Συντάξεις κάτω από 1.000 ευρώ για τη μεγάλη πλειονότητα των επαγγελματιών – Ποιοι κινδυνεύουν να μείνουν στα 600 ευρώ

Χαμηλές συντάξεις αναμένεται να λάβει η μεγάλη πλειονότητα των ελεύθερων επαγγελματιών και αυτοαπασχολουμένων, καθώς περισσότεροι από εννέα στους δέκα ασφαλισμένους καταβάλλουν εισφορές στις δύο χαμηλότερες κατηγορίες του ΕΦΚΑ.

Με βάση υπολογισμούς που πραγματοποιήθηκαν σύμφωνα με τα ισχύοντα ποσοστά αναπλήρωσης και με εθνική σύνταξη ύψους 446,87 ευρώ, η πρώτη ασφαλιστική κατηγορία οδηγεί σε σύνταξη περίπου 910 ευρώ ακόμη και έπειτα από 40 χρόνια ασφάλισης. Στη δεύτερη κατηγορία, το αντίστοιχο ποσό διαμορφώνεται οριακά πάνω από τα 1.000 ευρώ, στα 1.002 ευρώ.

Αντίθετα, αισθητά υψηλότερες συντάξεις μπορούν να εξασφαλίσουν όσοι καταβάλλουν εισφορές από την τρίτη ασφαλιστική κατηγορία και πάνω. Ωστόσο, οι ασφαλισμένοι αυτών των κατηγοριών αποτελούν λιγότερο από το 7% του συνόλου.

Στις δύο χαμηλότερες κατηγορίες περισσότεροι από 813.000 ασφαλισμένοι

Από τους συνολικά 1.061.730 ελεύθερους επαγγελματίες και αυτοαπασχολουμένους που περιλαμβάνονται στα διαθέσιμα στοιχεία, οι 650.195 έχουν επιλέξει την πρώτη ασφαλιστική κατηγορία και άλλοι 163.504 τη δεύτερη.

Συνολικά, 813.699 ασφαλισμένοι καταβάλλουν εισφορές σε μία από τις δύο χαμηλότερες κατηγορίες, γεγονός που περιορίζει σημαντικά το ύψος της μελλοντικής ανταποδοτικής τους σύνταξης.

Στην τρίτη κατηγορία βρίσκονται 32.797 ασφαλισμένοι, στην τέταρτη 17.046, στην πέμπτη 8.676 και στην έκτη 11.219. Οι τέσσερις υψηλότερες κατηγορίες συγκεντρώνουν συνολικά 69.738 ασφαλισμένους.

Τα στοιχεία αφορούν την κατανομή όσων έχουν επιλέξει τις έξι βασικές ασφαλιστικές κατηγορίες. Η διαφορά σε σχέση με το συνολικό πλήθος των 1.061.730 ασφαλισμένων ενδέχεται να αφορά ειδικές ή άλλες κατηγορίες που δεν αποτυπώνονται στον συγκεκριμένο πίνακα.

Τι σύνταξη δίνουν τα 40 χρόνια ασφάλισης

Για ασφαλισμένο στην πρώτη κατηγορία, η εισφορά του κλάδου σύνταξης για το 2026 ανέρχεται σε 185,09 ευρώ και η εκτιμώμενη σύνταξη μετά από 40 έτη διαμορφώνεται στα 910 ευρώ.

Στη δεύτερη κατηγορία, με εισφορά σύνταξης 222,12 ευρώ, το ποσό φτάνει στα 1.002 ευρώ.

Από την τρίτη κατηγορία και πάνω, οι εκτιμώμενες συντάξεις αυξάνονται σημαντικά:

• Στην τρίτη κατηγορία ανέρχονται στα 1.151 ευρώ.
• Στην τέταρτη κατηγορία φτάνουν στα 1.334 ευρώ.
• Στην πέμπτη κατηγορία διαμορφώνονται στα 1.548 ευρώ.
• Στην έκτη κατηγορία ανέρχονται στα 1.940 ευρώ.

Επομένως, η σύνταξη των 1.000 ευρώ δεν εξασφαλίζεται στην πρώτη ασφαλιστική κατηγορία ούτε με 40 χρόνια εργασίας, ενώ στη δεύτερη υπερβαίνεται μόλις κατά δύο ευρώ.

Τα ποσά για 38, 37 και 36 χρόνια ασφάλισης

Στα 38 έτη ασφάλισης, η εκτιμώμενη σύνταξη διαμορφώνεται:

• Στα 862 ευρώ για την πρώτη κατηγορία.
• Στα 946 ευρώ για τη δεύτερη.
• Στα 1.080 ευρώ για την τρίτη.
• Στα 1.243 ευρώ για την τέταρτη.
• Στα 1.436 ευρώ για την πέμπτη.
• Στα 1.788 ευρώ για την έκτη.

