Για χρόνια το ελληνικό σχολείο στηριζόταν σε μια αυτονόητη παραδοχή: ότι πάντα θα υπάρχουν νέοι άνθρωποι πρόθυμοι να γίνουν δάσκαλοι και καθηγητές, ακόμη κι αν οι μισθοί ήταν χαμηλοί, ακόμη κι αν οι συνθήκες ήταν δύσκολες. Σήμερα όμως αυτή η βεβαιότητα αρχίζει να διαλύεται με εκκωφαντικό τρόπο.

Οι περίπου 20.000 λιγότερες αιτήσεις στους νέους πίνακες του ΑΣΕΠ δεν είναι μια απλή στατιστική μεταβολή. Είναι συναγερμός. Είναι ίσως το πιο ηχηρό μήνυμα αποτυχίας που έχει δεχθεί τα τελευταία χρόνια η εκπαιδευτική πολιτική.

Χιλιάδες νέοι πτυχιούχοι γυρίζουν πλέον την πλάτη στο δημόσιο σχολείο. Και δεν το κάνουν επειδή «δεν αγαπούν την εκπαίδευση». Το κάνουν επειδή βλέπουν ένα επάγγελμα που εξαντλεί, φτωχοποιεί και συχνά απαξιώνει όσους το υπηρετούν.

Το βρετανικό παράδειγμα, που πριν από δέκα χρόνια παρουσιαζόταν σαν προειδοποίηση για το μέλλον της εκπαίδευσης, μοιάζει σήμερα τρομακτικά οικείο και για την Ελλάδα. Εκπαιδευτικοί εξουθενωμένοι, σχολεία που δυσκολεύονται να καλύψουν θέσεις, νέοι δάσκαλοι που εγκαταλείπουν πριν καν προλάβουν να σταθούν στην τάξη.

Και το χειρότερο; Όλοι γνωρίζουν πλέον γιατί συμβαίνει αυτό.

Οι μισθοί δεν αρκούν ούτε για αξιοπρεπή διαβίωση, ιδιαίτερα για αναπληρωτές που καλούνται να ζήσουν σε νησιά και τουριστικές περιοχές πληρώνοντας εξωφρενικά ενοίκια. Νέοι άνθρωποι με πτυχία, μεταπτυχιακά και διδακτορικά αναγκάζονται να μετρούν κάθε ευρώ για να μπορέσουν να επιβιώσουν.

Ταυτόχρονα, το σχολείο μετατρέπεται όλο και περισσότερο σε διοικητικό κέντρο παραγωγής εγγράφων. Πλατφόρμες, φόρμες, αξιολογήσεις, δείκτες, σχέδια δράσης, αναφορές, καταχωρίσεις, ηλεκτρονικά αρχεία. Ο εκπαιδευτικός καλείται να λειτουργεί ως γραμματέας, διαχειριστής, κοινωνικός λειτουργός, ψυχολόγος και υπάλληλος γραφείου – συχνά λιγότερο ως παιδαγωγός.

Το μάθημα χάνεται κάτω από ένα βουνό γραφειοκρατίας.

Και μέσα σε όλα αυτά, οι συνθήκες στις σχολικές αίθουσες γίνονται ολοένα πιο ασφυκτικές. Περιστατικά βίας, κοινωνικές εντάσεις, ψυχολογική πίεση μαθητών, συγκρούσεις με γονείς, φόβος καταγγελιών και πειθαρχικών διαδικασιών δημιουργούν ένα περιβάλλον συνεχούς πίεσης και ανασφάλειας.

Πολλοί εκπαιδευτικοί νιώθουν πλέον ότι το σχολείο δεν τους προστατεύει αλλά τους εξαντλεί.

Η μεγαλύτερη ήττα όμως είναι ίσως άλλη: η απώλεια του ίδιου του νοήματος του επαγγέλματος.

Για δεκαετίες ο δάσκαλος και ο καθηγητής συνδέονταν με τη δημιουργία, τη γνώση, τη σχέση με τους μαθητές, τη χαρά της διδασκαλίας. Σήμερα ολοένα περισσότεροι εκπαιδευτικοί αισθάνονται ότι η ουσία της δουλειάς τους πνίγεται μέσα σε διαδικασίες, ελέγχους και ατελείωτη πίεση.

Κι όμως, την ώρα που τα σχολεία δυσκολεύονται να προσελκύσουν νέους ανθρώπους, η δημόσια συζήτηση παραμένει συχνά εγκλωβισμένη σε επικοινωνιακές εξαγγελίες και αριθμούς διορισμών.

Το πρόβλημα όμως δεν είναι μόνο πόσοι διορίζονται. Το πρόβλημα είναι πόσοι θέλουν πλέον να μπουν στην τάξη και πόσοι αντέχουν να παραμείνουν εκεί.

Γιατί όταν ένα επάγγελμα που κάποτε θεωρούνταν λειτούργημα παύει να προσελκύει νέους ανθρώπους, τότε το πρόβλημα δεν αφορά μόνο τους εκπαιδευτικούς.

Αφορά το ίδιο το μέλλον του δημόσιου σχολείου.

Και αν η κοινωνία συνεχίσει να αντιμετωπίζει αυτή τη φυγή σαν μια απλή στατιστική λεπτομέρεια, τότε πολύ σύντομα το πραγματικό ερώτημα δεν θα είναι πόσες αιτήσεις έγιναν στον ΑΣΕΠ.

Το πραγματικό ερώτημα θα είναι ποιος θα βρίσκεται μέσα στις τάξεις τα επόμενα χρόνια.

ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΟ ΑΡΘΡΟ

Μόνη στη ΜΕΘ η 3χρονη στο Μενίδι – Άφαντοι οι γονείς ενώ το παιδί δίνει μάχη για τη ζωή του