«Burnout» στην Ελλάδα – Το ελληνικό καλοκαίρι είναι το φάρμακο που λείπει...

Όσο πλησιάζει η περίοδος των διακοπών, τόσο περισσότερο η προσμονή μοιάζει να επιβραδύνει τον χρόνο. Το ελληνικό καλοκαίρι έρχεται πάντα στην ώρα του ημερολογιακά, όμως ψυχικά μοιάζει να αργεί, ειδικά όταν η κούραση της χρονιάς και οι ρυθμοί της καθημερινότητας έχουν εξαντλήσει τις αντοχές. Το ερώτημα δεν είναι πλέον αν χρειαζόμαστε διακοπές, αλλά αν μπορούμε να αντέξουμε χωρίς αυτές.

Το εργασιακό burnout, δηλαδή η ψυχολογική και σωματική εξάντληση λόγω παρατεταμένης επαγγελματικής πίεσης, αποτελεί για πολλούς εργαζόμενους καθημερινότητα. Σύμφωνα με την Eurofound, ήδη από το 2022, το 40% των εργαζομένων στην Ελλάδα δήλωνε ότι αισθάνεται συνεχώς κουρασμένο. Το ΙΝΕ/ΓΣΕΕ διαπιστώνει ότι η πλειονότητα δυσκολεύεται να «αποσυνδεθεί» ακόμη και κατά τις ημέρες άδειας.

Η πίεση δεν αφορά μόνο σωματικά απαιτητικές εργασίες· το συνεχές άγχος, η απώλεια συγκέντρωσης και η αποστασιοποίηση από την κοινωνική και επαγγελματική ζωή είναι φαινόμενα που πλήττουν όλους τους κλάδους. Έρευνα της ΕΛΣΤΑΤ δείχνει ότι το 45% των εργαζομένων βιώνει υψηλά επίπεδα άγχους λόγω εργασίας, ενώ το 20% παρουσιάζει συμπτώματα κατάθλιψης.

Η παγίδα της «ηρωοποίησης» της εργασίας

Μετά την οικονομική κρίση και την πανδημία, έχει εδραιωθεί μια κουλτούρα που αντιμετωπίζει την απουσία διακοπών ως ένδειξη αφοσίωσης. Η φράση «δεν πήρα άδεια ούτε μια μέρα» προβάλλεται σαν παράσημο, ενώ στην πραγματικότητα οι εργαζόμενοι που στερούνται διακοπών γίνονται λιγότερο αποδοτικοί, πιο ευερέθιστοι και επιρρεπείς σε λάθη.

Μελέτη του Harvard Business Review έδειξε ότι όσοι πήραν τουλάχιστον 10 ημέρες άδειας τον χρόνο είχαν 65% περισσότερες πιθανότητες να δηλώσουν υψηλή εργασιακή ικανοποίηση, ενώ η απόδοσή τους βελτιώθηκε αισθητά τους πρώτους τρεις μήνες μετά την επιστροφή. Αντίθετα, η χρόνια στέρηση διακοπών συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών νοσημάτων.

Το καλοκαίρι ως θεραπευτικό εργαλείο

Η ελληνική καλοκαιρινή εμπειρία, τα ηλιοβασιλέματα, η θάλασσα, το φαγητό με παρέα, οι δραστηριότητες με οικογένεια και φίλους, λειτουργεί ως φυσικό «αντίδοτο» στο burnout. Έρευνες παγκοσμίως δείχνουν ότι ακόμη και μία εβδομάδα διακοπών αρκεί για να βελτιωθεί ο ύπνος, να αυξηθεί η σωματική δραστηριότητα και να μειωθεί το στρες.

Η άνιση πρόσβαση στις διακοπές

Ωστόσο, για πολλούς οι διακοπές παραμένουν άπιαστο όνειρο. Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, σχεδόν οι μισοί Έλληνες δεν κατάφεραν να φύγουν διακοπές το 2024, κυρίως για οικονομικούς λόγους. Τα στοιχεία του ΙΕΛΚΑ για το 2025 δείχνουν ότι το 52% δεν προγραμματίζει διακοπές αυτό το καλοκαίρι.

Η έλλειψη ανάπαυσης δεν πλήττει μόνο την υγεία των εργαζομένων, αλλά και την οικονομία των επιχειρήσεων. Το Ινστιτούτο Εργασίας των ΗΠΑ εκτιμά ότι η αντικατάσταση ενός εργαζομένου που έχει υποστεί burnout μπορεί να κοστίσει έως και το 200% του μισθού του. Αντίθετα, οι εταιρείες που ενθαρρύνουν ή και παροτρύνουν τις διακοπές καταγράφουν λιγότερες απουσίες λόγω ασθένειας και μεγαλύτερη παραγωγικότητα και δημιουργικότητα.

Στην Ελλάδα, η αποσύνδεση από την εργασία δεν είναι πολυτέλεια αλλά αναγκαία προϋπόθεση για ψυχική ισορροπία, σωματική υγεία και επαγγελματική αποδοτικότητα. Και το καλοκαίρι, με όλη τη θεραπευτική του δύναμη, μπορεί να γίνει το καλύτερο φάρμακο.