ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΔΟΥΛΕΜΠΟΡΙΟ ΣΤΟ DELIVERY: Ο ΕΡΓΑΣΙΑΚΟΣ ΜΕΣΑΙΩΝΑΣ ΤΩΝ ΔΙΑΝΟΜΕΩΝ, ΟΙ «ΣΤΟΛΑΡΧΕΣ» ΚΑΙ Η «ΚΕΡΚΟΠΟΡΤΑ» ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΧΑΤΖΗΔΑΚΗ

Το παρόν άρθρο βασίζεται σε εκτενή ανώνυμη καταγγελία ενεργών διανομέων στο Voice News. Οι εργαζόμενοι ζήτησαν την αυστηρή τήρηση της ανωνυμίας τους, καθώς εκφράζουν φόβους για τη σωματική τους ακεραιότητα ή την άμεση απώλεια της εργασίας τους. Όπως υποστηρίζουν χαρακτηριστικά: «Κανένας δεν τολμάει να μιλήσει επώνυμα, γιατί θα χάσει τη δουλειά του ή κάτι χειρότερο».

Μια νέα εργασιακή πραγματικότητα, την οποία οι εργαζόμενοι περιγράφουν ως κόλαση, εξελίσσεται καθημερινά στους δρόμους της Αθήνας και των μεγάλων πόλεων. Πρόκειται για έναν εργασιακό μεσαίωνα που επιβάλλεται μέσω ψηφιακών εφαρμογών, όπου ο εργαζόμενος δεν λογίζεται ως υπάλληλος, αλλά ως «συνεργάτης» που αμείβεται αποκλειστικά ανά παραγγελία.

Σύμφωνα με τα όσα καταγγέλλονται, νόμιμοι διανομείς και οικογενειάρχες βλέπουν το εισόδημά τους να συρρικνώνεται κατά 30% έως 45%. Την ίδια στιγμή, οι καταγγέλλοντες αναφέρουν την ύπαρξη ενός δικτύου μεσολαβητών που φέρεται να εκμεταλλεύεται τα κενά του νόμου, στήνοντας μια βιομηχανία μαύρου χρήματος και σύγχρονου δουλεμπορίου στη διανομή έτοιμου φαγητού.

Η «Κερκόπορτα» του 2021 και η γέννηση των Στολαρχών

Η κατάσταση αυτή πυροδοτήθηκε από τον νόμο του 2021 (Νόμος Χατζηδάκη), ο οποίος άνοιξε τον δρόμο σε «υπεργολάβους» που λειτουργούν ως ενδιάμεσοι. Εδώ γεννήθηκε ο όρος «στολάρχης», τον οποίο χρησιμοποιούν οι ίδιοι οι εργαζόμενοι για να περιγράψουν τον απόλυτο έλεγχο ενός «στόλου» ανθρώπων και οχημάτων.

«Απόσπασμα του νόμου 4808, άρθρο 68 που φέρει την υπογραφή του Κ. Χατζηδάκη με την οποία άνοιξε την Κερκόπορτα για τους υπεργολάβους, τους λεγόμενους «στολάρχες» που διανέμουν στόλο εργαζομένων στις πλατφόρμες διανομής.»

Δεν πρόκειται για εργοδότες με τη συμβατική έννοια, αλλά για μεσάζοντες που οργανώνουν σκιώδεις επιχειρήσεις γύρω από τις εφαρμογές διανομής, λειτουργώντας ως οι σύγχρονοι επιστάτες ενός αόρατου εργατικού δυναμικού. Οι στολάρχες αυτοί, σύμφωνα με την καταγγελία, στρατολογούν χιλιάδες παράτυπους μετανάστες χωρίς δίπλωμα οδήγησης, πιστοποιητικό υγείας ή νόμιμα έγγραφα.

