ΕΛΒΟ! ΑΠΟ ΕΛΠΙΔΑ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗΣ ΣΕ ΣΚΙΑ ΑΠΑΞΙΩΣΗΣ!

Η ιστορία της Ελληνικής Βιομηχανίας Οχημάτων (ΕΛΒΟ) αποτελεί πλέον ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα πώς μια εθνικής σημασίας αμυντική βιομηχανία μπορεί, αντί να αναστηθεί, να οδηγηθεί σε σταδιακή απαξίωση. Από τον διεθνή διαγωνισμό του 2019 μέχρι σήμερα, η πορεία της ΕΛΒΟ 2020 υπό τη διοίκηση της οικογένειας Κατσάβ και των ισραηλινών συμφερόντων που εκπροσωπούν, έχει αφήσει περισσότερα ερωτήματα παρά απαντήσεις.

Το χαμηλό τίμημα και η εκποίηση «scrap»

Ο διαγωνισμός του 2019 κατέληξε σε πώληση της εταιρείας με τίμημα που υπολογίζεται γύρω στα 3 εκατ. ευρώ. Στη Βουλή, βουλευτές έχουν καταγγείλει το ασύλληπτα χαμηλό ποσό για τα περιουσιακά στοιχεία που μεταβιβάστηκαν, ζητώντας την παρουσίαση του επιχειρηματικού σχεδίου που θεμελίωσε την επιλογή. Παράλληλα, ρεπορτάζ αναφέρουν ότι οι νέοι ιδιοκτήτες «αποσβέσαν» ήδη την επένδυσή τους πουλώντας κινητό εξοπλισμό σε τιμές scrap. Έτσι, η ΕΛΒΟ 2020 ξεκίνησε την πορεία της με απώλεια κεφαλαίου και περιουσίας, αντί για επενδύσεις και παραγωγή.

Εγκαταστάσεις-φαντάσματα και προσωπικό «βιτρίνας»

Οι εγκαταστάσεις της εταιρείας στη Σίνδο, 66.000 τ.μ. καλυμμένοι χώροι σε οικόπεδο 273.000 τ.μ., παραμένουν στην ουσία αναξιοποίητες. Στην πενταετία 2019–2025 το 95% τους δεν χρησιμοποιήθηκε, ενώ το προσωπικό περιορίζεται σε μόλις 11 άτομα. Η εικόνα δεν θυμίζει σε τίποτα την ιστορική ΕΛΒΟ που απασχολούσε χιλιάδες εργαζόμενους και αποτελούσε στυλοβάτη της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας.

Κεφαλαιακή επάρκεια και ΑΑΔΕ

Οι ισολογισμοί δείχνουν κεφάλαια που υποχωρούν κάτω από το 50% των ιδίων κεφαλαίων, γεγονός που θα έπρεπε να οδηγήσει σε άμεσες αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου και διορθωτικά μέτρα. Ωστόσο, τέτοια κίνηση δεν έγινε, με αποτέλεσμα η εμπλοκή της ΑΑΔΕ να θεωρείται πλέον αναπόφευκτη. Πρόκειται για ένδειξη διοίκησης χωρίς όραμα, που αφήνει την εταιρεία να βυθίζεται σταδιακά.

Η υπόθεση Alpha Systems

Το καλοκαίρι του 2025, η προσπάθεια πώλησης της ΕΛΒΟ 2020 στην ελληνική εταιρεία Alpha Systems κατέρρευσε. Κατά το due diligence, η διοίκηση Κατσάβ αρνήθηκε να προσφέρει κρίσιμα στοιχεία, ενώ την ίδια στιγμή προχώρησε σε μονομερή εξαγορά των υπολοίπων μεριδίων (Plasan, Γλύνης), αποκτώντας τον πλήρη έλεγχο. Η ενέργεια αυτή άνοιξε σοβαρά ερωτήματα για τις δεσμεύσεις που είχαν τεθεί από το 2020 έναντι του Ελληνικού Δημοσίου και έδειξε έλλειψη διάθεσης για διαφάνεια και συνεργασία.

Απώλεια διεθνών συνεργασιών

Σύμφωνα με μαρτυρίες και έγγραφα μικρομετόχου (5%) και εμπορικού διευθυντή της τριετίας 2020–2023, η οικογένεια Κατσάβ δεν δέχθηκε καν να συναντηθεί με ευρωπαϊκούς και αμερικανικούς αμυντικούς κολοσσούς που είχαν εκδηλώσει ενδιαφέρον. Την ίδια στιγμή, οι επιχειρηματικές δραστηριότητες του ομίλου στο Ισραήλ ανθούσαν, ενώ η ελληνική θυγατρική τους παρέμενε ανενεργή. Το ερώτημα που γεννάται είναι αν υπήρξε σκόπιμη στρατηγική απαξίωσης.

Πρόσβαση σε ευρωπαϊκά προγράμματα

Με τον πλήρη έλεγχο της ΕΛΒΟ 2020 από το SK Group, μια εταιρεία τρίτης χώρας, τίθεται σοβαρό ζήτημα για τη συμμετοχή της σε ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία όπως το ReArm Europe ή το πρόγραμμα SAFE. Οι κανονισμοί της ΕΕ αποκλείουν ή θέτουν αυστηρές προϋποθέσεις για εταιρείες που ελέγχονται από εκτός ΕΕ συμφέροντα. Έτσι, ενώ άλλες ευρωπαϊκές αμυντικές εταιρείες αξιοποιούν τα προγράμματα αυτά, η ΕΛΒΟ 2020 μένει στο περιθώριο.

Οι σκιές γύρω από τον ιδιοκτήτη

Ο πρόεδρος του SK Group, Samy Katsav, είχε βρεθεί σε κατ’ οίκον περιορισμό στο Ισραήλ το 2018 για υπόθεση δωροδοκίας. Αν και αφέθηκε ελεύθερος, το γεγονός αυτό προστίθεται στα ερωτήματα για την επιλογή του Ελληνικού Δημοσίου να εμπιστευθεί την τύχη της ΕΛΒΟ σε μια τέτοια επιχειρηματική οικογένεια, χωρίς να εξεταστούν πλήρως οι σχέσεις της με τρίτες χώρες όπως η Τουρκία.

Συμπέρασμα: Δόλος ή ανικανότητα;

Πέντε χρόνια μετά την πώληση, η ΕΛΒΟ 2020 παραμένει σκιά του εαυτού της: ελάχιστο προσωπικό, εγκαταστάσεις αναξιοποίητες, καμία ουσιαστική επένδυση, καμία πρόσβαση σε ευρωπαϊκά προγράμματα, αποτυχημένες συνεργασίες. Η κυβέρνηση φέρει ευθύνη που δεν παρακολουθεί στενά τις δεσμεύσεις του σχήματος που επελέγη το 2019. Οι αποκαλύψεις και οι καταγγελίες δείχνουν την ανάγκη για εισαγγελική παρέμβαση, ώστε να διαλευκανθεί αν πρόκειται για αμέλεια ή για μεθοδευμένη απαξίωση μιας εθνικής βιομηχανίας στρατηγικής σημασίας.