Στρατιωτικές Σχολές σε κρίση: Κενές θέσεις, χαμηλές βάσεις και μια γενιά που απομακρύνεται

Η εικόνα που διαμορφώνεται τα τελευταία χρόνια στις Στρατιωτικές Σχολές προκαλεί έντονο προβληματισμό. Σχολές με μακρά ιστορία και υψηλό συμβολικό βάρος καταγράφουν εκατοντάδες κενές θέσεις, ενώ οι βάσεις εισαγωγής υποχωρούν σε επίπεδα που μέχρι πρότινος θεωρούνταν αδιανόητα. Παρά τις αυξήσεις στις αποδοχές των σπουδαστών, το μήνυμα από τη νέα γενιά είναι σαφές: η οικονομική ενίσχυση από μόνη της δεν αρκεί για να αντιστρέψει την τάση.

Για δεκαετίες, η φοίτηση σε στρατιωτική σχολή αποτελούσε για πολλούς νέους συνώνυμο κύρους, επαγγελματικής ασφάλειας και ξεκάθαρης σταδιοδρομίας. Σήμερα, αυτή η βεβαιότητα φθίνει σταθερά. Όχι με θόρυβο, αλλά με επιμονή — και αυτό ακριβώς καθιστά το φαινόμενο πιο ανησυχητικό.

Τα πρόσφατα στοιχεία, που ήρθαν ξανά στο προσκήνιο και μέσω κοινοβουλευτικής παρέμβασης του βουλευτή του ΠΑΣΟΚ Μιχάλη Κατρίνη, δεν αποτυπώνουν μια παροδική κάμψη. Αντιθέτως, σκιαγραφούν μια βαθύτερη μεταστροφή στη στάση των νέων απέναντι στο στρατιωτικό επάγγελμα.

Στην παρέμβαση επισημαίνεται ότι οι συνθήκες εργασίας και διαβίωσης, η περιορισμένη μισθολογική αναγνώριση και οι ανατροπές που επέφερε το πρόσφατο θεσμικό πλαίσιο έχουν πλήξει το ηθικό του προσωπικού, ιδιαίτερα των υπαξιωματικών. Το αποτέλεσμα είναι ένα διευρυνόμενο κύμα παραιτήσεων και μια εμφανής αποθάρρυνση των νέων που εξετάζουν τη στρατιωτική σταδιοδρομία. Παράλληλα, τονίζεται ότι το ανθρώπινο δυναμικό παραμένει ο καθοριστικός παράγοντας ισχύος των Ενόπλων Δυνάμεων.

Οι Πανελλήνιες δεν «δείχνουν» πλέον χακί

Οι βάσεις εισαγωγής των τελευταίων ετών λειτούργησαν ως προειδοποιητικό σήμα. Σε σχολές όπως η Σχολή Ευελπίδων, η Σχολή Ικάρων και η Σχολή Ναυτικών Δοκίμων, καταγράφηκαν μειώσεις εκατοντάδων ή ακόμη και χιλιάδων μορίων. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι βάσεις κινήθηκαν μεταξύ 9.000 και 11.000 μορίων, γεγονός πρωτοφανές για τα δεδομένα του παρελθόντος.

Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι ότι 473 θέσεις έμειναν κενές, παρότι είχαν προβλεφθεί και χρηματοδοτηθεί. Για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά, οι Στρατιωτικές Σχολές δεν καταφέρνουν να καλύψουν το σύνολο των θέσεών τους.

Για πολλούς υποψηφίους των Πανελλαδικών, οι σχολές αυτές δεν αποτελούν πλέον πρώτη επιλογή. Συχνά δηλώνονται χαμηλά στο μηχανογραφικό, περισσότερο ως εναλλακτική λύση. Η επιλογή αυτή αντανακλά μια ευρύτερη απόρριψη ενός τρόπου ζωής που θεωρείται άκαμπτος, απαιτητικός και αβέβαιος ως προς τη μελλοντική προσωπική εξέλιξη.

