Παιδί φεύγει μόνο του από το Δημοτικό: Ποιος έχει την ευθύνη αν συμβεί κάτι; Το «γκρίζο» σημείο που έφτασε στη Βουλή

Μπορούν μαθητές της Ε΄ και ΣΤ΄ Δημοτικού να φεύγουν μόνοι τους από το σχολείο εφόσον οι γονείς έχουν υπογράψει υπεύθυνη δήλωση; Και, κυρίως, τι συμβαίνει με την ευθύνη του διευθυντή και των εκπαιδευτικών εάν μετά την αποχώρηση σημειωθεί ατύχημα; Ένα εξαιρετικά ευαίσθητο ζήτημα φτάνει στη Βουλή και ζητούνται ξεκάθαρες απαντήσεις από το Υπουργείο Παιδείας.

Ένα θέμα που μπορεί να αφορά χιλιάδες οικογένειες και σχολικές μονάδες έρχεται στο προσκήνιο λίγο πριν από την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς.

Στο επίκεντρο βρίσκεται η αποχώρηση μαθητών Δημοτικού χωρίς τη συνοδεία ενηλίκου μετά τη λήξη του πρωινού ή του Ολοήμερου Προγράμματος.

Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα στις περιπτώσεις μαθητών της Ε΄ και ΣΤ΄ Δημοτικού, όταν οι γονείς καταθέτουν υπεύθυνη δήλωση ζητώντας να επιτρέπεται στα παιδιά τους να επιστρέφουν μόνα στο σπίτι.

Το ερώτημα είναι απλό στη διατύπωσή του, αλλά κρίσιμο στην πράξη:

Αρκεί η υπεύθυνη δήλωση του γονέα για να επιτρέψει το σχολείο την αποχώρηση ενός ανήλικου μαθητή χωρίς συνοδό;

Το θέμα φτάνει στη Βουλή

Το ζήτημα θέτει με κοινοβουλευτική ερώτηση προς την υπουργό Παιδείας η βουλευτής της Ελληνικής Λύσης Μαρία Αθανασίου.

Η ερώτηση επικεντρώνεται ειδικά σε μαθητές Ε΄ και ΣΤ΄ Δημοτικού, δηλαδή παιδιά ηλικίας έως περίπου 12 ετών, των οποίων οι γονείς ζητούν με υπεύθυνη δήλωση να τους επιτρέπεται να αποχωρούν χωρίς συνοδό.

Σύμφωνα με όσα αναφέρονται στην κοινοβουλευτική παρέμβαση, τέτοιες δηλώσεις κατατίθενται από γονείς τόσο για την αποχώρηση μετά το υποχρεωτικό πρωινό πρόγραμμα όσο και μετά το Ολοήμερο.

Και κάπου εδώ αρχίζουν τα δύσκολα ερωτήματα.

Τι προβλέπεται και πού εντοπίζεται το ερώτημα

Στην κοινοβουλευτική ερώτηση γίνεται επίκληση του ΠΔ 79/2017 και συγκεκριμένων διατάξεων που, σύμφωνα με τη βουλευτή, αφορούν την προσέλευση μαθητών στο Δημοτικό με τη συνοδεία ενηλίκου.

Η ίδια υποστηρίζει ότι χρειάζεται σαφέστερη απάντηση ως προς το τι ακριβώς ισχύει κατά την αποχώρηση των μαθητών.

Αυτό ακριβώς είναι το σημείο για το οποίο ζητείται πλέον επίσημη τοποθέτηση του Υπουργείου Παιδείας.

Η υπεύθυνη δήλωση και το μεγάλο ερώτημα

Στην πράξη, ένας γονέας μπορεί να επιθυμεί το παιδί του να επιστρέφει μόνο του στο σπίτι μετά το σχολείο και να καταθέτει σχετική υπεύθυνη δήλωση.

Τι σημαίνει όμως αυτή η δήλωση για το σχολείο;

Μπορεί ο διευθυντής να την αποδεχθεί και να επιτρέψει την αποχώρηση;

Μεταφέρεται αυτομάτως όλη η ευθύνη στον γονέα;

Και τι συμβαίνει εάν μετά την έξοδο του παιδιού από το σχολείο υπάρξει ατύχημα;

Αυτά είναι ακριβώς τα ζητήματα για τα οποία ζητείται θεσμική αποσαφήνιση.

