Ιός Δυτικού Νείλου: 23 νέα κρούσματα. Η Αττική στο επίκεντρο

Ανησυχητική τροπή λαμβάνει η φετινή κυκλοφορία του ιού του Δυτικού Νείλου, με τα επίσημα στοιχεία να καταγράφουν ραγδαία αύξηση των περιστατικών και την Αττική να βρίσκεται στο επίκεντρο. Μέσα σε μόλις μία εβδομάδα δηλώθηκαν 23 νέα εγχώρια κρούσματα, ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό στα 65 έως τις 5 Αυγούστου.

Ακόμη πιο σοβαρή είναι η εικόνα των νοσηλειών. Είκοσι ασθενείς παρέμεναν στο νοσοκομείο, οι οκτώ από αυτούς σε Μονάδες Εντατικής Θεραπείας, ενώ οι θάνατοι έχουν φτάσει τους έξι. Όλοι οι άνθρωποι που έχασαν τη ζωή τους ήταν άνω των 65 ετών.

Τα δεδομένα δεν επιτρέπουν εφησυχασμό. Αντιθέτως, επαναφέρουν στο προσκήνιο το κρίσιμο ζήτημα της πρόληψης. Οι συστάσεις προς τους πολίτες είναι απαραίτητες, όμως δεν μπορούν να αποτελούν τη μοναδική γραμμή άμυνας απέναντι σε έναν ιό του οποίου η εποχική επανεμφάνιση είναι γνωστή και αναμενόμενη. Η Πολιτεία, η Περιφέρεια και οι δήμοι οφείλουν να διασφαλίζουν ότι η καταπολέμηση των κουνουπιών πραγματοποιείται συστηματικά και εγκαίρως και όχι μόνο όταν έχουν ήδη εμφανιστεί ανθρώπινα κρούσματα.

Από τα 42 στα 65 κρούσματα μέσα σε μία εβδομάδα

Η ταχύτητα της αύξησης αποτυπώνει το μέγεθος του προβλήματος. Στις 29 Ιουλίου είχαν καταγραφεί 42 εγχώρια κρούσματα σε ολόκληρη τη χώρα. Μία εβδομάδα αργότερα, στις 5 Αυγούστου, ο αριθμός είχε ανέλθει στα 65.

Σύμφωνα με την τελευταία εβδομαδιαία έκθεση επιδημιολογικής επιτήρησης του ΕΟΔΥ, τα 54 από τα 65 περιστατικά παρουσίασαν εκδηλώσεις από το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα, όπως εγκεφαλίτιδα, μηνιγγίτιδα ή οξεία χαλαρή παράλυση. Τα υπόλοιπα 11 περιστατικά είχαν ηπιότερη κλινική εικόνα ή δεν παρουσίασαν εκδηλώσεις από το ΚΝΣ.

Οι έξι θάνατοι αφορούν ασθενείς ηλικίας άνω των 65 ετών, με διάμεση ηλικία τα 79 έτη. Παράλληλα, από τους 20 ασθενείς που νοσηλεύονταν στις 5 Αυγούστου, οι 12 βρίσκονταν σε απλές κλινικές και οι οκτώ σε ΜΕΘ.

Η Αττική συγκεντρώνει το μεγαλύτερο βάρος

Η κατάσταση είναι ιδιαίτερα επιβαρυμένη στην Αττική. Ήδη στα στοιχεία της 29ης Ιουλίου, από τα 42 εγχώρια περιστατικά που είχαν καταγραφεί πανελλαδικά, τα 35 βρίσκονταν στην Περιφέρεια Αττικής.

Ο ίδιος ο ΕΟΔΥ είχε προειδοποιήσει στις 30 Ιουλίου για ιδιαίτερα έντονη κυκλοφορία του ιού στην Αττική και για ταχεία αύξηση των περιστατικών αρκετά νωρίς μέσα στη φετινή περίοδο μετάδοσης.

Στα νεότερα στοιχεία εμφανίζονται κρούσματα σε σειρά δήμων της Ανατολικής Αττικής, του Βόρειου, του Κεντρικού και του Νότιου Τομέα Αθηνών, καθώς και στη Δυτική Αττική. Ιδιαίτερη επιβάρυνση καταγράφεται σε περιοχές της Ανατολικής Αττικής, μεταξύ των οποίων τα Σπάτα – Αρτέμιδα, το Μαρκόπουλο Μεσογαίας και η Παλλήνη.

Δύο σοβαρά περιστατικά στη Γλυφάδα

Στον Δήμο Γλυφάδας ο ΕΟΔΥ καταγράφει δύο περιστατικά με εκδηλώσεις από το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα. Η περιοχή είχε τεθεί στο επίκεντρο ήδη από τα μέσα Ιουλίου, όταν η επιβεβαίωση κρούσματος οδήγησε σε στοχευμένους ψεκασμούς από συνεργεία του Δήμου και της Περιφέρειας Αττικής.

Οι παρεμβάσεις πραγματοποιήθηκαν στις 16 Ιουλίου και επεκτάθηκαν σε δρόμους και σημεία με αυξημένη βλάστηση ή πιθανές εστίες κουνουπιών. Η εξέλιξη των κρουσμάτων έκτοτε επιβεβαιώνει ότι η αντιμετώπιση του ιού δεν μπορεί να περιορίζεται σε έκτακτες επιχειρήσεις μετά την εμφάνιση ενός περιστατικού.

Η πρόληψη δεν μπορεί να αρχίζει μετά το κρούσμα

Ο ιός του Δυτικού Νείλου δεν αποτελεί ένα άγνωστο ή απρόβλεπτο φαινόμενο για τη χώρα. Ο ΕΟΔΥ έχει επισημάνει ότι ο ιός έχει πλέον εγκατασταθεί στην Ελλάδα και ότι η επανεμφάνιση περιστατικών κατά τους θερινούς και φθινοπωρινούς μήνες θεωρείται αναμενόμενη.

