Η «D-Day» του Τραμπ για το Ιράν: Στο στόχαστρο Τουρκία, Κίνα και άλλοι εμπορικοί εταίροι της Τεχεράνης

Η νέα οικονομική εκστρατεία πίεσης του Ντόναλντ Τραμπ κατά του Ιράν δεν περιορίζεται στην Τεχεράνη, αλλά επεκτείνεται και στις χώρες που διατηρούν σημαντικές εμπορικές και ενεργειακές σχέσεις με την Ισλαμική Δημοκρατία.

Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει προαναγγείλει μια νέα φάση αυστηρών οικονομικών μέτρων, χαρακτηρίζοντάς την «οικονομική D-Day», με στόχο τον περιορισμό των εσόδων του Ιράν από τις εξαγωγές πετρελαίου και την άσκηση πίεσης σε όσους συνεχίζουν να συναλλάσσονται με την Τεχεράνη.

Σύμφωνα με το Reuters, στο επίκεντρο βρίσκονται χώρες όπως η Κίνα, η Τουρκία, το Ιράκ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Ομάν, το Πακιστάν, η Ινδία, η Αρμενία και το Αζερμπαϊτζάν.

Η Κίνα ο μεγαλύτερος αγοραστής ιρανικού πετρελαίου

Η Κίνα αποτελεί τον σημαντικότερο εμπορικό εταίρο του Ιράν στον ενεργειακό τομέα, καθώς απορροφά μεγάλο μέρος των ιρανικών εξαγωγών πετρελαίου.

Το 2025, σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται το Reuters, οι κινεζικές εισαγωγές ιρανικού πετρελαίου έφτασαν περίπου τα 1,38 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως.

Η Ουάσινγκτον έχει προειδοποιήσει ότι εταιρείες και χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί που διευκολύνουν τις συναλλαγές με το Ιράν μπορεί να βρεθούν αντιμέτωποι με νέες κυρώσεις.

Μια μετωπική σύγκρουση, ωστόσο, με το Πεκίνο θα μπορούσε να αυξήσει ακόμη περισσότερο την ένταση στις ήδη δύσκολες σχέσεις ΗΠΑ και Κίνας.

Η Τουρκία στο επίκεντρο των πιέσεων

Ιδιαίτερη σημασία έχει η Τουρκία, η οποία διατηρεί σταθερές εμπορικές και ενεργειακές σχέσεις με την Τεχεράνη.

Το διμερές εμπόριο ανέρχεται περίπου στα 5 έως 6 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως, ενώ σημαντικό μέρος της συνεργασίας αφορά τον ενεργειακό τομέα.

Η Άγκυρα έχει επιχειρήσει τα προηγούμενα χρόνια να διατηρήσει ισορροπίες μεταξύ των σχέσεών της με το Ιράν και των απαιτήσεων της Ουάσινγκτον. Η νέα αμερικανική πολιτική, όμως, αυξάνει την πίεση προς την τουρκική κυβέρνηση.

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα

Τα ΗΑΕ αποτελούσαν επί χρόνια έναν από τους σημαντικότερους οικονομικούς διαύλους του Ιράν.

Το 2024 αντιπροσώπευαν περίπου το 30% των ιρανικών εισαγωγών, αξίας περίπου 21 δισ. δολαρίων, ενώ το μη πετρελαϊκό εμπόριο των δύο χωρών ανήλθε σε 6,6 δισ. δολάρια.

Ωστόσο, η σχέση αυτή δέχεται πλέον ισχυρό πλήγμα, καθώς τα ΗΑΕ ανακοίνωσαν την αναστολή χρηματοπιστωτικών και οικονομικών συναλλαγών με το Ιράν, επικαλούμενα τη στρατιωτική κλιμάκωση και τις απειλές για πυραυλικές επιθέσεις.

Το Ιράκ εξαρτάται από το ιρανικό φυσικό αέριο

Το Ιράκ βρίσκεται σε ιδιαίτερα δύσκολη θέση, καθώς παρά τις στενές σχέσεις του με τις ΗΠΑ παραμένει ενεργειακά εξαρτημένο από το Ιράν.

Η Βαγδάτη εισάγει σημαντικές ποσότητες φυσικού αερίου από την Τεχεράνη, με την αξία των σχετικών συναλλαγών να υπολογίζεται σε περίπου 4 έως 5 δισ. δολάρια ετησίως.

Ενδεχόμενες νέες κυρώσεις θα μπορούσαν να προκαλέσουν προβλήματα στην ενεργειακή επάρκεια του Ιράκ.

Ο ρόλος του Ομάν

Το Ομάν διατηρεί εδώ και δεκαετίες στενές σχέσεις με το Ιράν και έχει πολλές φορές λειτουργήσει ως δίαυλος επικοινωνίας μεταξύ της Τεχεράνης και της Ουάσινγκτον.

Το εμπόριο μεταξύ των δύο χωρών έφτασε το 2025 περίπου το 1,5 δισ. δολάρια, ενώ κατά τους πρώτους τέσσερις μήνες του 2026 ανήλθε σε περίπου 345 εκατ. δολάρια.

Πακιστάν και Ινδία

Το Πακιστάν έχει θέσει ως στόχο την αύξηση του διμερούς εμπορίου με το Ιράν στα 10 δισ. δολάρια. Παρά τις προηγούμενες αμερικανικές κυρώσεις, οι εμπορικές συναλλαγές συνεχίζονται, με σημαντικό μέρος τους να πραγματοποιείται μέσω ανεπίσημων διαύλων.

Ινδία και Ιράν, από την άλλη, έχουν δει το εμπόριό τους να περιορίζεται σημαντικά τα τελευταία χρόνια. Από περίπου 17 δισ. δολάρια το οικονομικό έτος 2018-19, υποχώρησε στα 1,63 δισ. δολάρια το 2025/26.

Η Ινδία υποστηρίζει ότι μεγάλο μέρος των εξαγωγών της προς το Ιράν αφορά τρόφιμα και άλλα προϊόντα ανθρωπιστικού χαρακτήρα.

Αρμενία και Αζερμπαϊτζάν

Σημαντικές είναι και οι εμπορικές σχέσεις του Ιράν με τις δύο γειτονικές χώρες του Καυκάσου.

Το 2025, το Ιράν αντιπροσώπευε το 3,6% του συνολικού εμπορίου της Αρμενίας, ενώ οι δύο χώρες εφαρμόζουν συμφωνία ανταλλαγής φυσικού αερίου με ηλεκτρική ενέργεια.

Παράλληλα, το εμπόριο Ιράν-Αζερμπαϊτζάν αυξήθηκε κατά 4,5% το πρώτο εξάμηνο του 2026, φτάνοντας τα 312,6 εκατ. δολάρια.

Οικονομικός πόλεμος με στόχο την απομόνωση της Τεχεράνης

Η Ουάσινγκτον επιχειρεί πλέον να μεταφέρει το βάρος της πίεσης από το στρατιωτικό πεδίο στην οικονομία, επιδιώκοντας να περιορίσει τις πηγές εσόδων του Ιράν και να δυσκολέψει τις διεθνείς συναλλαγές του.

Το μεγάλο ερώτημα είναι αν η νέα στρατηγική θα οδηγήσει σε μεγαλύτερη οικονομική απομόνωση της Τεχεράνης ή αν θα δημιουργήσει ένα νέο μέτωπο αντιπαράθεσης με χώρες όπως η Κίνα, η Τουρκία και το Ιράκ, οι οποίες έχουν σημαντικά συμφέροντα στις σχέσεις τους με το Ιράν.