«Δώδεκα χρόνια σχολείο για να βρεις τη σωστή απάντηση»: Τα μαθητικά «μαργαριτάρια» που εκθέτουν το ίδιο το εκπαιδευτικό σύστημα

Γελάμε συχνά με τα περίφημα «μαργαριτάρια» των μαθητών. Με το λάθος όνομα, την παράξενη ιστορική αναφορά, τη λέξη που άλλαξε νόημα ή την απάντηση που κανείς εκπαιδευτικός δεν περίμενε να διαβάσει.

Μόνο που πίσω από το γέλιο μπορεί να κρύβεται ένα πολύ σοβαρότερο πρόβλημα: μαθητές που διδάσκονται τεράστιο όγκο ύλης, αλλά δεν προλαβαίνουν πάντοτε να τον μετατρέψουν σε πραγματική γνώση.

Η ύλη τρέχει – η γνώση μένει πίσω

Το σχολείο απαιτεί να ολοκληρωθεί η ύλη, να γίνουν διαγωνίσματα και να προχωρήσει η επόμενη ενότητα, ακόμη κι όταν ένα μέρος της τάξης δεν έχει κατακτήσει όσα προηγήθηκαν.

Κάπως έτσι δημιουργείται η μεγάλη αντίφαση: «η ύλη προχωρά, αλλά η γνώση δεν προλαβαίνει πάντα να ακολουθήσει».

Και στο Λύκειο η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο έντονη. Η γνώση κινδυνεύει να μετατραπεί σε έναν αγώνα για τα SOS, τις μονάδες και την ακριβή διατύπωση που θα εξασφαλίσει τον βαθμό. Το «τι σημαίνει αυτό;» αντικαθίσταται από το «αυτό πέφτει;».

Μήπως το μεγαλύτερο «μαργαριτάρι» δεν το γράφουν οι μαθητές;

Το πρόβλημα δεν είναι ένα παιδί που μπερδεύει δύο ονόματα ή γράφει μια αστεία φράση.

Το πραγματικό πρόβλημα είναι ένα σχολείο που μιλά για κριτική σκέψη, αλλά συχνά επιβραβεύει την ασφαλή, προβλέψιμη και τυποποιημένη απάντηση. Ένα Λύκειο που για χιλιάδες παιδιά λειτουργεί περισσότερο ως προθάλαμος των Πανελλαδικών παρά ως αυτόνομος χώρος μόρφωσης.

Η λύση δεν είναι λιγότερη απαίτηση από τους μαθητές. Είναι λιγότερη ύλη και περισσότερη ουσιαστική μάθηση: χρόνος για ανάγνωση, συζήτηση, επιχειρηματολογία, λάθος, διόρθωση και πραγματική κατανόηση.

Γιατί η μεγαλύτερη αποτυχία δεν είναι ένα μαθητικό «μαργαριτάρι».

Είναι ένα παιδί να περνά δώδεκα χρόνια στο σχολείο, να δίνει εκατοντάδες διαγωνίσματα και στο τέλος να έχει μάθει κυρίως πώς να εντοπίζει τη «σωστή απάντηση» που θα του δώσει τον βαθμό.