«Φτου κι απ’ την αρχή»: Τι έκαναν οι μαθητές πάνω στη σχολική πλάκα – Η απίθανη ιστορία της φράσης

«Φτου κι απ’ την αρχή»: Η σχολική πλάκα και η παράξενη ιστορία πίσω από τη φράση

Πριν το τετράδιο γίνει αναπόσπαστο κομμάτι της σχολικής τσάντας, χιλιάδες μαθητές μάθαιναν τα πρώτα τους γράμματα πάνω σε μια μικρή σχολική πλάκα από σχιστόλιθο. Έγραφαν, έσβηναν και ξανάγραφαν στην ίδια επιφάνεια, σε μια εποχή που το χαρτί δεν ήταν ούτε τόσο φθηνό ούτε τόσο εύκολα διαθέσιμο.

Και κάπου εδώ εμφανίζεται μια από τις πιο χαρακτηριστικές εκφράσεις της ελληνικής γλώσσας: «φτου κι απ’ την αρχή».

Όταν το «τετράδιο»… σβηνόταν

Οι μαθητές έγραφαν στην πλάκα με κοντύλι ή κιμωλία. Για να τη σβήσουν χρησιμοποιούσαν μικρό σφουγγάρι ή πανί, ενώ αναφέρονται ακόμη και αυτοσχέδιες λύσεις, όπως ψίχα ψωμιού, το μανίκι ή το χέρι.

Σύμφωνα με μια ιδιαίτερα διαδεδομένη λαϊκή εξήγηση, όταν δεν υπήρχε τίποτε άλλο διαθέσιμο, ο μαθητής έφτυνε πάνω στην πλάκα, την καθάριζε και ξεκινούσε πάλι από την αρχή.

Κάπως έτσι υποτίθεται ότι γεννήθηκε το περίφημο:

«Φτου κι απ’ την αρχή!»

Είναι όμως πράγματι αυτή η προέλευση;

Εδώ βρίσκεται η σημαντική λεπτομέρεια. Η συγκεκριμένη ιστορία είναι γοητευτική και έχει διαδοθεί ευρέως, δεν αποτελεί όμως απολύτως τεκμηριωμένη ετυμολογική εξήγηση της φράσης.

Επομένως, είναι ασφαλέστερο να παρουσιάζεται ως λαϊκή εκδοχή για την προέλευσή της και όχι ως βεβαιωμένο ιστορικό γεγονός.

Η εικόνα, πάντως, παραμένει εξαιρετικά δυνατή: ένα παιδί μπροστά στη σχολική του πλάκα, ένα λάθος που πρέπει να εξαφανιστεί και η προσπάθεια που ξεκινά ξανά.

Από τη σχολική πλάκα μέχρι το σημερινό tablet, άλλωστε, ένα πράγμα δεν άλλαξε ποτέ: γράφουμε, κάνουμε λάθη, σβήνουμε και… φτου κι απ’ την αρχή.

ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΟ ΑΡΘΡΟ

Μαζωνάκης: Προφυλακίστηκαν Γάκα και Θεοδωρόπουλος – Τι υποστήριξαν στις μαραθώνιες απολογίες τους