Σε τεντωμένο σχοινί η ηλεκτροδότηση στην Κύπρο: Οι ώρες υψηλού κινδύνου και το σενάριο των διακοπών ρεύματος

Η επάρκεια ηλεκτρικής ενέργειας στην Κύπρο παραμένει ένα διαχρονικό και σύνθετο πρόβλημα. Παρά τις προσπάθειες της κυβέρνησης, της Αρχής Ηλεκτρισμού (ΑΗΚ) και του Διαχειριστή Συστήματος Μεταφοράς, το ενεργειακό ισοζύγιο της χώρας ισορροπεί οριακά, με τον κίνδυνο ενός μπλακ άουτ να παραμονεύει, ειδικά στην περίπτωση απρόβλεπτων βλαβών στο σύστημα παραγωγής.

Το ενεργειακό ισοζύγιο: Μεταξύ θεωρίας και πράξης

Η Κύπρος διαθέτει μια συνολική εγκατεστημένη ισχύ που θεωρητικά ξεπερνά τα 2.480 MW (1.478 MW από συμβατικές μονάδες μαζούτ και 1.040 MW από ΑΠΕ). Ωστόσο, η πραγματική διαθέσιμη ισχύς είναι σημαντικά μικρότερη, καθώς οι μονάδες δεν μπορούν να λειτουργούν αδιάλειπτα λόγω αναγκαίων συντηρήσεων ή τεχνικών περιορισμών. Στην πράξη, η διαθέσιμη ισχύς από συμβατικούς σταθμούς περιορίζεται συχνά γύρω στα 1.130 MW, ενώ η συνδρομή των ΑΠΕ αυξομειώνεται ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες.

Η κρίσιμη «ζώνη» των ωρών αιχμής

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Διαχειριστή, η ζήτηση κατά το φετινό καλοκαίρι αναμένεται να κυμανθεί μεταξύ 1.260 και 1.300 MW. Αν και η παραγωγή επαρκεί για την κάλυψη των αναγκών σε κανονικές συνθήκες, οι αρμόδιοι ανησυχούν ιδιαίτερα για το διάστημα 6 το απόγευμα με 10 το βράδυ.

Κατά τις ώρες αυτές, η ζήτηση παραμένει αυξημένη, ενώ η παραγωγή από φωτοβολταϊκά μηδενίζεται λόγω του σκότους και η απόδοση των αιολικών πάρκων είναι συνήθως περιορισμένη. Αυτό αναγκάζει το σύστημα να βασίζεται σχεδόν αποκλειστικά στις συμβατικές μονάδες παραγωγής, οι οποίες καλούνται να «σηκώσουν» όλο το βάρος, αυξάνοντας την πιθανότητα δυσλειτουργιών.

Από την υπερπαραγωγή στις εκ περιτροπής διακοπές

Το ενεργειακό τοπίο της Κύπρου παρουσιάζει μια αντίφαση:

• Τους φθινοπωρινούς μήνες, το δίκτυο δέχεται πίεση από την πλεονάζουσα παραγωγή των φωτοβολταϊκών, οδηγώντας σε αναγκαστικές περικοπές για την αποφυγή αστάθειας.

• Τους καλοκαιρινούς μήνες, και ειδικά τις βραδινές ώρες, η πρακτική αντιστρέφεται. Σε περιπτώσεις ανεπάρκειας, εφαρμόζεται το σχέδιο έκτακτης απόρριψης φορτίου.

Το κράτος έχει ήδη χωρίσει τους καταναλωτές σε ομάδες ανά επαρχία, ώστε σε περίπτωση κινδύνου να γίνονται σύντομες, εκ περιτροπής διακοπές ρεύματος (διάρκειας περίπου 30 λεπτών), προκειμένου να διατηρηθεί η ασφάλεια του δικτύου. Μια τέτοια πρακτική εφαρμόστηκε άλλωστε και τον Αύγουστο του 2025, όταν το Εθνικό Κέντρο Ελέγχου Ενέργειας προχώρησε σε διακοπές ρεύματος σε επιλεγμένες ομάδες καταναλωτών για να αποτρέψει την κατάρρευση του συστήματος.