Ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης – Κύπρου: Στην τελική ευθεία ο απόπλους του γαλλικού ερευνητικού από το Ηράκλειο

Αντίστροφα μετρά ο χρόνος για την επανέναρξη των θαλάσσιων ερευνών που αφορούν τη μεγάλη ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης–Κύπρου (Great Sea Interconnector – GSI). Σύμφωνα με διασταυρωμένες πληροφορίες, εντός του Σαββατοκύριακου αναμένεται να εκδοθεί η σχετική NAVTEX από την Υδρογραφική Υπηρεσία του Πολεμικού Ναυτικού, εξέλιξη που θεωρείται ιδιαίτερα κομβική όχι μόνο για τη συνολική πρόοδο του έργου, αλλά και για την έμπρακτη άσκηση των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων στην Ανατολική Μεσόγειο, μετά την εμπλοκή που είχε σημειωθεί το 2024 εξαιτίας της παρεμβολής τουρκικών πολεμικών πλοίων.

Η επανεκκίνηση των ερευνητικών εργασιών αναμένεται να αποτελέσει ένα νέο πεδίο δοκιμασίας για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, καθώς η Αθήνα επιδιώκει σταθερά τη συνέχιση των διαδικασιών, την ώρα που η Άγκυρα διατηρεί στο ακέραιο τις γνωστότερες διεκδικήσεις της αναφορικά με τις θαλάσσιες ζώνες.

Όσον αφορά τη διαδικασία έκδοσης της NAVTEX, στις 2 Νοεμβρίου ενημερώθηκαν τα μέλη της ειδικής διυπουργικής επιτροπής που λειτουργεί υπό την αιγίδα του υπουργείου Εξωτερικών, προκειμένου να καταθέσουν τις τελικές εισηγήσεις τους για την αδειοδότηση του έργου. Εφόσον εξασφαλιστεί η αναμενόμενη θετική απόκριση, το Λιμενικό Σώμα θα προχωρήσει στην έκδοση της προβλεπόμενης «άδειας εξαίρεσης» για το γαλλικής σημαίας ερευνητικό σκάφος Abeille Marengo. Αμέσως μετά, η εταιρεία διαχείρισης του έργου θα υποβάλει το επίσημο αίτημα, το οποίο θα διαβιβαστεί στο υπουργείο Εθνικής Άμυνας ώστε η αναγγελία να εκδοθεί από την Υδρογραφική Υπηρεσία, με την ισχύ της NAVTEX να είναι άμεση και να επιτρέπει στο γαλλικό σκάφος που ναυλοχεί στο Ηράκλειο να αποπλεύσει προς την περιοχή των ερευνών.

Ιδιαίτερο διπλωματικό ενδιαφέρον συγκεντρώνει η στάση που θα υιοθετήσει η Τουρκία, δεδομένου ότι η προηγούμενη απόπειρα το 2024 είχε προκαλέσει έντονη κλίμακα έντασης με την παρουσία τουρκικών πολεμικών μονάδων. Ωστόσο, πηγές με γνώση των διπλωματικών διεργασιών εκτιμούν ότι οι σημερινές διεθνείς συγκυρίες ενδέχεται να περιορίσουν την πιθανότητα επανάληψης ενός θερμού επεισοδίου, χωρίς να αποκλείεται η Άγκυρα να περιοριστεί σε προειδοποιητικές κλήσεις μέσω ασυρμάτου (hailing). Παρά ταύτα, η τουρκική πλευρά διαμηνύει πως θα προστατεύσει τα δικαιώματά της, αρνούμενη μη εξουσιοδοτημένες έρευνας σε περιοχές που ισχυρίζεται ότι ανήκουν στην τουρκική υφαλοκρηπίδα.

Καθοριστικό ρόλο φαίνεται πως διαδραματίζει η γαλλική πλευρά, η οποία έχει προωθήσει μια φόρμουλα «ενημέρωσης» της Τουρκίας για τις επικείμενες έρευνες, προσέγγιση που φέρεται να έχει γίνει καταρχήν αποδεκτή από την Άγκυρα ως δίαυλος αποφυγής νέας έντασης. Παράλληλα όμως, διατυπώνονται έντονες επιφυλάξεις, καθώς υπογραμμίζεται ότι η ενημέρωση τρίτης χώρας δεν αποτελεί προϋπόθεση αδειοδότησης στην υφαλοκρηπίδα του παράκτιου κράτους. Δεν αποκλείεται μάλιστα η τουρκική πλευρά να επιχειρήσει να εμφανίσει την ενημέρωση ως αίτημα άδειας, προχωρώντας στην έκδοση δικής της παράνομης NAVTEX, σενάριο στο οποίο αναμένεται η άμεση έκδοση αντί-NAVTEX από τον αρμόδιο ελληνικό σταθμό του Ηρακλείου, που θα ξεκαθαρίζει ότι οι έρευνες διεξάγονται εντός της ελληνικής υφαλοκρηπίδας και ότι η αποκλειστική αρμοδιότητα αναγγελίας ανήκει στην Αθήνα.