Βολιβία: Στρατιωτικός νόμος και καταστολή μετά την κατάργηση του νόμου 1341 – Στους δρόμους ο στρατός για τις διαδηλώσεις κατά του προέδρου Πας

Σε μια κίνηση που πυροδοτεί ακραία πολιτική και κοινωνική ένταση, το κοινοβούλιο της Βολιβίας προχώρησε την Τρίτη στην κατάργηση του νόμου 1341. Ο συγκεκριμένος νόμος αποτελούσε δικλείδα ασφαλείας, καθώς έθετε αυστηρά όρια και διαδικασίες στην κήρυξη κατάστασης έκτακτης ανάγκης, ενώ παράλληλα απαγόρευε ρητά τη χρήση των ενόπλων δυνάμεων για την καταστολή των πολιτών.

Η θεσμική αυτή ανατροπή έδωσε το ελεύθερο στον πρόεδρο Ροντρίγκο Πας να κινητοποιήσει άμεσα τον στρατό και να επιβάλει στρατιωτικό νόμο, περιορίζοντας θεμελιώδη δικαιώματα και ελευθερίες. Μέχρι πρότινος, η δικαιοδοσία του στρατού περιοριζόταν αποκλειστικά στη φύλαξη υποδομών ειδικής σημασίας. Η κρίσιμη κοινοβουλευτική ψηφοφορία πραγματοποιήθηκε υπό το βάρος των σφοδρών κινητοποιήσεων, με τους νομοθέτες να συνεδριάζουν εξ αποστάσεως μέσω τηλεδιάσκεψης.

Το «Gasolinazo» και η έκρηξη του πληθωρισμού στα τρόφιμα

Η ρίζα της κοινωνικής έκρηξης εντοπίζεται στην οικονομική πολιτική της κυβέρνησης. Εδώ και σχεδόν ένα μήνα (περισσότερες από 25 ημέρες), η χώρα συγκλονίζεται από μαζικές διαμαρτυρίες με αποκλεισμούς κεντρικών οδικών αρτηριών. Αφορμή στάθηκε η εφαρμογή σκληρών μέτρων λιτότητας και, κυρίως, η κατάργηση των κρατικών επιχορηγήσεων στα καύσιμα (γνωστή ως Gasolinazo). Η φθηνή βενζίνη θεωρούνταν παραδοσιακά από την κοινωνία ως «κόκκινη γραμμή» και εγγύηση για τη διατήρηση της κοινωνικής ειρήνης.

Αμέσως μετά τον τερματισμό των επιδοτήσεων, οι τιμές των βασικών αγαθών και των τροφίμων εκτινάχθηκαν, προκαλώντας κατακόρυφη πτώση της αγοραστικής δύναμης των πολιτών και καλπάζοντα πληθωρισμό. Από την πλευρά του, ο πρόεδρος Πας υπεραμύνθηκε των αποφάσεών του μέσω διαγγέλματος, υποστηρίζοντας ότι στόχος του είναι η σταθεροποίηση της δημοσιονομικής πολιτικής, και ότι το μέτρο αυτό δεν μεταφράζεται σε εγκατάλειψη του λαού αλλά σε «τάξη, δικαιοσύνη και διαφανή αναδιανομή».

Θεσμικό ρήγμα στην κορυφή της εξουσίας

Η απόφαση για την κατάργηση του προστατευτικού νόμου 134ι προκάλεσε έντονο διχασμό ακόμα και στο εσωτερικό της ηγεσίας της χώρας. Ο Αντιπρόεδρος Έντμαντ Λάρα διαφοροποιήθηκε ανοιχτά, καταθέτοντας αγωγή για συνταγματική προστασία στο Δεύτερο Συνταγματικό Τμήμα της Λα Πας κατά του προέδρου της Γερουσίας, Ντιέγκο Άβιλα.

Στόχος της νομικής αυτής κίνησης του Αντιπροέδρου ήταν να μπλοκάρει τη διαδικασία, δύο ημέρες μετά την έγκριση του νομοσχεδίου από τη Γερουσία και την παραπομπή του στη Βουλή των Αντιπροσώπων. Παρά τις θεσμικές αυτές αντιδράσεις, οι πολίτες παραμένουν μαζικά στους δρόμους ζητώντας την άμεση παραίτηση του προέδρου Πας.