Λίγες εβδομάδες πριν από τις εκλογές της 27ης Οκτωβρίου, οι δηλώσεις ενός 96χρονου ραβίνου φέρνουν τον Μπενιαμίν Νετανιάχου μπροστά σε ένα δύσκολο πολιτικό δίλημμα. Ο Ντοβ Λάντο αμφισβητεί ανοιχτά την αναγκαιότητα ύπαρξης του ισραηλινού κράτους, ενώ ηγείται πνευματικά κόμματος που στηρίζει την κυβέρνηση. Αν ο πρωθυπουργός τον καταδικάσει, μπορεί να διακινδυνεύσει τη στήριξη των υπερορθόδοξων, αν παραμείνει σιωπηλός, οι αντίπαλοί του θα υποστηρίξουν ότι η πολιτική του επιβίωση προηγείται των θέσεων που ο ίδιος προβάλλει για τον σιωνισμό και την ασφάλεια.
Ο Ντοβ Λάντο συγκαταλέγεται στις πλέον επιδραστικές θρησκευτικές προσωπικότητες της υπερορθόδοξης εβραϊκής κοινότητας. Γεννήθηκε στην Πολωνία και ανατράφηκε στη λιθουανική υπερορθόδοξη παράδοση. Σήμερα διευθύνει γεσίβα, σχολή θρησκευτικών σπουδών, στην Μπνέι Μπρακ και συμμετέχει στο Μοέτσες Γκεντολέι ΧαΤορά, το ανώτατο θρησκευτικό συμβούλιο των υπερορθόδοξων.
Η επιρροή του εκτείνεται και στην πολιτική. Είναι πνευματικός ηγέτης του Ντέγκελ ΧαΤορά, το οποίο συμμετέχει στη συμμαχία Ενωμένος Ιουδαϊσμός της Τορά (UTJ), που στηρίζει τον κυβερνητικό συνασπισμό του Νετανιάχου. Έτσι, οι τοποθετήσεις του δεν μένουν στον χώρο της θεολογίας, αποκτούν άμεση πολιτική βαρύτητα σε μια περίοδο κατά την οποία κάθε κοινοβουλευτική έδρα μπορεί να αποδειχθεί κρίσιμη.
Η αντιπαράθεση αναζωπυρώθηκε όταν ήρθαν στο φως δηλώσεις του Λάντο, τις οποίες είχε κάνει περίπου έναν χρόνο νωρίτερα. Ο ραβίνος κατηγόρησε τον σιωνισμό ότι όξυνε την εχθρότητα των Αράβων προς τους Εβραίους και ότι προκάλεσε, όπως είπε, σωματικές και πνευματικές καταστροφές στον εβραϊκό λαό. Υποστήριξε ακόμη πως οι Εβραίοι θα μπορούσαν να ζουν ειρηνικά με τους Άραβες χωρίς να έχουν δικό τους κράτος, ενώ παρουσίασε ακόμη και την υπαγωγή τους σε διεθνή ή παλαιστινιακή διοίκηση ως πιθανή καλύτερη επιλογή.
Οι απόψεις αυτές συνδέονται με μια ευρύτερη θεολογική διαφωνία στο εσωτερικό του Ιουδαϊσμού. Μέρος των υπερορθόδοξων κοινοτήτων απορρίπτει την ταύτιση της θρησκευτικής και εβραϊκής ταυτότητας με το σύγχρονο κράτος του Ισραήλ. Οι δηλώσεις του Λάντο, ωστόσο, προκάλεσαν αντιδράσεις και για την κριτική που άσκησε στους στρατιώτες του θρησκευτικού σιωνισμού. Υποστήριξε ότι σκοτώνονται επειδή οι ραβίνοι τους τούς διδάσκουν μια «διαστρεβλωμένη Τορά» και αμφισβήτησε αν οι στρατιωτικές επιχειρήσεις πραγματοποιούνται πάντοτε με στόχο τη διάσωση ανθρώπινων ζωών.
