Το ανώτατο δικαστήριο των Ηνωμένων Εθνών δήλωσε στις 23 Ιουλίου ότι οι χώρες πρέπει να αντιμετωπίσουν την «επείγουσα και υπαρξιακή απειλή» της κλιματικής αλλαγής συνεργαζόμενες για τον περιορισμό των εκπομπών, καθώς εξέδωσε γνωμοδότηση που θα καθορίσει τις μελλοντικές περιβαλλοντικές διαφορές.
Η γνωμοδότηση του Διεθνούς Δικαστηρίου (ΔΔΔ), γνωστού επίσης ως Παγκόσμιο Δικαστήριο, χαιρετίστηκε αμέσως από περιβαλλοντικές ομάδες. Νομικοί εμπειρογνώμονες δήλωσαν ότι πρόκειται για μια νίκη για τα μικρά νησιωτικά και χαμηλού υψομέτρου κράτη που είχαν ζητήσει από το δικαστήριο να αποσαφηνίσει τις ευθύνες των κρατών.
«Οι συνθήκες για την κλιματική αλλαγή θεσπίζουν αυστηρές υποχρεώσεις για τα κράτη», δήλωσε ο δικαστής Yuji Iwasawa, προσθέτοντας ότι η μη συμμόρφωση με αυτές συνιστά παραβίαση του διεθνούς δικαίου.
«Τα κράτη πρέπει να συνεργαστούν για την επίτευξη συγκεκριμένων στόχων μείωσης των εκπομπών», είπε, διαβάζοντας τη συμβουλευτική γνωμοδότηση του δικαστηρίου.
Είπε ότι τα εθνικά σχέδια για το κλίμα πρέπει να έχουν τις υψηλότερες φιλοδοξίες και να διατηρούν συλλογικά τα πρότυπα για την επίτευξη των στόχων της Συμφωνίας του Παρισιού του 2015, που περιλαμβάνουν την προσπάθεια να διατηρηθεί η υπερθέρμανση του πλανήτη κάτω από 1,5 βαθμούς Κελσίου.
Σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, είπε, «το ανθρώπινο δικαίωμα σε ένα καθαρό, υγιές και βιώσιμο περιβάλλον είναι ουσιώδες για την απόλαυση άλλων ανθρωπίνων δικαιωμάτων».
Νωρίτερα, καθώς άρχισε να διαβάζει τη γνωμοδότηση του δικαστηρίου, ο δικαστής Iwasawa εξέθεσε την αιτία του προβλήματος και την ανάγκη συλλογικής αντιμετώπισης.
«Οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου προκαλούνται αναμφισβήτητα από ανθρώπινες δραστηριότητες που δεν περιορίζονται εδαφικά», είπε.
Αν και δεν είναι δεσμευτική, η γνωμοδότηση των 15 δικαστών του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης έχει νομική και πολιτική βαρύτητα και οι μελλοντικές υποθέσεις για το κλίμα δεν θα μπορέσουν να την αγνοήσουν, λένε νομικοί εμπειρογνώμονες.
«Αυτή είναι η αρχή μιας νέας εποχής για τη λογοδοσία για το κλίμα σε παγκόσμιο επίπεδο», δήλωσε ο κ. Danilo Garrido, νομικός σύμβουλος της Greenpeace.
Κλιματική δικαιοσύνη
Τα δύο ερωτήματα που η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ ζήτησε από τους δικαστές να εξετάσουν ήταν τα εξής: ποιες είναι οι υποχρεώσεις των χωρών βάσει του διεθνούς δικαίου για την προστασία του κλίματος από τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου και ποιες είναι οι νομικές συνέπειες για τις χώρες που βλάπτουν το κλιματικό σύστημα.
Σε δύο εβδομάδες ακροάσεων τον περασμένο Δεκέμβριο στο ΔΔΔ, οι πλούσιες χώρες του Παγκόσμιου Βορρά είπαν στους δικαστές ότι οι υφιστάμενες συνθήκες για το κλίμα, συμπεριλαμβανομένης της Συμφωνίας του Παρισιού του 2015, οι οποίες είναι σε μεγάλο βαθμό μη δεσμευτικές, θα πρέπει να αποτελέσουν τη βάση για να αποφασιστούν οι ευθύνες τους.
Τα αναπτυσσόμενα έθνη και τα μικρά νησιωτικά κράτη υποστήριξαν ισχυρότερα μέτρα, σε ορισμένες περιπτώσεις νομικά δεσμευτικά, για τον περιορισμό των εκπομπών και για την παροχή οικονομικής βοήθειας από τους μεγαλύτερους εκπέμποντες αερίων του θερμοκηπίου που θερμαίνουν το κλίμα.
