Το «παραμύθι» της Ατζέντας 2030: Πώς οι ψηφιακές ψευδαισθήσεις κρύβουν τη διάλυση της αμυντικής βιομηχανίας

Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης

Προσθήκη του VoiceNews στην Google

Η πρόσφατη εμφάνιση του Υπουργού Εθνικής Άμυνας, Νίκου Δένδια, στο Διοικητικό Συμβούλιο του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Αθηνών (ΕΕΑ), εξελίχθηκε σε μια ακόμη άσκηση υψηλής ρητορικής και θεωρητικών αναλύσεων. Με την άνεση ενός έμπειρου πολιτικού που γνωρίζει πώς να γοητεύει το ακροατήριο, ο Υπουργός παρουσίασε το όραμα της «Ατζέντας 2030», μετατρέποντας τις Ένοπλες Δυνάμεις, στα λόγια, σε έναν υπερσύγχρονο ψηφιακό οργανισμό τεχνητής νοημοσύνης. Ωστόσο, πίσω από τις εντυπωσιακές λέξεις-κλειδιά όπως «αλγόριθμοι», «πηγαίοι κώδικες» και «κέντρα καινοτομίας», κρύβεται μια αμείλικτη και μάλλον απογοητευτική πραγματικότητα. Η προσπάθεια να βαφτιστεί η χρόνια ανυπαρξία εθνικής στρατηγικής ως «ψηφιακή μετάβαση» δεν είναι τίποτα περισσότερο από μια επικοινωνιακή οφθαλμαπάτη.

Το «Κωμικό» 0,7% και η Ομολογία Αποτυχίας

Ο ίδιος ο Υπουργός χαρακτήρισε «κωμικό» το γεγονός ότι η συμμετοχή της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας στο ΑΕΠ της χώρας αγγίζει μόλις το 0,7%. Μόνο που η διαπίστωση αυτή δεν αποτελεί κεραυνό εν αιθρία, αλλά μια διαχρονική, οριζόντια εθνική αποτυχία, την οποία η τρέχουσα πολιτική ηγεσία απλώς περιγράφει αντί να θεραπεύει.

Όταν μια χώρα διαθέτει έναν από τους μεγαλύτερους στόλους τεθωρακισμένων στην Ευρώπη και τη δεύτερη ισχυρότερη Πολεμική Αεροπορία στην ΕΕ, το να παράγει σχεδόν… μηδενική εγχώρια προστιθέμενη αξία δεν είναι απλώς «κωμικό», είναι εθνικά επικίνδυνο. Από τα 270 δισεκατομμύρια ευρώ που δαπανήθηκαν μέχρι το 2004, αλλά και από τα πρόσφατα δισεκατομμύρια των Rafale, των Belharra και των F-35, η ελληνική βιομηχανική συμμετοχή παραμένει καθηλωμένη. Αγοράζουμε πανάκριβα «κουτιά» από το εξωτερικό, χωρίς να διεκδικούμε ούτε καν το δικαίωμα της εργοστασιακής τους συντήρησης.


Η Ουτοπία των Startups και η Γραφειοκρατία

Η ιδέα ότι το νεοσύστατο ΕΛΚΑΚ (Ελληνικό Κέντρο Αμυντικής Καινοτομίας) θα μετατρέψει ξαφνικά «ατημέλητα παιδιά με μπλουτζίν και startup γραφειάκια» σε κύριους προμηθευτές στρατιωτικών drones ψηφιακής εποχής, ακούγεται εξαιρετικά ρομαντική και νεοφιλελεύθερη. Στην πράξη, όμως, το εγχώριο οικοσύστημα καινοτομίας βρίσκεται αντιμέτωπο με το βαθύ κράτος της ελληνικής γραφειοκρατίας, την πλήρη απουσία κρατικών υποδομών δοκιμών και πιστοποίησης, και τις χρόνιες αγκυλώσεις των μεγάλων κρατικών αμυντικών βιομηχανιών (ΕΑΒ, ΕΑΣ) που πνίγονται στα χρέη, την υποστελέχωση και την απαξίωση.

Όταν η τεχνολογία των drones αλλάζει κάθε 6 με 8 μήνες στο πεδίο των επιχειρήσεων, όπως σωστά επεσήμανε ο Υπουργός, οι ελληνικοί ρυθμοί λήψης αποφάσεων, προκηρύξεων και χρηματοδότησης είναι απλώς εκτός τόπου και χρόνου. Μέχρι να εγκριθεί ένα κονδύλι ή να ξεπεραστεί ένα νομικό κώλυμα, η τεχνολογία που χρηματοδοτείται θα θεωρείται ήδη «δεινόσαυρος».


Η Ρήτρα του 25%: Πυροτέχνημα ή Πραγματικότητα;

Η εξαγγελία για υποχρεωτική συμμετοχή της εγχώριας βιομηχανίας σε ποσοστό 25% για κάθε μελλοντική αγορά ακούγεται ως το ιδανικό αντίδοτο στα παλαιά, αμαρτωλά «αντισταθμιστικά ωφελήματα». Ωστόσο, γεννώνται σοβαρά ερωτήματα:
  • Πώς θα υλοποιηθεί αυτό το 25% όταν οι εγχώριες αμυντικές εταιρείες έχουν αποψιλωθεί από γραμμές παραγωγής μεγάλης κλίμακας;
  • Πώς θα πιεστούν οι ξένοι κολοσσοί να παραχωρήσουν τον πολύτιμο «πηγαίο κώδικα» (source code), όταν η Ελλάδα υπογράφει συμβάσεις δισεκατομμυρίων χωρίς εκ των προτέρων δεσμευτικούς βιομηχανικούς όρους;
Υπάρχει ο βάσιμος φόβος η ρήτρα αυτή να εξαντληθεί τελικά σε δευτερεύουσες υποστηρικτικές εργασίες (όπως βαφές, καλωδιώσεις, μεταφορές ή παροχή υπηρεσιών) αντί για πραγματική μεταφορά υψηλής τεχνογνωσίας.

Λιγότερη Ρητορική, Περισσότερα Έργα

Η σύγκριση με το Ισραήλ ή την Ολλανδία είναι εύκολη στους λόγους, αλλά τρομακτικά άστοχη στην πράξη. Οι χώρες αυτές δεν έχτισαν την αμυντική και οικονομική τους ισχύ με ευχολόγια, επικοινωνιακά «γενέθλια» οργανισμών και θεωρητικές αναλύσεις σε επιμελητήρια. Το έκαναν με σταθερή εθνική στρατηγική βάθους δεκαετιών, με βαριά βιομηχανική παραγωγή και με πραγματική σύνδεση των πανεπιστημίων με την παραγωγή.

Η «Ατζέντα 2030» κρίνεται ήδη από την καθημερινότητα των στελεχών και την κατάσταση των υποδομών. Αν οι ψηφιακές εξαγγελίες δεν συνοδευτούν άμεσα από ριζική εξυγίανση των κρατικών εργοστασίων, πραγματική ροή χρήματος στην εγχώρια αγορά και απεμπλοκή από το γραφειοκρατικό τέλμα, το 2030 οι Ένοπλες Δυνάμεις δεν θα είναι οι «ισχυρότερες της ιστορίας μας», αλλά απλώς οι πιο ακριβοπληρωμένες και πλήρως εξαρτημένες από τους ξένους οίκους.