«SHISH»: Η ΕΠΙΛΟΓΗ RAMA, ΤΑ ΑΝΟΙΧΤΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΕΥΠ

ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ 15 Νοεμβρίου, 2026 12:45 ΜΜ

Γράφει ο παρατηρητής

Η διαδρομή της Esmeralda Hasani, οι δυτικές συνεργασίες και η κρίση στη «SHISH» ανοίγουν τη συζήτηση για την αξιοπιστία και την ανανέωση των υπηρεσιών πληροφοριών. Η συζήτηση αυτή αφορά και στην Ελλάδα.

Στις 12 Νοεμβρίου 2026, ο Αλβανός πρόεδρος Bajram Begaj υπέγραψε τον διορισμό της Esmeralda Hasani στην ηγεσία της «SHISH», ύστερα από πρόταση του ΠΘ, Edi Rama. Η νέα επικεφαλής παραλαμβάνει μία υπηρεσία της οποίας η προηγούμενη διοικήτρια βρίσκεται σε δικαστικό περιορισμό στην κατοικία της, ενώ ερευνάται ενδεχόμενη, εκ μέρους της, αποκάλυψη απόρρητων πληροφοριών. Η πρώτη απαίτηση από τη διάδοχό της είναι συγκεκριμένη, ήτοι να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη στη διαχείριση των κρατικών μυστικών.

Η κρίση που προηγήθηκε

Τον Σεπτέμβριο του 2026, το αλβανικό ειδικό δικαστήριο έθεσε τη Vlora Hyseni σε περιορισμό στην κατοικία της και σε αναστολή καθηκόντων. Στις 22 Σεπτεμβρίου ακολούθησε η αποπομπή της από την ηγεσία της «SHISH», ύστερα από πρόταση του Rama. Οι διοικητικές αρμοδιότητες του διευθυντή ανατέθηκαν προσωρινά στον Elvis Lila.

Σύμφωνα με το Reuters, η έρευνα αφορά υποψίες διαβίβασης διαβαθμισμένων πληροφοριών σε μη εξουσιοδοτημένα πρόσωπα. Συνδέεται με την υπόθεση της «AKSHI», του οργανισμού που διαχειρίζεται τις ψηφιακές δημόσιες υπηρεσίες και τις πληροφοριακές υποδομές της Αλβανίας. Η Hyseni αρνήθηκε τις κατηγορίες, όμως στις 4 Νοεμβρίου το ειδικό εφετείο διατήρησε τον περιορισμό της στην κατοικία της. Τα δικαστικά μέτρα δεν αποτελούν καταδίκη.

Η υπόθεση απαιτεί, ωστόσο, θεσμικό έλεγχο, ανεξάρτητα από την τελική δικαστική της κατάληξη. Όταν ερευνάται ενδεχόμενη διαρροή από την ηγεσία μίας υπηρεσίας, πρέπει να εξεταστεί ποιος έχει πρόσβαση στις πληροφορίες, με ποιες διαδικασίες και πώς καταγράφονται οι χειρισμοί τους. Χρειάζεται επίσης να ελεγχθεί αν οι μηχανισμοί της υπηρεσίας μπορούν να εντοπίζουν έγκαιρα παραβιάσεις.

Η διαδρομή και τα προσόντα της Hasani

Σε ανακοίνωση της 1ης Ιουλίου 2016, το Πανεπιστήμιο Barleti την αναφέρει ως εκτελεστική διευθύντρια του Ινστιτούτου Έρευνας και Ανάπτυξης. Παλαιότερο βιογραφικό της τοποθετεί τη θητεία αυτή από το 2015 έως το 2019.

Το 2017 και το 2018 εργάστηκε ως σύμβουλος και επικεφαλής του γραφείου του, παντοδύναμου τότε, υπουργού Διασποράς, Panteli Majko. Η παρουσία της στις σχετικές κρατικές δομές επιβεβαιώνεται και από απόφαση του διοικητικού συμβουλίου της Εθνικής Υπηρεσίας Διασποράς, τον Οκτώβριο του 2018. Ακολούθησε η διεύθυνση του Adriapol Institute, με αντικείμενο ερευνητικά και αναπτυξιακά προγράμματα.

