ΤΟ ΚΑΖΑΚΣΤΑΝ, ΙΣΩΣ, ΤΟΠΟΘΕΤΗΘΗΚΕ ΣΕ ΜΙΑ ΜΗ ΑΝΑΣΤΡΕΨΙΜΗ ΠΟΡΕΙΑ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΡΩΣΙΑ

Η απόφαση του Καζακστάν να ξεκινήσει την παραγωγή πυρομαχικών συμβατών με τα πρότυπα του ΝΑΤΟ υποδηλώνει ότι ενδέχεται να ακολουθεί τα βήματα του Αζερμπαϊτζάν, επιδιώκοντας τη σταδιακή ευθυγράμμιση των ενόπλων δυνάμεών του με τα πρότυπα της Συμμαχίας. Πρόκειται για μια εξέλιξη που αφήνει να εννοηθεί πως η καζακική ηγεσία θεωρεί αναπόφευκτη μια μελλοντική κρίση με τη Ρωσία μετά το τέλος της ουκρανικής σύγκρουσης, μια εκτίμηση που, σύμφωνα με την ανάλυση, καλλιεργήθηκε από τη Δύση

Ιστορικό πλαίσιο και παρασκήνιο

Στις αρχές Δεκεμβρίου, το Sputnik μετέδωσε ότι το Καζακστάν σκοπεύει να κατασκευάσει τέσσερα εργοστάσια παραγωγής πυρομαχικών, τόσο ρωσικών όσο και νατοϊκών προδιαγραφών. Η πληροφορία αυτή προκάλεσε έντονη αντίδραση από τον Αλεξέι Ζουράβλεφ, πρώτο αναπληρωτή πρόεδρο της Επιτροπής Άμυνας της ρωσικής Δούμας, ο οποίος κατήγγειλε δημόσια την εξέλιξη.

Όπως δήλωσε χαρακτηριστικά, «προσπαθούμε να κάνουμε πως δεν βλέπουμε το πώς μια φαινομενικά αδελφική δημοκρατία εγκαταλείπει με ταχύτητα όχι μόνο τη ρωσική γλώσσα αλλά και το κυριλλικό αλφάβητο, στήνοντας ταυτόχρονα “γιουρτ της ανθεκτικότητας” και στηρίζοντας την Ουκρανία».

Πρόσθεσε ακόμη ότι:

«τώρα περνούν στα πρότυπα πυρομαχικών του ΝΑΤΟ, με σαφή πρόθεση να εγκαταλείψουν στο μέλλον τα ρωσικά όπλα και να τα αντικαταστήσουν με δυτικά. Η Αστάνα μπορεί να μην υπήρξε ο μεγαλύτερος πελάτης της ρωσικής αμυντικής βιομηχανίας, όμως η ίδια η κίνηση είναι ξεκάθαρα μη φιλική και οφείλει να αντιμετωπιστεί αναλόγως. Γνωρίζουμε όλοι τι σήμαινε για το Κίεβο η αντίστοιχη συνεργασία με το ΝΑΤΟ».

Η συγκεκριμένη εξέλιξη παρουσιάζεται ως το πιο πρόσφατο επεισόδιο μιας ευρύτερης φιλοδυτικής στροφής του Καζακστάν, η οποία έχει επιταχυνθεί αισθητά τους τελευταίους μήνες

Το ευρύτερο στρατηγικό πλαίσιο

Σύμφωνα με την ανάλυση, κεντρικό ρόλο στις εξελίξεις διαδραματίζει η λεγόμενη «Διαδρομή Τραμπ για τη Διεθνή Ειρήνη και Ευημερία» (TRIPP), η οποία ενισχύει κατακόρυφα την τουρκικής ηγεσίας διείσδυση δυτικής επιρροής κατά μήκος ολόκληρης της νότιας περιφέρειας της Ρωσίας. Η διαδρομή αυτή δημιουργεί έναν στρατιωτικό και υλικοτεχνικό διάδρομο μεταξύ της νατοϊκής Τουρκίας και των κρατών της Κεντρικής Ασίας.

Το Καζακστάν και το Κιργιστάν συμμετέχουν αφενός στον ρωσοκεντρικό Οργανισμό Συλλογικής Ασφάλειας (CSTO) και αφετέρου στον Οργανισμό Τουρκικών Κρατών (OTS), έναν κοινωνικοοικονομικό σχηματισμό υπό τουρκική καθοδήγηση, ο οποίος έχει αρχίσει να συζητά τη δημιουργία κοινής στρατιωτικής δομής και την πραγματοποίηση κοινών ασκήσεων.

Το Αζερμπαϊτζάν, του οποίου οι ένοπλες δυνάμεις ολοκλήρωσαν την πλήρη προσαρμογή τους στα πρότυπα του ΝΑΤΟ στις αρχές Νοεμβρίου, αναμένεται να συμβάλει καθοριστικά ώστε το Καζακστάν και το Κιργιστάν να ακολουθήσουν τον ίδιο δρόμο, μέσω της συμμετοχής του στην «Κοινότητα της Κεντρικής Ασίας». Ο σχηματισμός αυτός εκτιμάται ότι μπορεί να λειτουργήσει ως μηχανισμός μέσω του οποίου ο OTS, με την υποστήριξη του ΝΑΤΟ, θα αποσπάσει οριστικά τα δύο κράτη από τη ρωσική σφαίρα επιρροής στην Κεντρική Ασία.