Ο μηχανισμός της καταγγελόμενης απάτης: Η βιομηχανία των “IDs”

Βάσει της καταγγελίας, η «καρδιά» της παρανομίας χτυπά στη διαχείριση των ψηφιακών ταυτοτήτων (IDs). Ο «στολάρχης», μέσω της συμφωνίας υπεργολαβίας με την πλατφόρμα, φέρεται να λαμβάνει έως και χιλιάδες IDs, τα οποία στη συνέχεια διαθέτει σε παράνομα εργαζόμενους μετανάστες ώστε να αναλαμβάνουν παραγγελίες απρόσκοπτα. Οι μεγάλες πλατφόρμες δηλώνουν επισήμως ότι όλες οι συνεργασίες τους στηρίζονται στη νομιμότητα και αρνούνται την ύπαρξη κυκλωμάτων, όμως η πραγματικότητα που περιγράφουν οι διανομείς στην καταγγελία τους είναι τελείως διαφορετική.

Εργασιακό Trafficking και ομηρία

Εδώ ο παραλληλισμός με το trafficking είναι αναπόφευκτος. Όπως οι ερωτικές εργάτριες κρατούνταν φυλακισμένες με τα διαβατήρια στα χέρια των προαγωγών, έτσι και οι μετανάστες διανομείς βρίσκονται υπό καθεστώς απόλυτης ομηρίας. Ο στολάρχης φέρεται να παρακρατά τη μερίδα του λέοντος από την αμοιβή της πλατφόρμας, αφήνοντας στον εργαζόμενο ψίχουλα, ενώ ελέγχει πλήρως τη δυνατότητά του να βγει στον δρόμο υποχρεώνοντας τον να εργάζεται από 12 έως 16 ώρες ημερησίως.

Ο αλγόριθμος και οι μειώσεις των αποδοχών στους νόμιμους διανομείς

Για να αντιληφθεί κανείς πώς προκύπτουν οι μειώσεις, πρέπει να κατανοήσει τη λειτουργία του αλγορίθμου. Πρόκειται για το μαθηματικό πρόγραμμα που υπολογίζει σε πραγματικό χρόνο την αμοιβή κάθε «πακέτου». Σύμφωνα με τους ισχυρισμούς των διανομέων, όταν το σύστημα κατακλύζεται από χιλιάδες παράνομους εργαζόμενους που χρησιμοποιούν τα IDs των στολαρχών, ο αλγόριθμος «διαβάζει» υπερπροσφορά εργασίας και ρίχνει αυτόματα τις τιμές για όλους.

Η ακτινογραφία της καταγγελίας: Τα νούμερα που σοκάρουν

Σύμφωνα πάντα με την ανώνυμη καταγγελία των διανομέων, η έκταση της εργασιακής αυθαιρεσίας εκτιμάται ως εξής:

Όγκος Παρανομίας: Οι εργαζόμενοι που απασχολούνται υπό καθεστώς πλήρους αδήλωτης εργασίας εκτιμώνται σε περίπου 20.000 άτομα πανελλαδικά.
Απώλειες Ασφαλιστικών Ταμείων: Η μαζική αποφυγή καταβολής εργοδοτικών εισφορών στερεί εκατομμύρια ευρώ από τα ταμεία, καθώς η εργασία χιλιάδων ανθρώπων δεν καταγράφεται πουθενά επίσημα.
Φορολόγηση της Εργασίας: Το κράτος χάνει τεράστια ποσά από τον φόρο εισοδήματος που θα αντιστοιχούσε σε αυτόν τον όγκο εργασίας, καθώς οι αμοιβές διακινούνται «μαύρα».
Παρακράτηση και Μαύρο Χρήμα: Οι καταγγέλλοντες υποστηρίζουν ότι οι «στολάρχες» παρακρατούν έως και το 30% των χρημάτων, τα οποία φέρονται να φυγαδεύονται στο εξωτερικό μέσω εταιρειών μεταφοράς χρημάτων, χωρίς να εγγράφονται στο ελληνικό τραπεζικό σύστημα.