Εισαγωγή χωρίς συνέχεια

Η κρίση δεν σταματά στην είσοδο. Σημαντικός αριθμός σπουδαστών επιλέγει να αποχωρήσει μέσα στους πρώτους μήνες ή τα πρώτα χρόνια φοίτησης, ακόμη και λίγο πριν την ορκωμοσία. Σε αρκετές περιπτώσεις, μάλιστα, καλούνται να επιστρέψουν στο Δημόσιο σημαντικά χρηματικά ποσά.

Οι λόγοι επανέρχονται σχεδόν με τον ίδιο τρόπο:

• αυστηρό και ανελαστικό πλαίσιο φοίτησης,

• πρακτικές και συμπεριφορές που παραπέμπουν σε παρωχημένες αντιλήψεις,

• περιορισμένες προοπτικές εξέλιξης,

• σύγκριση με άλλα σώματα ασφαλείας που εμφανίζονται πιο προβλέψιμα και λειτουργικά,

• δυσπιστία απέναντι στις εξαγγελίες αναβάθμισης των ΑΣΕΙ και ΑΣΣΥ.

Η αύξηση της μηνιαίας αποζημίωσης των σπουδαστών στα 600 ευρώ δεν άλλαξε ουσιαστικά το κλίμα. Η επιλογή ζωής, όπως φαίνεται, δεν εξαγοράζεται.

Όταν αποχωρούν και οι έμπειροι

Η πίεση δεν αφορά μόνο τους νέους. Στο Πολεμικό Ναυτικό καταγράφηκαν το 2025 συνολικά 276 παραιτήσεις, ενώ το 2024 είχαν προηγηθεί 291, αριθμοί αυξημένοι σε σχέση με προηγούμενα έτη. Έμπειρα στελέχη με κρίσιμες ειδικότητες εγκαταλείπουν την υπηρεσία.

Ιδιαίτερο συμβολισμό απέκτησαν οι παραιτήσεις μελών του πληρώματος της νέας φρεγάτας «Κίμων», λίγο μετά την άφιξή της στη Σαλαμίνα. Όχι λόγω του αριθμού τους, αλλά επειδή ανέδειξαν ότι ακόμη και τα πλέον σύγχρονα οπλικά συστήματα δεν επαρκούν, όταν το ανθρώπινο στοιχείο αποδυναμώνεται.

Ένα αφήγημα που δεν πείθει πια

Στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων κάνουν πλέον λόγο για κρίση αξιοπρέπειας και αναγνώρισης. Ιδίως οι υπαξιωματικοί και οι απόφοιτοι των ΑΣΣΥ αισθάνονται ότι απαξιώνονται, ενώ οι συχνές θεσμικές αλλαγές εντείνουν το αίσθημα ανασφάλειας. Όπως επισημαίνεται από συνδικαλιστικούς φορείς, το μοτίβο είναι σαφές: λιγότερο ενδιαφέρον, λιγότερες εισαγωγές, λιγότερες αποφοιτήσεις και αυξημένες παραιτήσεις.

Το κρίσιμο ερώτημα παραμένει: τι αφήγημα μπορεί να προσφέρει σήμερα η στρατιωτική καριέρα σε έναν 18χρονο;

Σε μια εποχή που οι νέοι αναζητούν ευελιξία, αυτονομία και ισορροπία ζωής, το στράτευμα συνεχίζει να μιλά με όρους υποχρέωσης και θυσίας, χωρίς πάντα να εγγυάται αντίστοιχη προοπτική και σεβασμό.

Καμία άμυνα δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς ανθρώπους. Όσο οι σχολές αδειάζουν και τα στελέχη αποχωρούν, το πρόβλημα παύει να είναι αριθμητικό. Γίνεται ζήτημα στρατηγικής επιβίωσης. Και η σιωπή των νέων που δεν δηλώνουν πια αυτές τις σχολές ίσως είναι το πιο ηχηρό προειδοποιητικό σήμα.