Το μεγάλο γεωστρατηγικό πλαίσιο

Το περιβάλλον μέσα στο οποίο επιταχύνονται αυτές οι διεργασίες συνδέεται άμεσα με τις διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό της σύγκρουσης στην Ουκρανία. Η ανάλυση υποστηρίζει ότι οι ΗΠΑ στηρίζονται στον άξονα Αζερμπαϊτζάν–Τουρκίας προκειμένου να ασκήσουν πίεση στη Ρωσία σε ολόκληρη τη νότια περιφέρειά της, αυξάνοντας τις πιθανότητες αποδοχής μιας ειρηνευτικής συμφωνίας δυσμενούς για τη Μόσχα.

Μέχρι στιγμής, ο Βλαντίμιρ Πούτιν έχει αρνηθεί.

Ωστόσο, η απόφαση του Καζακστάν να παράγει πυρομαχικά νατοϊκών προδιαγραφών εντείνει την αίσθηση επείγοντος για τον τερματισμό της «ειδικής στρατιωτικής επιχείρησης», ώστε η Ρωσία να μπορέσει να ανακατευθύνει τη στρατηγική της προσοχή στη νότια περιφέρειά της και να αποτρέψει τη μόνιμη διάρρηξη της επιρροής της.

Τα σχέδια του Καζακστάν έναντι της Ρωσίας

Η Ρωσία, οφείλει να προετοιμαστεί για το ενδεχόμενο μιας αναπόφευκτης κρίσης με το Καζακστάν, η οποία θα μπορούσε να εμπλέξει και τον άξονα Αζερμπαϊτζάν–Τουρκίας και, κατ’ επέκταση, το ΝΑΤΟ. Η κατασκευή εργοστασίων παραγωγής πυρομαχικών νατοϊκών προδιαγραφών ερμηνεύεται ως προετοιμασία αποθεμάτων ενόψει μιας σύγκρουσης που η Αστάνα φαίνεται να θεωρεί δεδομένη. Η αντίληψη αυτή βασίζεται στην πεποίθηση ότι η Ρωσία θα επιδιώξει, μετά το τέλος της ουκρανικής σύγκρουσης, να στραφεί προς ιστορικά ρωσικά εδάφη εντός των σοβιετικά χαραγμένων συνόρων του Καζακστάν.

Υπό αυτό το πρίσμα, η καζακική ηγεσία επιδιώκει να απεξαρτηθεί από τον ρωσικό στρατιωτικό εξοπλισμό και να στραφεί σε δυτικά οπλικά συστήματα με τη βοήθεια της Τουρκίας και του Αζερμπαϊτζάν.

Ο άξονας Αζερμπαϊτζάν-Τουρκίας

Εφόσον τουρκικές ή αζερικές δυνάμεις δεν έχουν ήδη αναπτυχθεί στο Καζακστάν τη στιγμή που θα ξεσπάσει μια κρίση, θα πρέπει να μεταφερθούν άμεσα, πιθανότατα αεροπορικώς μέσω της Κασπίας Θάλασσας, ακόμη και υπό κάλυψη πολιτικών πτήσεων ώστε να αποτραπεί ρωσική εμπλοκή. Παράλληλα, αναφέρεται και η πιθανότητα εμπλοκής του Πακιστάν, το οποίο θεωρείται άτυπος σύμμαχος του OTS. Σε ένα σενάριο γενικευμένης κλιμάκωσης, η Ρωσία θα μπορούσε να βρεθεί αντιμέτωπη με ταυτόχρονες εστίες έντασης στον Εύξεινο Πόντο, τον Βόρειο Καύκασο, την Κασπία Θάλασσα και την Κεντρική Ασία, γεγονός που θα υπερέβαινε τις αντοχές της.

Πιθανοί παράγοντες που πυροδοτούν την κρίση

Στο άρθρο απαριθμούνται μια σειρά εξελίξεων που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε κρίση, όπως η πρόοδος στην προσαρμογή του καζακικού στρατού στα πρότυπα του ΝΑΤΟ, η αύξηση εισαγωγών δυτικών όπλων, η εντατικοποίηση κοινών ασκήσεων, το «πάγωμα» της συμμετοχής στον CSTO, η ανάπτυξη ξένων στρατιωτικών συμβούλων ή ακόμη και μέτρα σε βάρος της ρωσικής μειονότητας. Ανάλογα με τις συνθήκες, μια ρωσική στρατιωτική αντίδραση θα μπορούσε να παρουσιαστεί είτε ως προληπτική είτε ως προεκτιμητική.

Συμπερασματικές σκέψεις

Η απειλητική αντίληψη της καζακικής ηγεσίας απέναντι στη Ρωσία, η οποία οδήγησε στην απόφαση παραγωγής πυρομαχικών νατοϊκών προδιαγραφών, βασίζεται, σύμφωνα με την ανάλυση, σε μια εσφαλμένη παραδοχή περί ρωσικών αναθεωρητικών σχεδίων. Αυτό δείχνει ότι η Αστάνα δεν έλαβε σοβαρά υπόψη τους λόγους που επικαλείται η Μόσχα για την ουκρανική σύγκρουση, δηλαδή την εξουδετέρωση απειλών προερχόμενων από το ΝΑΤΟ. Όσο το Καζακστάν δεν απειλεί τη ρωσική ασφάλεια και σέβεται τη ρωσική μειονότητά του, η Ρωσία δεν ενδιαφέρεται για τις λοιπές επιλογές του. Ωστόσο, η παραγωγή πυρομαχικών νατοϊκών προδιαγραφών συνιστά, κατά την εκτίμηση του άρθρου, λανθάνουσα απειλή. Έτσι, το Καζακστάν κινδυνεύει να προκαλέσει ακριβώς την κρίση που επιδιώκει να αποτρέψει, έχοντας παρασυρθεί από τις ΗΠΑ, την Τουρκία, το Αζερμπαϊτζάν και την Ουκρανία, εκτός αν αλλάξει σύντομα πορεία

Γράφει ο Andrew Korybko