Η Ευρωπαϊκή Οδηγία και η ευθύνη των Υπουργών

Μετά τα παραπάνω στοιχεία, οι εργαζόμενοι στρέφουν τα βέλη τους απευθείας προς την ηγεσία των αρμόδιων Υπουργείων:

Κύριε Χατζηδάκη (Υπουργός Επικρατείας): Ως ο εμπνευστής και υπογράφων του νόμου 4808/2021, πώς αισθάνεστε σήμερα που το άρθρο 68, το οποίο εισαγάγατε, έχει μετατραπεί σε όχημα για το «σύγχρονο δουλεμπόριο» των μεσαζόντων; Θα αναλάβετε την πολιτική ευθύνη να κλείσετε την «Κερκόπορτα» που ο ίδιος ανοίξατε, τώρα που οι οικογενειάρχες διανομείς οδηγούνται στην εξαθλίωση;
Κύριε Πιερρακάκη (Υπουργός Οικονομικών): Πώς επιτρέπεται να διακινείται αυτός ο τεράστιος όγκος «μαύρου» χρήματος, που νοθεύει τον υγιή ανταγωνισμό και καταστρέφει τους νόμιμους επαγγελματίες;
Κυρία Κεραμέως (Υπουργός Εργασίας): Γιατί δεν έχετε ήδη ενσωματώσει την Ευρωπαϊκή Οδηγία 2024/2831, η οποία αναγνωρίζει τη φύση της εξαρτημένης εργασίας στις πλατφόρμες; Σύμφωνα με νομικούς κύκλους, η οδηγία καθιστά σαφές ότι οι διανομείς είναι μισθωτοί και όχι «ανεξάρτητοι».
Κύριε Χρυσοχοΐδη (Υπουργός Προστασίας του Πολίτη): Ποιος ελέγχει τα διπλώματα και την ασφάλεια των οχημάτων που οργώνουν τις πόλεις μας;
Κύριε Γεωργιάδη (Υπουργός Υγείας): Πώς είναι δυνατόν να διανέμεται φαγητό χωρίς τα απαραίτητα πιστοποιητικά υγείας; Θα δεχόσασταν να παραδοθεί φαγητό στα παιδιά σας από εργαζόμενο που δεν διαθέτει πιστοποιητικό υγείας;

Οι έλεγχοι που δεν γίνονται ποτέ: Ποιους προστατεύει η σιωπή;

Η αγορά μπορεί να εξυγιανθεί άμεσα με τη συγκρότηση μικτών κλιμακίων ελέγχου (Αστυνομία, Επιθεώρηση Εργασίας, ΑΑΔΕ) έξω από τα μεγάλα καταστήματα εστίασης. Η ταυτοποίηση του διανομέα με την εφαρμογή και ο έλεγχος αδειών οδήγησης επί τόπου θα αρκούσαν για να καταρρεύσει το κύκλωμα σε λίγες ημέρες. Οι νόμιμοι διανομείς σε απόγνωση κάνουν έκκληση προς το κράτος, διεκδικώντας τα αυτονόητα: «Δεν ζητάμε προνόμια, ζητάμε ίσους όρους».

Όσο όμως η πολιτεία κλείνει τα μάτια, το ερώτημα παραμένει: Άραγε ποιοι προστατεύονται από αυτή την ανεξέλεγκτη κατάσταση στη διανομή; Ποιοι κερδίζουν από το αίμα των οικογενειαρχών και την ομηρία των μεταναστών; Η ανοχή της κυβέρνησης μοιάζει με συνειδητή επιλογή κάλυψης ενός σύγχρονου δουλεμπορίου.

Η Βουλή των Ελλήνων καλείται τώρα να πάρει θέση: Θα συνεχιστεί η κάλυψη στον εργασιακό μεσαίωνα ή θα υπάρξει νομοθετική παρέμβαση για την προστασία των χιλιάδων οικογενειαρχών που βλέπουν το ψωμί τους να χάνεται;