Τι σχέση έχει το συκώτι με τα σύκα; Η απρόσμενη ιστορία μιας καθημερινής λέξης

Μια διατροφική συνήθεια του παρελθόντος άφησε το ίχνος της στο λεξιλόγιό μας – Πώς το «ἧπαρ συκωτόν» έγινε «συκώτι».

Το λέμε καθημερινά, το συναντάμε σε ιατρικές εξετάσεις και το χρησιμοποιούμε σε εκφράσεις όπως «μου έφαγε το συκώτι». Πόσοι, όμως, συνδέουμε τη λέξη «συκώτι» με το σύκο;

Η συγγένεια δεν είναι σύμπτωση. Αφετηρία της λέξης είναι η έκφραση «ἧπαρ συκωτόν», που δήλωνε το συκώτι ζώου το οποίο είχε τραφεί με σύκα.

Το «συκωτόν» ήταν αρχικά επίθετο. Σταδιακά, η λέξη «ἧπαρ» παραλείφθηκε και το επίθετο ανέλαβε μόνο του να δηλώνει το όργανο: έγινε ουσιαστικό.

Ακολούθησε ο υποκοριστικός τύπος «συκώτιον», από τον οποίο προέκυψε το σημερινό «συκώτι».

Η διαδρομή αποτυπώνεται συνοπτικά ως εξής:

ἧπαρ συκωτόν → συκωτόν → συκώτιον → συκώτι

Έτσι, μια λέξη που σήμερα συνδέουμε με την ανατομία διατηρεί μέσα της την ανάμνηση μιας παλιάς διατροφικής πρακτικής. Το σύκο έμεινε στη λέξη, ακόμη κι όταν η αρχική σύνδεση ξεχάστηκε.