Η διαδρομή της περιλαμβάνει και συνεργασίες στον χώρο της ασφάλειας. Στις 3 Μαρτίου 2021 υπέγραψε, ως εκπρόσωπος του ομίλου Barleti, συμφωνία με την Ακαδημία Ενόπλων Δυνάμεων για εκπαίδευση, έρευνα και προγράμματα.

Η εμπειρία της σε θεσμούς, συνεργασίες και διαχείριση πόρων μπορεί να βοηθήσει στη διοικητική ανασυγκρότηση της υπηρεσίας. Δεν αρκεί, από μόνη της, για να αποδείξει επιχειρησιακή επάρκεια στην αντικατασκοπεία, στην προστασία ανθρώπινων πηγών ή στη διοίκηση μυστικών επιχειρήσεων. Ο επικεφαλής δεν χρειάζεται να έχει ασκήσει προσωπικά κάθε επιχειρησιακό καθήκον. Οφείλει, όμως, να κατανοεί τις απαιτήσεις του και να επιλέγει επαρκή στελέχη, με σαφείς αρμοδιότητες.

Το Euronews Albania αναφέρει νομικές σπουδές στο Μιλάνο, μεταπτυχιακή εκπαίδευση στον σχεδιασμό ευρωπαϊκών έργων στις Βρυξέλλες και διδακτορικό στις πολιτικές επιστήμες. Οι δημοσιευμένες περιγραφές δεν προσφέρουν πλήρη στοιχεία για όλους τους τίτλους και τις ημερομηνίες απονομής τους. Αυτό δεν υποδηλώνει πρόβλημα με τις σπουδές της. Περιορίζει, όμως, τη δυνατότητα δημόσιας αξιολόγησης των προσόντων που προβάλλονται.

Οι συμβάσεις και το κενό στη χρονολόγηση

Τα αρχεία της ιταλικής υπηρεσίας αναπτυξιακής συνεργασίας «AICS» τεκμηριώνουν τη σχέση της Hasani με το Πρωθυπουργικό Γραφείο. Καταγράφουν ανάθεση συμβουλευτικών υπηρεσιών στην ίδια, ύψους €27.500, για την υποστήριξη της αλβανικής κυβέρνησης, από τον Φεβρουάριο έως τον Δεκέμβριο του 2023. Η νέα απόφαση για εξειδικευμένη τεχνική βοήθεια καταχωρίστηκε στην «AICS» στις 20 Ιανουαρίου 2026 και προβλέπει υπηρεσίες από τις 5 Ιανουαρίου έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026, με ανώτατη μικτή δαπάνη €46.200, συμπεριλαμβανομένων φόρων, τελών και εισφορών. Η έγκριση δεν αποδεικνύει ότι η Hasani εισέπραξε ολόκληρο το ποσό.

Πρόκειται για δημοσιοποιημένη συμβουλευτική συνεργασία με αναπτυξιακό φορέα. Η σχέση με την «AICS» δεν τεκμηριώνει κρυφή χρηματοδότηση, παράνομη σχέση, σύνδεση με ιταλική υπηρεσία πληροφοριών ή παρέμβαση της Ρώμης στην επιλογή της.

Για να κριθεί αν υπήρξε ασυμβίβαστο, χρειάζονται οι ακριβείς ημερομηνίες υπηρεσίας, οι όροι της συνεργασίας και τυχόν αποφάσεις λύσης ή προσαρμογής της. Τα διαθέσιμα δημόσια στοιχεία δεν επαρκούν για τέτοιο συμπέρασμα.