Ποιος ευθύνεται αν συμβεί ατύχημα;

Αυτό είναι ίσως το πιο κρίσιμο σημείο της υπόθεσης.

Η βουλευτής θέτει το ζήτημα της πιθανής ευθύνης σε περίπτωση ατυχήματος μετά την αποχώρηση ενός μαθητή και υποστηρίζει ότι μια υπεύθυνη δήλωση γονέα δεν πρέπει να θεωρείται αυτομάτως «λευκή επιταγή» που απαλλάσσει από κάθε ενδεχόμενη ευθύνη τους εμπλεκομένους στη σχολική μονάδα.

Πρόκειται, ωστόσο, για θέση που διατυπώνεται στην κοινοβουλευτική ερώτηση και ζητείται να αποσαφηνιστεί από το Υπουργείο Παιδείας.

Δεν αποτελεί, με βάση τα μέχρι στιγμής δεδομένα, την τελική επίσημη απάντηση του Υπουργείου για το τι επιτρέπεται και ποιος φέρει ευθύνη σε κάθε περίπτωση.

Η διάκριση αυτή είναι κρίσιμη.

Τι ζητείται από το Υπουργείο Παιδείας

Η κοινοβουλευτική ερώτηση ζητά ουσιαστικά δύο συγκεκριμένες απαντήσεις.

Η πρώτη αφορά την αποχώρηση μετά τη λήξη του πρωινού προγράμματος, στις 13:15: μπορεί ο διευθυντής να αποδεχθεί υπεύθυνη δήλωση του γονέα και να επιτρέψει σε μαθητή να φύγει χωρίς συνοδό;

Η δεύτερη αφορά το Ολοήμερο Πρόγραμμα: ισχύει το ίδιο και για την αποχώρηση μετά τη λήξη του;

Πίσω όμως από τα δύο αυτά ερωτήματα βρίσκεται ένα μεγαλύτερο ζήτημα: η ανάγκη να γνωρίζουν όλοι —γονείς, διευθυντές και εκπαιδευτικοί— με σαφήνεια πότε τελειώνει η ευθύνη της σχολικής μονάδας και ποια διαδικασία πρέπει να ακολουθείται.

Διευθυντές και εκπαιδευτικοί χρειάζονται σαφείς κανόνες

Σε ένα θέμα που αφορά την ασφάλεια ανηλίκων, η ασάφεια είναι ίσως το χειρότερο δυνατό σενάριο.

Ο εκπαιδευτικός δεν μπορεί να καλείται να ερμηνεύει μόνος του τι επιτρέπεται.

Ο διευθυντής δεν μπορεί να βρίσκεται αντιμέτωπος με διαφορετικές πρακτικές και να πρέπει κάθε φορά να αποφασίζει εάν μία υπεύθυνη δήλωση επαρκεί.

Και ο γονέας πρέπει να γνωρίζει ακριβώς τι αναλαμβάνει όταν ζητά από το σχολείο να επιτρέψει στο παιδί του να αποχωρεί μόνο του.

Γι’ αυτό και απαιτείται μία σαφής, ενιαία και εφαρμόσιμη οδηγία.

Το κουδούνι χτυπά – αλλά πού τελειώνει η ευθύνη του σχολείου;

Το συγκεκριμένο ζήτημα μπορεί να μοιάζει διαδικαστικό μέχρι τη στιγμή που θα συμβεί ένα περιστατικό.

Τότε το ερώτημα «ποιος είχε την ευθύνη;» παύει να είναι θεωρητικό.

Η κοινοβουλευτική παρέμβαση βάζει πλέον το θέμα επίσημα στο τραπέζι και αναμένεται η θέση του Υπουργείου Παιδείας.

Μέχρι να υπάρξει αυτή η αποσαφήνιση, χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή ώστε οι κοινοβουλευτικοί ισχυρισμοί να μη μετατρέπονται σε «κανόνες» πριν δοθεί η αρμόδια απάντηση.

Γιατί όταν ένα παιδί περνά την πόρτα του σχολείου και ξεκινά μόνο του για το σπίτι, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι απλώς αν υπάρχει μια υπογραφή σε μια υπεύθυνη δήλωση. Είναι ποιος έχει την ευθύνη — και μέχρι πού αυτή φτάνει.