Οι Δημοκρατικοί βάζουν νέα εμπόδια στα σχέδια Ερντογάν για επιστροφή στο πρόγραμμα των F-35.

Η νέα ισορροπία δυνάμεων στο αμερικανικό Κογκρέσο περιπλέκει τις προσπάθειες της Άγκυρας να αποκτήσει μαχητικά F-35 και να απαλλαγεί από τις αμερικανικές κυρώσεις. Παρά τη στήριξη του Ντόναλντ Τραμπ, η Τουρκία βρίσκεται αντιμέτωπη με νομοθετικούς περιορισμούς και αντιδράσεις στο Κογκρέσο, ενώ η κατοχή των ρωσικών S-400 παραμένει το βασικό εμπόδιο.

Νέα δεδομένα δημιουργούνται για τις τουρκικές επιδιώξεις επιστροφής στο πρόγραμμα των μαχητικών πέμπτης γενιάς F-35, καθώς η ενίσχυση των Δημοκρατικών στο αμερικανικό Κογκρέσο περιορίζει τα περιθώρια ελιγμών της κυβέρνησης Τραμπ για την άρση των αμυντικών κυρώσεων κατά της Άγκυρας.

Σύμφωνα με ανάλυση του Al-Monitor, που δημοσιεύθηκε στις 8 Νοεμβρίου, η Τουρκία εξακολουθεί να επιδιώκει την απόκτηση των αμερικανικών μαχητικών και την αποκατάσταση της αμυντικής συνεργασίας με την Ουάσιγκτον, επενδύοντας στην προσωπική σχέση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν με τον Ντόναλντ Τραμπ και στη στρατηγική σημασία της χώρας για το ΝΑΤΟ.

Ωστόσο, η αλλαγή των πολιτικών συσχετισμών στις Ηνωμένες Πολιτείες δημιουργεί πρόσθετα εμπόδια, καθώς οποιαδήποτε συμφωνία για την επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα F-35 θα πρέπει να αντιμετωπίσει τόσο την αντίδραση μελών του Κογκρέσου όσο και τους περιορισμούς της ισχύουσας αμερικανικής νομοθεσίας.

Το αγκάθι των S-400 και οι αμερικανικές κυρώσεις
Η Τουρκία αποκλείστηκε από το πρόγραμμα F-35 το 2019, μετά την απόκτηση του ρωσικού αντιαεροπορικού συστήματος S-400. Η Ουάσιγκτον είχε εκφράσει σοβαρές ανησυχίες ότι η λειτουργία του ρωσικού συστήματος θα μπορούσε να επιτρέψει τη συλλογή ευαίσθητων πληροφοριών για τις δυνατότητες των αμερικανικών μαχητικών.

Όπως υπενθυμίζει το Al-Monitor, η Άγκυρα είχε καταβάλει περίπου 1,7 δισ. δολάρια για την αγορά αεροσκαφών, ενώ η αμερικανική πλευρά σταμάτησε τη μεταβίβαση έξι F-35.

Το Κογκρέσο ενσωμάτωσε στη συνέχεια τους περιορισμούς στον αμυντικό νόμο για το οικονομικό έτος 2020, απαγορεύοντας την παράδοση F-35 στην Τουρκία όσο η χώρα εξακολουθεί να κατέχει το ρωσικό σύστημα.

Τον Δεκέμβριο του 2020, η πρώτη κυβέρνηση Τραμπ επέβαλε επιπλέον κυρώσεις στην τουρκική αμυντική βιομηχανία, βάσει του νόμου CAATSA, ο οποίος προβλέπει περιοριστικά μέτρα για σημαντικές αμυντικές συναλλαγές με τη Ρωσία και άλλες χώρες που βρίσκονται υπό αμερικανικές κυρώσεις.

Ο ρόλος των Δημοκρατικών και τα όρια των κινήσεων Τραμπ
Η νέα σύνθεση του Κογκρέσου καθιστά δυσκολότερη την προσπάθεια του Αμερικανού προέδρου να προωθήσει μια συμφωνία με τον Ερντογάν.

Οι Δημοκρατικοί έχουν ήδη εκφράσει αντιρρήσεις για ενδεχόμενη επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα, επικαλούμενοι την κατοχή των S-400 και την ανάγκη προστασίας της αμερικανικής στρατιωτικής τεχνολογίας.

Τον περασμένο Ιούλιο, 18 Δημοκρατικοί βουλευτές, μεταξύ των οποίων μέλη της κοινοβουλευτικής ομάδας για τα ελληνικά ζητήματα, είχαν ζητήσει από την ηγεσία της Βουλής των Αντιπροσώπων να αξιοποιήσει τα διαθέσιμα νομοθετικά εργαλεία προκειμένου να αποτρέψει ενδεχόμενη επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα.

Οι επιφυλάξεις αφορούν επίσης την τουρκική στάση απέναντι στην Ελλάδα, την Κύπρο και το Ισραήλ, καθώς και τις ευρύτερες συνέπειες μιας ενδεχόμενης υποχώρησης των ΗΠΑ στο ζήτημα της αγοράς ρωσικών οπλικών συστημάτων από κράτος μέλος του ΝΑΤΟ.

Παράλληλα, το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών είχε επιβεβαιώσει σε επιστολή του προς το Κογκρέσο, τον Ιούλιο του 2026, ότι η Τουρκία δεν πληροί τις νομικές προϋποθέσεις για να επιστρέψει στο πρόγραμμα F-35.

Η Άγκυρα επιμένει στην προσωπική σχέση Ερντογάν και Τραμπ
Παρά τις δυσκολίες, η τουρκική κυβέρνηση εξακολουθεί να θεωρεί ότι η πολιτική στήριξη του Ντόναλντ Τραμπ μπορεί να οδηγήσει σε διευθέτηση της διαφοράς.

Η ανάλυση του Al-Monitor αναδεικνύει τη σημασία που αποδίδει η Άγκυρα στον ρόλο της Τουρκίας εντός του ΝΑΤΟ και στην ανάγκη ενίσχυσης των αμυντικών δυνατοτήτων της Συμμαχίας.

Ωστόσο, ακόμη και με την υποστήριξη του Λευκού Οίκου, η επανένταξη στο πρόγραμμα F-35 προϋποθέτει την επίλυση της εκκρεμότητας των S-400 και την τήρηση των απαιτήσεων του αμερικανικού νόμου.

Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τις ισορροπίες ασφαλείας στην Ανατολική Μεσόγειο, όπου η προοπτική απόκτησης μαχητικών πέμπτης γενιάς από την Τουρκία συνδέεται άμεσα με τον περιφερειακό αεροπορικό συσχετισμό δυνάμεων.

Για την Άγκυρα, το ζητούμενο παραμένει η εξασφάλιση μιας πολιτικής συμφωνίας με την Ουάσιγκτον. Για το αμερικανικό Κογκρέσο, όμως, το ζήτημα αφορά την εφαρμογή των κυρώσεων, την προστασία της στρατιωτικής τεχνολογίας και τη συνέπεια της αμερικανικής πολιτικής απέναντι στη Ρωσία.