Πριν γίνει το απόλυτο ελληνικό street food, το κρέας στη σούβλα είχε ήδη ιστορία χιλιάδων ετών. Ψητά κομμάτια κρέατος περασμένα σε μεταλλική ή ξύλινη ράβδο συναντώνται στον ελλαδικό χώρο από την Εποχή του Χαλκού, ενώ ανάλογες περιγραφές υπάρχουν και στα ομηρικά έπη.

Πώς ονομαζόταν, όμως, το αρχαίο σουβλάκι;

Η πιο κοντινή αρχαιοελληνική λέξη είναι ο οβελίσκος, υποκοριστικό του «οβελού». Υπάρχει, ωστόσο, μία σημαντική λεπτομέρεια: οι λέξεις αυτές περιέγραφαν πρωτίστως τη σούβλα ή το μικρό μεταλλικό σουβλί και όχι υποχρεωτικά ένα συγκεκριμένο έδεσμα με την έννοια που χρησιμοποιούμε σήμερα.

Από τον «οβελό» στον «οβελίσκο»

Ο «οβελός» ήταν η μακριά και μυτερή ράβδος επάνω στην οποία περνούσαν το κρέας για να ψηθεί στη φωτιά. Ο μικρότερος οβελός ονομαζόταν «οβελίσκος».

Στην πορεία, η ονομασία συνδέθηκε και με τα μικρά κομμάτια κρέατος που ψήνονταν πάνω στη ράβδο. Έτσι, ο «οβελίσκος» θεωρείται το πλησιέστερο αρχαίο αντίστοιχο του σημερινού καλαμακιού.

Από την ίδια γλωσσική οικογένεια προέρχεται και ο «οβελίας», η ονομασία που χρησιμοποιείται μέχρι σήμερα για το αρνί στη σούβλα.

Τι περιγράφει ο Όμηρος

Στα ομηρικά έπη συναντάμε επανειλημμένα σκηνές κατά τις οποίες οι πολεμιστές τεμαχίζουν κρέας, το περνούν σε σούβλες και το ψήνουν πάνω από τη φωτιά.

Δεν πρόκειται ακριβώς για το σημερινό σουβλάκι των μικρών κομματιών ούτε για πίτα με κρέας και υλικά. Αποδεικνύεται, όμως, ότι η τεχνική του ψησίματος σε οβελό ήταν γνωστή ήδη από πολύ παλιά.

Αναφορές σε κρέας ή πουλιά ψημένα σε σούβλες εμφανίζονται αργότερα και σε έργα του Αριστοφάνη, του Ξενοφώντα και άλλων συγγραφέων. Greece Is

Το εντυπωσιακό εύρημα από τη Σαντορίνη

Αρχαιολογικά ευρήματα από το προϊστορικό Ακρωτήρι της Θήρας περιλαμβάνουν πήλινες κατασκευές που φαίνεται ότι χρησιμοποιούνταν για το ψήσιμο κρέατος σε μικρές σούβλες.

Ο οικισμός γνώρισε μεγάλη ακμή κατά τη 2η χιλιετία π.Χ. και διατηρήθηκε κάτω από την ηφαιστειακή τέφρα, μαζί με αντικείμενα της καθημερινής ζωής. Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο

Τα ευρήματα δεν αποδεικνύουν ότι οι κάτοικοι έτρωγαν το ίδιο σουβλάκι που γνωρίζουμε σήμερα, αλλά καταγράφουν μία εντυπωσιακά παλιά μορφή της ίδιας τεχνικής ψησίματος.

Ήταν ο «κάνδαυλος» αρχαίο τυλιχτό;

Ο κάνδαυλος παρουσιάζεται συχνά ως το αρχαιοελληνικό αντίστοιχο της πίτας με σουβλάκι. Η σύγκριση, όμως, είναι υπερβολική.

Σύμφωνα με τη συνταγή που παραδίδει ο Αθήναιος, επρόκειτο για πιάτο λυδικής προέλευσης με βραστό κρέας, τριμμένο ψωμί, φρυγικό τυρί, άνηθο και λιπαρό ζωμό. Ήταν επομένως περισσότερο ένα πλούσιο φαγητό με κρέας και ψωμί παρά ένα αρχαίο τυλιχτό. Αρχαίο κείμενο και μετάφραση

Η τελική απάντηση

Το σημερινό σουβλάκι δεν είχε μία απολύτως ταυτόσημη αρχαία ονομασία. Η πιο κοντινή λέξη είναι:

• οβελός για τη μεγάλη σούβλα,
• οβελίσκος για τη μικρότερη σούβλα ή το μικρό σουβλί,
• οβελίας για το κρέας ή το αρνί που ψήνεται στη σούβλα.

Το σύγχρονο σουβλάκι εξελίχθηκε μέσα στους αιώνες, αλλά η βασική του ιδέα —κρέας περασμένο σε μυτερή ράβδο και ψημένο στη φωτιά— έχει πράγματι πανάρχαιες ρίζες.

ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΟ ΑΡΘΡΟ

Προφήτης Ηλίας: Ο «Αντιστασιακός» Προφήτης της Πίστης μας