Ακριβώς γι’ αυτό, η οργανωμένη πρόληψη αποκτά καθοριστική σημασία. Προγράμματα προνυμφοκτονίας, εντομολογική επιτήρηση, έλεγχος εστιών στάσιμου νερού και στοχευμένες παρεμβάσεις στις περιοχές αυξημένου κινδύνου πρέπει να προηγούνται της έξαρσης και όχι να ακολουθούν τα επιβεβαιωμένα περιστατικά.

Η μεταφορά σχεδόν ολόκληρου του βάρους στον πολίτη μέσω συστάσεων για εντομοαπωθητικά, σήτες και απομάκρυνση στάσιμων νερών δεν αρκεί. Η ατομική προστασία είναι αναγκαία, όμως αποτελεί μόνο το ένα σκέλος της αντιμετώπισης. Το άλλο είναι η οργανωμένη δημόσια πρόληψη και η αποτελεσματική συνεργασία μεταξύ κεντρικού κράτους, Περιφέρειας και τοπικής αυτοδιοίκησης.

Τα 54 σοβαρά κρούσματα χρειάζονται σωστή ερμηνεία

Το γεγονός ότι 54 από τα 65 διαγνωσμένα περιστατικά εμφάνισαν εκδηλώσεις από το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα δεν σημαίνει ότι οι περισσότεροι άνθρωποι που μολύνονται νοσούν βαριά.

Η συντριπτική πλειονότητα των λοιμώξεων από τον ιό του Δυτικού Νείλου είναι ασυμπτωματική. Περίπου το 80% των μολυνθέντων δεν εμφανίζει συμπτώματα, ενώ περίπου ένας στους πέντε μπορεί να παρουσιάσει ήπια συμπτωματολογία. Σοβαρή νόσος του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος εμφανίζεται σε ποσοστό μικρότερο του 1%.

Αυτό εξηγεί γιατί τα σοβαρά περιστατικά εμφανίζονται σε τόσο μεγάλο ποσοστό μεταξύ των επίσημα διαγνωσμένων κρουσμάτων: οι άνθρωποι με βαριά συμπτώματα είναι πολύ πιθανότερο να νοσηλευθούν, να εξεταστούν εργαστηριακά και τελικά να καταγραφούν.

Ο ΕΟΔΥ αναφέρει μάλιστα ότι, βάσει παλαιότερης οροεπιδημιολογικής μελέτης, για κάθε ένα καταγεγραμμένο περιστατικό με προσβολή του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος εκτιμάται ότι αντιστοιχούν περίπου 140 άνθρωποι που έχουν μολυνθεί αλλά είναι ασυμπτωματικοί ή εμφανίζουν ήπια συμπτώματα.

Πώς μεταδίδεται ο ιός

Ο ιός του Δυτικού Νείλου μεταδίδεται κυρίως στον άνθρωπο μέσω του τσιμπήματος μολυσμένων κοινών κουνουπιών, κυρίως του γένους Culex. Τα κουνούπια μολύνονται όταν τσιμπούν μολυσμένα πτηνά και στη συνέχεια μπορούν να μεταφέρουν τον ιό στον άνθρωπο.

Δεν μεταδίδεται με τη συνήθη κοινωνική επαφή από άνθρωπο σε άνθρωπο. Μεγαλύτερο κίνδυνο σοβαρής νόσησης αντιμετωπίζουν οι ηλικιωμένοι, τα άτομα με χρόνια προβλήματα υγείας και όσοι βρίσκονται σε κατάσταση ανοσοκαταστολής.

Τι πρέπει να προσέχουν οι πολίτες

Ο ΕΟΔΥ συστήνει τη χρήση εγκεκριμένων εντομοαπωθητικών, την τοποθέτηση σητών σε πόρτες και παράθυρα, τη χρήση κουνουπιέρας όπου απαιτείται και την επιλογή ρούχων που καλύπτουν όσο το δυνατόν μεγαλύτερο μέρος του σώματος.

Κρίσιμη είναι επίσης η απομάκρυνση κάθε μικρής εστίας στάσιμου νερού από αυλές, κήπους και μπαλκόνια. Πιατάκια γλαστρών, κουβάδες, δοχεία, υδρορροές και άλλα σημεία συγκέντρωσης νερού μπορούν να αποτελέσουν σημεία αναπαραγωγής κουνουπιών.

Ο Αύγουστος απαιτεί αυξημένη ετοιμότητα

Η αύξηση από τα 42 στα 65 κρούσματα μέσα σε επτά ημέρες είναι ένα σαφές προειδοποιητικό σήμα. Και το επόμενο διάστημα θεωρείται ιδιαίτερα κρίσιμο, καθώς ο αριθμός των περιστατικών του ιού του Δυτικού Νείλου συνήθως κορυφώνεται από τα μέσα Αυγούστου έως τις αρχές Σεπτεμβρίου.

Δεν υπάρχει λόγος για πανικό, υπάρχει όμως κάθε λόγος για αυξημένη επαγρύπνηση. Κυρίως, υπάρχει ανάγκη να μην αντιμετωπίζεται ένα επαναλαμβανόμενο ζήτημα δημόσιας υγείας με τη λογική της εκ των υστέρων κινητοποίησης. Όταν ο κίνδυνος είναι γνωστός πριν από την έναρξη της θερινής περιόδου, το ζητούμενο είναι η πρόληψη να προηγείται των κρουσμάτων και όχι να τρέχει πίσω από αυτά.