Πριν από την έκδοση της απόφασης, υποστηρικτές της δράσης για το κλίμα συγκεντρώθηκαν έξω από το Διεθνές Δικαστήριο, φωνάζοντας: “Τι θέλουμε; Κλιματική δικαιοσύνη! Πότε τη θέλουμε; Τώρα!”
Συμφωνία του Παρισιού
Το 2015, στο τέλος των συνομιλιών του ΟΗΕ στο Παρίσι, περισσότερες από 190 χώρες δεσμεύτηκαν να συνεχίσουν τις προσπάθειες για τον περιορισμό της υπερθέρμανσης του πλανήτη στον 1,5 βαθμό Κελσίου.
Η συμφωνία απέτυχε να περιορίσει την αύξηση των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.
Στα τέλη του 2024, στην πιο πρόσφατη έκθεση για το χάσμα εκπομπών, η οποία αποτιμά τις υποσχέσεις των χωρών για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής σε σύγκριση με τις ανάγκες, ο ΟΗΕ δήλωσε ότι οι τρέχουσες πολιτικές για το κλίμα θα οδηγήσουν σε υπερθέρμανση του πλανήτη πάνω από 3 βαθμούς Κελσίου πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα μέχρι το 2100.
Καθώς οι ακτιβιστές προσπαθούν να θέσουν τις εταιρείες και τις κυβερνήσεις προ των ευθυνών τους, οι σχετικές με το κλίμα αγωγές έχουν ενταθεί, με σχεδόν 3.000 υποθέσεις να έχουν κατατεθεί σε σχεδόν 60 χώρες, σύμφωνα με στοιχεία του Ιουνίου από το Grantham Research Institute on Climate Change and the Environment του Λονδίνου.
Μέχρι στιγμής, τα αποτελέσματα είναι μικτά. Ένα γερμανικό δικαστήριο απέρριψε τον Μάιο μια υπόθεση μεταξύ ενός αγρότη από το Περού και του γερμανικού ενεργειακού γίγαντα RWE, αλλά οι δικηγόροι του και οι περιβαλλοντολόγοι δήλωσαν ότι η υπόθεση, η οποία διήρκεσε μια δεκαετία, εξακολουθεί να αποτελεί νίκη για τις υποθέσεις που αφορούν το κλίμα και θα μπορούσε να δώσει ώθηση σε παρόμοιες αγωγές.
Νωρίτερα τον Ιούλιο, το Διαμερικανικό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, το οποίο έχει δικαιοδοσία σε 20 χώρες της Λατινικής Αμερικής και της Καραϊβικής, δήλωσε σε άλλη συμβουλευτική γνωμοδότηση ότι τα μέλη του πρέπει να συνεργαστούν για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.
Οι ακτιβιστές λένε ότι η γνωμοδότηση του δικαστηρίου στις 23 Ιουλίου θα πρέπει να αποτελέσει σημείο καμπής, ακόμη και αν η ίδια η απόφαση είναι συμβουλευτική. Η απόφαση θα μπορούσε επίσης να καταστήσει ευκολότερο για τα κράτη να θέτουν άλλα κράτη προ των ευθυνών τους για θέματα που αφορούν το κλίμα, όπως η ρύπανση ή οι εκπομπές.
«Το δικαστήριο μπορεί να επιβεβαιώσει ότι η αδράνεια για το κλίμα, ιδίως από τους μεγάλους ρυπαντές, δεν αποτελεί απλώς αποτυχία πολιτικής αλλά παραβίαση του διεθνούς δικαίου», δήλωσε ο κ. Vishal Prasad, ένας από τους φοιτητές νομικής που άσκησε πιέσεις στην κυβέρνηση του Βανουάτου στον Νότιο Ειρηνικό Ωκεανό για να προσφύγει η υπόθεση στο ΔΔΔ.
Αν και θεωρητικά είναι δυνατόν να αγνοηθεί μια απόφαση του ΔΔΔ, οι δικηγόροι λένε ότι οι χώρες συνήθως διστάζουν να το πράξουν.
«Η γνωμοδότηση αυτή εφαρμόζει το δεσμευτικό διεθνές δίκαιο, στο οποίο οι χώρες έχουν ήδη δεσμευτεί», δήλωσε η κ. Chowdhury.
![](https://voicenews.gr/wp-content/uploads/2026/05/our-viber-1.png")
