσα στις αίθουσες, αλλά πώς θα τους πείσει ξανά ότι αξίζει να μάθουν.

ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΟ ΑΡΘΡΟ

Σχολικά κυλικεία σε «ασφυξία»: Πάνω από 350 έχουν ήδη κλείσει – Τι καταγγέλλει η ΟΛΜΕ για τους νέους κανόνες