Για 37 έτη ασφάλισης, τα αντίστοιχα ποσά υπολογίζονται σε 839 ευρώ, 917 ευρώ, 1.044 ευρώ, 1.198 ευρώ, 1.380 ευρώ και 1.711 ευρώ.

Με 36 χρόνια ασφάλισης, η σύνταξη εκτιμάται στα 815 ευρώ για την πρώτη κατηγορία και στα 889 ευρώ για τη δεύτερη. Στην τρίτη κατηγορία φτάνει στα 1.008 ευρώ, στην τέταρτη στα 1.153 ευρώ, στην πέμπτη στα 1.324 ευρώ και στην έκτη στα 1.635 ευρώ.

Τα δεδομένα δείχνουν ότι οι δύο πρώτες κατηγορίες δεν εξασφαλίζουν σύνταξη 1.000 ευρώ με 36 έως 38 χρόνια ασφάλισης. Στην τρίτη κατηγορία, το όριο των 1.000 ευρώ ξεπερνιέται οριακά ακόμη και στα 36 χρόνια.

Γιατί οι μικρές αυξήσεις δεν αλλάζουν την εικόνα

Οι ετήσιες αυξήσεις των συντάξεων εκτιμάται ότι θα κινούνται σε ποσοστά της τάξης του 2% έως 3%. Αν και η ποσοστιαία αύξηση είναι ίδια, το πραγματικό ποσό που προστίθεται είναι μεγαλύτερο για όσους ξεκινούν από υψηλότερη σύνταξη.

Για παράδειγμα, μία αύξηση 2,5% σε σύνταξη 800 ευρώ αντιστοιχεί σε περίπου 20 ευρώ, ενώ σε σύνταξη 1.500 ευρώ φτάνει τα 37,50 ευρώ. Έτσι, οι χαμηλοσυνταξιούχοι δυσκολεύονται περισσότερο να καλύψουν την αύξηση του κόστους ζωής και να βελτιώσουν ουσιαστικά το διαθέσιμο εισόδημά τους.

Ποιοι κινδυνεύουν να βρεθούν κοντά στα 600 ευρώ

Μεγαλύτερο κίνδυνο για πολύ χαμηλή σύνταξη, ακόμη και κοντά στα 600 ευρώ, αντιμετωπίζουν επαγγελματίες που απέχουν έως πέντε χρόνια από τη συνταξιοδότηση, έχουν καταβάλει για μεγάλο διάστημα τις κατώτατες εισφορές και διατηρούν οφειλές προηγούμενων ετών.

Η επιλογή χαμηλών εισφορών έχει ήδη επηρεάσει όσους, μετά το 2016, κατέβαλλαν την ελάχιστη εισφορά σύνταξης των 157 ευρώ, βάσει του συστήματος που είχε θεσπιστεί με τον νόμο 4387/2016.

Μετά την αποσύνδεση των εισφορών από το εισόδημα μέσω του νόμου 4670/2020, μεγάλο μέρος των ασφαλισμένων επέλεξε την πρώτη κατηγορία και για τα έτη 2020, 2021 και 2022. Με αυτόν τον τρόπο συμπληρώθηκε μία εξαετία χαμηλών εισφορών, η οποία περιόρισε τον μέσο όρο των συντάξιμων αποδοχών.

Ασφαλισμένοι που αποχώρησαν το 2023 διαπίστωσαν, σύμφωνα με τους σχετικούς υπολογισμούς, ότι η σύνταξή τους ήταν χαμηλότερη έως και κατά 150 ευρώ εξαιτίας της υποχώρησης του μέσου όρου των εισφορών τους.

Το «κούρεμα» οφειλών που περιόρισε και τις μελλοντικές συντάξεις

Περίπου 350.000 επαγγελματίες είχαν ενταχθεί στη ρύθμιση οφειλών του νόμου 4611/2019, επιλέγοντας τον επανυπολογισμό των χρεών τους για την περίοδο από το 2002 έως το 2016 με βάση την κατώτατη εισφορά.

Η επιλογή αυτή περιόρισε τις οφειλές τους ακόμη και κατά 50%. Παράλληλα, όμως, είχε μόνιμη επίπτωση στη μελλοντική σύνταξη, καθώς τα συγκεκριμένα χρόνια υπολογίζονται πλέον με τις ελάχιστες ασφαλιστικές εισφορές.

Η εκτιμώμενη απώλεια για τους συγκεκριμένους ασφαλισμένους μπορεί να φτάσει το 20% έως 30% του ποσού που θα λάμβαναν χωρίς τον επανυπολογισμό.

Οι αριθμοί αποτελούν υπολογισμούς βάσει των ποσοστών αναπλήρωσης για τα αντίστοιχα έτη ασφάλισης και εθνικής σύνταξης 446,87 ευρώ. Το τελικό ποσό κάθε ασφαλισμένου εξαρτάται από το πλήρες ασφαλιστικό του ιστορικό, τις εισφορές που έχει καταβάλει και τυχόν οφειλές ή διαστήματα διακοπής της ασφάλισης.