Παράλληλα, στράφηκε κατά των κοσμικών Ισραηλινών, λέγοντας ότι δεν έχουν σχέση με τον Ιουδαϊσμό και περιγράφοντας το κράτος ως «κράτος αποστασίας και αίρεσης». Οι τοποθετήσεις του αποκτούν ιδιαίτερη σημασία καθώς η στρατιωτική θητεία των υπερορθόδοξων αποτελεί ένα από τα βασικά ζητήματα της προεκλογικής αντιπαράθεσης. Η κοινότητα μεγαλώνει πληθυσμιακά και η πολιτική της επιρροή αυξάνεται, ενώ παραμένει στο επίκεντρο της συζήτησης για το ποιοι υπηρετούν στον στρατό και ποιοι εξαιρούνται.
Από την αντιπολίτευση εκφράστηκαν έντονες αντιδράσεις. Ο Γκάντι Άιζενκοτ, επικεφαλής του κόμματος Γιασάρ και πιθανός υποψήφιος για την πρωθυπουργία, χαρακτήρισε τις δηλώσεις «εξοργιστικές» και τις συνέδεσε με τον αντισιωνισμό. Ο αρχηγός της αντιπολίτευσης στην Κνεσέτ, Γιαΐρ Λαπίντ, έκανε λόγο για ντροπή, ενώ ο πρώην πρωθυπουργός Ναφτάλι Μπένετ τις χαρακτήρισε αντισημιτικές και αντισιωνιστικές, εκφράζοντας παράλληλα την αντίθεσή του στις αναφορές για τον ισραηλινό στρατό.
Ο Νετανιάχου δεν έχει σχολιάσει δημοσίως τις τελευταίες δηλώσεις. Τον περασμένο Ιούλιο, πάντως, είχε καταδικάσει προηγούμενη τοποθέτηση του Λάντο, ο οποίος είχε κατηγορήσει το κίνημα του θρησκευτικού σιωνισμού για υποκίνηση σε φόνο, με αφορμή τη στήριξή του στην υποχρεωτική στράτευση των σπουδαστών των θρησκευτικών σχολών.
Η αντιπολίτευση ζητά τώρα να αποκλειστεί το UTJ από μελλοντικό κυβερνητικό σχήμα και πιέζει τον πρωθυπουργό να αποστασιοποιηθεί από το κόμμα. Ο Γιαΐρ Γκολάν, επικεφαλής των Δημοκρατών, αποδίδει τη σιωπή του Νετανιάχου στην εξάρτησή του από τον Λάντο και τους πολιτικούς εκπροσώπους της υπερορθόδοξης κοινότητας. Κατά τον ίδιο, ο πρωθυπουργός βάζει την πολιτική του επιβίωση πάνω από τον σιωνισμό, την ισότητα στη στρατιωτική θητεία και τις απώλειες των στρατιωτών.
Η ρήξη με το UTJ, ωστόσο, θα μπορούσε να έχει υψηλό πολιτικό κόστος. Οι δημοσκοπήσεις εμφανίζουν τον κυβερνητικό συνασπισμό κάτω από τις 61 έδρες που απαιτούνται για κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Σε δημοσκόπηση του Channel 12 στις 5 Οκτωβρίου, το UTJ συγκέντρωνε οκτώ έδρες, αριθμός που εξηγεί γιατί η στάση του κόμματος μπορεί να επηρεάσει τις μετεκλογικές ισορροπίες.
Το δίλημμα του Νετανιάχου είναι, έτσι, διπλό. Μια δημόσια σύγκρουση με τον ραβίνο μπορεί να απομακρύνει τους υπερορθόδοξους ψηφοφόρους και να αποδυναμώσει τη συμμαχία του. Η σιωπή, από την άλλη, δίνει στους αντιπάλους του την ευκαιρία να υποστηρίξουν ότι η κυβέρνηση εξαρτάται από μια θρησκευτική ηγεσία που αμφισβητεί τις ίδιες τις βάσεις του σιωνισμού.
![](https://voicenews.gr/wp-content/uploads/2026/05/our-viber-1.png")
