Από την «ψιλή» και τις φούστες κάτω από το γόνατο στο ροκ εν ρολ: Η Ελλάδα που έβλεπε τη νεολαία ως… απειλή

Μπλουτζίν, ροκ εν ρολ, πάρτι, κοντές φούστες. Πράγματα απολύτως συνηθισμένα σήμερα, στη μεταπολεμική Ελλάδα μπορούσαν να αντιμετωπιστούν ως σημάδια ηθικής εκτροπής και «επικίνδυνης» νεανικής συμπεριφοράς.

Η δεκαετία του 1950 μπορεί να συνδέθηκε με την ανοικοδόμηση και τον εκσυγχρονισμό, όμως η καθημερινότητα των νέων παρέμενε δεμένη με ένα αυστηρό σύστημα κοινωνικού ελέγχου.

Οι φούστες έπρεπε να φτάνουν κάτω από το γόνατο

Το 1958, σύμφωνα με το δημοσίευμα, ο τότε υπουργός Παιδείας Γεώργιος Ράμμος όρισε ότι οι μαθήτριες στις γυμναστικές δραστηριότητες δεν θα φορούσαν σορτς αλλά μακριά «φούστα-περισκελίδα» κάτω από το γόνατο.

Η εμφάνιση των μαθητριών δεν θεωρούνταν απλώς προσωπική επιλογή. Γινόταν αντικείμενο κανόνων που αντανακλούσαν τις αντιλήψεις της εποχής περί ευπρέπειας και πειθαρχίας.

Οι «τεντιμπόηδες» και η δημόσια διαπόμπευση

Ακόμη πιο χαρακτηριστικός ήταν ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπιζόταν ο λεγόμενος «τεντιμποϊσμός».

Το ίδιο έτος, νεαροί που πέταξαν γιαούρτι σε γυναίκα στην Κυψέλη συνελήφθησαν, κουρεύτηκαν με την ψιλή και διαπομπεύτηκαν δημόσια, σύμφωνα με το κείμενο.

Η εικόνα του νεαρού με ξυρισμένο κεφάλι πέρασε βαθιά στη συλλογική μνήμη και συνδέθηκε αργότερα και με την κινηματογραφική αναπαράσταση του περίφημου «Νόμου 4000».

Μέχρι και το ροκ εν ρολ θεωρήθηκε «κίνδυνος»

Η καχυποψία δεν σταματούσε στην εμφάνιση.

Η νέα κουλτούρα που ερχόταν από το εξωτερικό —ροκ εν ρολ, μπλουτζίν, πάρτι και σφαιριστήρια— αντιμετωπιζόταν από τμήματα της ελληνικής κοινωνίας ως απειλή για τις παραδοσιακές αξίες.

Το ενδιαφέρον είναι ότι επιφυλάξεις απέναντι σε πλευρές της νεανικής κουλτούρας δεν εκφράζονταν μόνο από συντηρητικούς κύκλους. Όπως αναφέρει το κείμενο, υπήρχαν και τμήματα της Αριστεράς που έβλεπαν με δυσπιστία τον «αμερικανικό τρόπο ζωής», θεωρώντας ότι μπορούσε να απομακρύνει τους νέους από τη συλλογική δράση.

Και όμως, αυτή η νεολαία κατέβηκε στους δρόμους

Εδώ βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη ιστορική αντίφαση.

Η γενιά που συχνά παρουσιαζόταν ως απειλή για τα ήθη ήταν ταυτόχρονα μια γενιά με έντονη πολιτική παρουσία. Μαθητές και φοιτητές συμμετείχαν στις κινητοποιήσεις για το Κυπριακό και αργότερα στις μεγάλες διαδηλώσεις των Ιουλιανών του 1965.

Η νεολαία που κάποιοι φοβούνταν ότι θα «χαθεί» μέσα στο μπλουτζίν και στο ροκ εν ρολ δεν έμεινε τελικά στο περιθώριο της Ιστορίας. Βρέθηκε στο κέντρο της.