Πλαστά φάρμακα στο διαδίκτυο: Οι κίνδυνοι και τα σημάδια που πρέπει να προσέχουν οι καταναλωτές

Η αγορά φαρμάκων μέσω διαδικτύου προσφέρει ευκολία και σε ορισμένες περιπτώσεις χαμηλότερο κόστος, όμως κρύβει έναν σοβαρό κίνδυνο: την πιθανότητα το προϊόν που φτάνει στον καταναλωτή να μην είναι αυθεντικό.

Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται η Dipa Kamdar, λέκτορας Φαρμακευτικής Πρακτικής στο Πανεπιστήμιο Kingston, περίπου ένα στα δέκα φάρμακα παγκοσμίως εκτιμάται ότι είναι πλαστά ή δεν πληρούν τα απαιτούμενα πρότυπα ποιότητας. Παράλληλα, διεθνής έρευνα δείχνει ότι μεγάλο ποσοστό πολιτών ανησυχεί πως τα φάρμακα που αγοράζει μπορεί να μην είναι γνήσια.

Ο κίνδυνος αφορά κυρίως αγορές από μη αξιόπιστες διαδικτυακές πλατφόρμες, ύποπτες διαφημίσεις στα κοινωνικά δίκτυα, ιδιαίτερα για φάρμακα αδυνατίσματος, αλλά και προϊόντα που πωλούνται σε εξαιρετικά χαμηλές τιμές.

Τι είναι τα πλαστά φάρμακα

Τα παραποιημένα φάρμακα κατασκευάζονται ώστε να μοιάζουν με τα αυθεντικά προϊόντα, όμως μπορεί να περιέχουν λάθος ποσότητα δραστικής ουσίας, καθόλου δραστικό συστατικό ή ακόμη και επικίνδυνες χημικές ουσίες.

Σε ορισμένες περιπτώσεις πρόκειται για φάρμακα που έχουν λήξει και επανασυσκευάζονται, ενώ άλλα περιέχουν ουσίες που δεν είναι κατάλληλες για ανθρώπινη χρήση.

Η εξωτερική εμφάνιση ενός τέτοιου προϊόντος μπορεί να είναι ιδιαίτερα πειστική, καθώς συχνά αντιγράφονται λογότυπα, συσκευασίες και σήματα πιστοποίησης. Μάλιστα, σε κάποιες περιπτώσεις ακόμη και επαγγελματίες υγείας δυσκολεύονται να εντοπίσουν τις διαφορές.

Οι συνέπειες μπορεί να είναι σοβαρές. Ένα πλαστό φάρμακο μπορεί να μην αντιμετωπίσει την ασθένεια για την οποία προορίζεται ή να προκαλέσει επικίνδυνες παρενέργειες, δηλητηρίαση και σε ακραίες περιπτώσεις θάνατο.

Η απάτη μέσω ψεύτικων διαδικτυακών φαρμακείων

Μία από τις συχνότερες μεθόδους εξαπάτησης είναι η αντιγραφή νόμιμων φαρμακείων στο διαδίκτυο. Οι επιτήδειοι δημιουργούν ιστοσελίδες ή λογαριασμούς στα κοινωνικά δίκτυα που μοιάζουν με πραγματικούς, χρησιμοποιώντας παρόμοια λογότυπα, εμπορικά σήματα και στοιχεία επικοινωνίας.

Έρευνα της Ένωσης Φαρμακείων του Ηνωμένου Βασιλείου έδειξε ότι ένα στα δέκα διαδικτυακά φαρμακεία είχε αντιμετωπίσει περιστατικό κλωνοποίησης της ιστοσελίδας ή της διαδικτυακής παρουσίας του.

Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι όλα τα διαδικτυακά φαρμακεία είναι επικίνδυνα. Πολλά λειτουργούν νόμιμα και ακολουθούν αυστηρούς κανονισμούς.

Αυξημένος κίνδυνος για ταξιδιώτες

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται κατά την αγορά φαρμάκων στο εξωτερικό, ειδικά σε χώρες όπου οι έλεγχοι μπορεί να είναι λιγότερο αυστηροί.

Σε ορισμένες περιοχές αντιβιοτικά, παυσίπονα και άλλα φάρμακα πωλούνται από μη επίσημους πωλητές ή σε αγορές χωρίς την επίβλεψη επαγγελματιών υγείας.

Τα πλαστά αντιβιοτικά αποτελούν σημαντικό πρόβλημα σε αρκετές περιοχές του κόσμου, καθώς μπορεί να περιέχουν ανεπαρκή ποσότητα δραστικής ουσίας, γεγονός που όχι μόνο θέτει σε κίνδυνο τον ασθενή αλλά συμβάλλει και στην ανάπτυξη ανθεκτικών μικροβίων.

Πώς να αναγνωρίσετε ένα ύποπτο φάρμακο

Υπάρχουν ορισμένες ενδείξεις που πρέπει να προκαλούν υποψίες:

• Υπερβολικά χαμηλή τιμή: Τιμές πολύ χαμηλότερες από τις συνηθισμένες μπορεί να αποτελούν ένδειξη απάτης.
• Προβληματική συσκευασία: Ορθογραφικά λάθη, κακή ποιότητα εκτύπωσης, διαφορετικά χρώματα, κατεστραμμένες σφραγίδες ή ασυνήθιστη εμφάνιση αποτελούν προειδοποιητικά σημάδια.
• Έλλειψη βασικών πληροφοριών: Τα γνήσια φάρμακα πρέπει να διαθέτουν αριθμό παρτίδας, ημερομηνία λήξης και ενημερωτικό φυλλάδιο.

Επίσης, πρέπει να αποφεύγονται ιστοσελίδες που υπόσχονται «θαυματουργές» θεραπείες ή πωλούν φάρμακα που απαιτούν συνταγή χωρίς καμία ιατρική αξιολόγηση.

Τι πρέπει να κάνει κάποιος αν υποψιάζεται πλαστό φάρμακο

Σε περίπτωση αμφιβολίας, το προϊόν δεν πρέπει να χρησιμοποιηθεί. Ο καταναλωτής πρέπει να κρατήσει το φάρμακο, τη συσκευασία, την απόδειξη αγοράς και οποιαδήποτε επικοινωνία με τον πωλητή.

Στη συνέχεια πρέπει να απευθυνθεί σε φαρμακοποιό ή γιατρό και να ενημερώσει τις αρμόδιες αρχές.

Η αγορά πρέπει να γίνεται μόνο από νόμιμα και πιστοποιημένα φαρμακεία, ενώ είναι σημαντικός ο έλεγχος της διεύθυνσης μιας ιστοσελίδας, καθώς πολλές ψεύτικες σελίδες διαφέρουν από τις αυθεντικές μόνο σε ένα γράμμα ή σύμβολο.

Ανάγκη για αυστηρότερη προστασία

Οι φαρμακευτικοί φορείς ζητούν ενίσχυση των μηχανισμών ελέγχου στο διαδίκτυο, ώστε οι πολίτες να μπορούν να ξεχωρίζουν εύκολα τα νόμιμα φαρμακεία.

Μέχρι να εφαρμοστούν πιο αποτελεσματικά συστήματα προστασίας, η προσεκτική επιλογή προμηθευτή, ο έλεγχος της συσκευασίας και η αποφυγή ύποπτα χαμηλών τιμών μπορούν να προστατεύσουν τους καταναλωτές από σοβαρούς κινδύνους για την υγεία τους.