Το Κράτος των Προθεσμιών... (Δημόσιο) Ποιοι Κινδυνεύουν με Απόλυση

Η δημόσια διοίκηση εισέρχεται σε μια νέα εποχή πειθαρχικής ευθύνης, καθώς το υπουργείο Εσωτερικών θέτει σε εφαρμογή το νέο πειθαρχικό δίκαιο (ν. 5225/2025), που ψηφίστηκε στα τέλη Αυγούστου και αλλάζει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο ελέγχονται, αξιολογούνται και τιμωρούνται οι δημόσιοι υπάλληλοι.

Η μεταρρύθμιση συνοδεύεται από αυστηρές προθεσμίες, νέα ψηφιακά εργαλεία και βαρύτερες ποινές, με στόχο την επιτάχυνση της απονομής πειθαρχικής δικαιοσύνης και την ενίσχυση της διαφάνειας στη λειτουργία του κρατικού μηχανισμού.

Από τα συλλογικά συμβούλια σε ένα κεντρικό όργανο

Η σημαντικότερη θεσμική αλλαγή αφορά την κατάργηση των συλλογικών πειθαρχικών οργάνων και την αντικατάστασή τους από ένα ενιαίο, κεντρικό Πειθαρχικό Συμβούλιο Ανθρώπινου Δυναμικού Δημοσίου Τομέα, με συμμετοχή λειτουργών του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους.

Το νέο όργανο θα έχει την ευθύνη για όλες τις πειθαρχικές διαδικασίες του στενού και ευρύτερου δημόσιου τομέα (πλην στρατιωτικών), εισάγοντας ενιαία κριτήρια και ομοιόμορφες αποφάσεις.

Παράλληλα, ο νόμος προβλέπει διεύρυνση των περιπτώσεων οριστικής απόλυσης, όπως η διετής άρνηση συμμετοχής στην αξιολόγηση, η παραβίαση καθήκοντος, η απώλεια εμπιστοσύνης λόγω ποινικής καταδίκης ή και η διασπορά ψευδών στοιχείων σε υπηρεσιακά έγγραφα.

Ψηφιακή εποπτεία με το e-peitharxika

Ολόκληρη η διαδικασία παρακολουθείται μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας e-peitharxika, που λειτουργεί υπό την ευθύνη της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας (ΕΑΔ).
Η εφαρμογή, ενεργή από το 2024, καταγράφει όλα τα στάδια πειθαρχικής και προδικαστικής διαδικασίας, επιτρέποντας τον ψηφιακό έλεγχο της προόδου κάθε υπόθεσης.

Οι πρόεδροι των 100 πρωτοβάθμιων πειθαρχικών συμβουλίων οφείλουν έως 31 Οκτωβρίου 2025 (με πιθανή δίμηνη παράταση) να ενημερώσουν το σύστημα με όλα τα στοιχεία των εκκρεμών υποθέσεων που υπάρχουν έως τις 2 Σεπτεμβρίου 2025, ημερομηνία δημοσίευσης του νόμου.

Κάθε υπόθεση πρέπει να συνοδεύεται από δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης, το οποίο δεν μπορεί να υπερβαίνει το ένα έτος. Έτσι, οι εκκρεμότητες πρέπει να έχουν διεκπεραιωθεί μέχρι τις αρχές Σεπτεμβρίου 2026, ενώ η οριστική παύση λειτουργίας των παλαιών πειθαρχικών οργάνων έχει οριστεί για την 1η Ιανουαρίου 2027.

Χιλιάδες υποθέσεις σε εκκρεμότητα

Το έργο που καλούνται να φέρουν εις πέρας οι υπηρεσίες θεωρείται τεράστιο. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΑΔ, εκκρεμούν σήμερα περισσότερες από 2.600 πειθαρχικές υποθέσεις, πολλές εκ των οποίων λιμνάζουν εδώ και χρόνια:

41 υποθέσεις από το 2021
726 από το 2022
755 από το 2023
740 από το 2024
384 από το 2025 (ήδη καταχωρισμένες)

Πολλές από αυτές ξεπερνούν τα πέντε έτη καθυστέρησης, γεγονός που αποδυναμώνει την πειθαρχική διαδικασία και συχνά οδηγεί σε ατιμωρησία ή απώλεια αποδεικτικών στοιχείων.

Αύξηση πειθαρχικών διώξεων

Παρά τα προβλήματα, η ψηφιοποίηση φαίνεται να έχει επιταχύνει τις διαδικασίες και να έχει ενισχύσει την εποπτεία.
Τα τελευταία χρόνια, ο αριθμός των υπαλλήλων που έχουν τεθεί υπό πειθαρχική διερεύνηση αυξάνεται σταθερά:

1.792 το 2022
1.886 το 2023
2.325 το 2024
2.383 ήδη μέσα στο 2025

Η αύξηση αυτή αποδίδεται στην καλύτερη καταγραφή των στοιχείων, στην ενεργοποίηση της ΕΑΔ και στη συστηματική παρακολούθηση των καταγγελιών.

Αυστηρές προθεσμίες, πραγματικές προκλήσεις

Το νέο πειθαρχικό δίκαιο προβλέπει σφιχτά χρονοδιαγράμματα και αυστηρές κυρώσεις για τις υπηρεσίες που καθυστερούν. Οι υποθέσεις που θα παραπεμφθούν από 2 Σεπτεμβρίου έως 31 Δεκεμβρίου 2025 πρέπει να διεκπεραιωθούν εντός ενός έτους από την ημερομηνία παραπομπής, χωρίς εξαιρέσεις.

Η διοίκηση καλείται να κινηθεί με αποδοτικότητα και διαφάνεια, σε ένα σύστημα που φιλοδοξεί να εξαλείψει την εικόνα της γραφειοκρατικής αδράνειας και να επαναφέρει την έννοια της λογοδοσίας στο Δημόσιο.

Το διακύβευμα

Το νέο πειθαρχικό πλαίσιο δεν αφορά μόνο τις κυρώσεις, αλλά και την αλλαγή κουλτούρας στη δημόσια διοίκηση.

Το στοίχημα, ωστόσο, είναι αν οι υπηρεσίες θα καταφέρουν να τηρήσουν τα ασφυκτικά χρονοδιαγράμματα χωρίς να υπονομεύσουν την ποιότητα των ελέγχων.

Γιατί, όπως σχολιάζουν στελέχη της ΕΑΔ, «η πραγματική μεταρρύθμιση δεν είναι να βγάζεις αποφάσεις γρήγορα, αλλά να τις βγάζεις σωστά».