Τη χρησιμοποιούμε σχεδόν καθημερινά, ιδιαίτερα όταν αρχίζουν οι πρώτες βροχές. Κι όμως, η λέξη «ομπρέλα» δεν έχει ελληνική καταγωγή.

Πρόκειται για δάνειο από τα ιταλικά και συγκεκριμένα από τη λέξη ombrella, η οποία συνδέεται με το ombra, δηλαδή «σκιά», και ανάγεται ετυμολογικά στα λατινικά.

Η ελληνική γλώσσα, ωστόσο, διαθέτει τις δικές της λέξεις για το γνώριμο αντικείμενο — και μάλιστα διαφορετική ονομασία ανάλογα με το από τι μας προστατεύει.

Όταν βρέχει, είναι… αλεξιβρόχιο

Για την ομπρέλα που χρησιμοποιούμε προκειμένου να προστατευτούμε από τη βροχή υπάρχει η ελληνική λέξη «αλεξιβρόχιο».

Η κατασκευή της είναι χαρακτηριστική: προέρχεται από το ρήμα «αλέξω», με τη σημασία «αποκρούω, απομακρύνω, προστατεύω», και τη λέξη «βροχή».

Με απλά λόγια, αλεξιβρόχιο είναι αυτό που μας προστατεύει από τη βροχή.

Και όταν μας προστατεύει από τον ήλιο;

Εδώ η ελληνική λέξη αλλάζει.

Η ομπρέλα που χρησιμοποιείται για προστασία από τον ήλιο μπορεί να αποδοθεί ως «αλεξήλιο».

Και πάλι η λογική είναι η ίδια: το πρώτο συνθετικό δηλώνει την προστασία και το δεύτερο αυτό από το οποίο προστατευόμαστε.

Έτσι, πίσω από μία απολύτως καθημερινή λέξη κρύβεται μια μικρή γλωσσική έκπληξη: άλλο αλεξιβρόχιο για τη βροχή και άλλο αλεξήλιο για τον ήλιο, παρότι στην καθημερινή χρήση η «ομπρέλα» έχει επικρατήσει σχεδόν ολοκληρωτικά.

ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΟ ΑΡΘΡΟ

ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΑΖΩΝΑΚΗΣ: ΟΛΟΝΥΧΤΙΟΣ ΑΠΟΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΝΙΚΑΙΑ – ΤΡΕΙΣ ΓΕΝΙΕΣ ΤΡΑΓΟΥΔΗΣΑΝ ΓΙΑ ΤΟ «ΠΑΙΔΙ ΤΗΣ ΝΥΧΤΑΣ»