ΜΠΟΡΕΙ Η ΠΙΣΤΗ ΝΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΕΙ ΤΗΝ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑ;

Μήπως κάποιες φορές, στην προσπάθειά μας να θεραπεύσουμε τον άνθρωπο, ξεχνάμε να ακούσουμε όλα όσα του δίνουν δύναμη να συνεχίσει;

Του Μιχαήλ Γιγουρτάκη, Κλινικού Ψυχολόγου MSc ΨυχΑνελιξις | Κέντρο Ψυχικής Υγείας

Για χρόνια, η επιστήμη και η θρησκεία παρουσιάζονται συχνά σαν δύο αντίπαλοι κόσμοι. Η μία βασίζεται στην επιστημονική γνώση και η άλλη στην πίστη. Είναι, όμως, πραγματικά αναγκαίο να βρίσκονται απέναντι;

Η ψυχοθεραπεία δεν χρειάζεται να πολεμά την πίστη. Ούτε η πίστη χρειάζεται να υποκαθιστά την επιστημονικά τεκμηριωμένη θεραπεία.

Χρειάζεται να κατανοήσουμε κάτι ουσιαστικό: ο άνθρωπος δεν είναι μόνο οι σκέψεις του, τα συμπτώματά του και οι συμπεριφορές του. Είναι επίσης οι αξίες του, οι πεποιθήσεις του, οι εμπειρίες του και το νόημα που δίνει στην ίδια του την ύπαρξη.

Για κάποιους ανθρώπους, η πίστη αποτελεί ένα βαθύ προσωπικό στήριγμα. Τους προσφέρει ελπίδα, αίσθηση σκοπού, παρηγοριά και τη δύναμη να αντέχουν σε περιόδους που όλα μοιάζουν αβέβαια.

• Γιατί, λοιπόν, να αποκλείσουμε εκ των προτέρων έναν παράγοντα που μπορεί να έχει ουσιαστική θέση στην ψυχική τους ευεξία;
• Τι λέει, όμως, η επιστήμη;

Τα ερευνητικά δεδομένα είναι ιδιαίτερα ενδιαφέροντα:

• Captari et al. (2018): Μετα-ανάλυση 97 μελετών, με 7.181 συμμετέχοντες, έδειξε ότι η προσαρμογή της ψυχοθεραπείας στις θρησκευτικές και πνευματικές πεποιθήσεις των θεραπευομένων συνδέεται με καλύτερα ψυχολογικά και πνευματικά αποτελέσματα σε σύγκριση με ορισμένες ομάδες ελέγχου.
• Bouwhuis-Van Keulen et al. (2024): Μετα-ανάλυση 23 μελετών ανέδειξε μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα θρησκευτικά και πνευματικά προσαρμοσμένων παρεμβάσεων,

ιδιαίτερα σε ανθρώπους με ισχυρή θρησκευτική ταυτότητα.
• American Psychological Association (2023): Αναγνωρίζει τη δυνατότητα συνεργασίας των επαγγελματιών ψυχικής υγείας με θρησκευτικούς ή πνευματικούς καθοδηγητές, όταν αυτό ανταποκρίνεται στις ανάγκες και τις επιθυμίες του θεραπευομένου.

Αυτό, φυσικά, δεν σημαίνει ότι η πίστη θεραπεύει κάθε ψυχική δυσκολία. Ούτε ότι μπορεί να αντικαταστήσει την ψυχοθεραπεία ή την ψυχιατρική φροντίδα.

Σημαίνει, όμως, ότι ο επιστημονικός διάλογος δεν πρέπει να αποκλείει όσα έχουν προσωπική αξία για τον άνθρωπο.

Ο ψυχολόγος δεν βρίσκεται εκεί για να επιβάλει τη δική του κοσμοθεωρία. Δεν είναι εκεί για να αποδομήσει ό,τι δίνει νόημα στη ζωή του θεραπευομένου, αλλά ούτε και για να ενισχύσει άκριτα κάθε πεποίθησή του.Βρίσκεται εκεί για να ακούσει, να κατανοήσει, να αξιολογήσει και να βοηθήσει με επιστημονική υπευθυνότητα.

Ίσως, τελικά, το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν η επιστήμη και η πίστη μπορούν να συνυπάρξουν. Είναι αν μπορούμε να προσεγγίσουμε τον άνθρωπο ολόκληρο, χωρίς να απορρίπτουμε εκ των προτέρων καμία διάσταση της προσωπικής του ταυτότητας.

Γιατί η θεραπεία δεν είναι πεδίο ιδεολογικών αντιπαραθέσεων.

Δεν ερχόμαστε να επιβάλουμε στον άνθρωπο τι πρέπει να πιστεύει. Ερχόμαστε να κατανοήσουμε όσα πιστεύει, να αναγνωρίσουμε τι τον στηρίζει και να τον βοηθήσουμε να διαχειριστεί όσα τον δυσκολεύουν.