Οι δυτικές συνεργασίες και τα όρια των συμπερασμάτων

Τον Ιανουάριο του 2023, η Hasani συνυπέγραψε μελέτη για το αλβανικό νομικό και θεσμικό πλαίσιο αντιμετώπισης του βίαιου εξτρεμισμού στον κυβερνοχώρο. Η μελέτη εκπονήθηκε στο πλαίσιο έργου που χρηματοδότησε η αμερικανική πρεσβεία και διευκρινίζει ότι οι απόψεις των συντακτών δεν εκφράζουν αναγκαστικά το State Department. Η συμμετοχή της στο έργο δεν αποδεικνύει ότι οι ΗΠΑ την υπέδειξαν για τη διοίκηση της «SHISH».

Οι θεσμικές σχέσεις της υπηρεσίας με την αμερικανική κοινότητα πληροφοριών είχαν αναπτυχθεί επί Hyseni. Σύμφωνα με ανακοίνωση της «SHISH», η τελευταία επισκέφθηκε την Ουάσιγκτον από τις 15 έως τις 17 Μαΐου 2025 και συναντήθηκε με την Tulsi Gabbard και τον John Ratcliffe. Η μετέπειτα δικαστική εμπλοκή της υπενθυμίζει ότι οι επαφές υψηλού επιπέδου δεν υποκαθιστούν τους εσωτερικούς ελέγχους μίας υπηρεσίας.

Έως τις 13 Νοεμβρίου δεν είχε εντοπιστεί επίσημη δημόσια τοποθέτηση των ΗΠΑ, της Ιταλίας, της ΕΕ ή του ΝΑΤΟ για τον συγκεκριμένο διορισμό. Η απουσία ανακοίνωσης δεν τεκμηριώνει αποδοχή ή δυσαρέσκεια. Η επιλογή παραμένει πολιτική και θεσμική ευθύνη της αλβανικής ηγεσίας.

Η σχέση με τη Hyseni και τα κενά λογοδοσίας

Πριν από τον διορισμό της, η Hasani ήταν επικεφαλής του Τμήματος Υποστήριξης της «SHISH». Η τοποθέτησή της στην ηγεσία της «SHISH» αποδίδεται στις εξαιρετικές σχέσεις της με την Hyseni. Η ακριβής διάρκεια και το περιεχόμενο της θητείας δεν αποσαφηνίζονται επαρκώς στα διαθέσιμα δημόσια στοιχεία. Η υπηρεσιακή αυτή συνέχεια δεν καθιστά τη Hasani υπεύθυνη για τις πράξεις που διερευνώνται, ούτε αποδεικνύει ότι η Hyseni καθόρισε την επιλογή της διαδόχου της. Η νέα επικεφαλής καλείται, ωστόσο, να ελέγξει δομές στις οποίες είχε ήδη υπηρετήσει και να στηρίξει τα ευρήματα, ακόμη και όταν δεν εξυπηρετούν την κυβέρνηση με την οποία είχε συνεργαστεί.

Το ζήτημα της αμεροληψίας του ελέγχου είχε τεθεί στο Κοινοβούλιο στις 6 Νοεμβρίου, πριν από τον διορισμό της Hasani. Ο βουλευτής της αντιπολίτευσης, Erald Kapri αμφισβήτησε τη δυνατότητα του προσωρινού διοικητή Elvis Lila να διεξαγάγει ανεξάρτητο εσωτερικό έλεγχο, επειδή ανήκε στην προηγούμενη διοικητική δομή. Ο πρόεδρος της επιτροπής, Blendi Çuçi, απάντησε ότι τα ευρήματα θα παρουσιαστούν ενώπιον του Προέδρου στο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας. Η ένσταση αφορούσε στον Lila και αποτελεί πολιτική αμφισβήτηση. Δεν συνιστά απόδειξη συγκάλυψης.

Στις 12 Νοεμβρίου, η Προεδρία διαβεβαίωσε ότι ολοκληρώθηκαν όλες οι νόμιμες διαδικασίες ελέγχου της Hasani, χωρίς να διευκρινίσει δημόσια το εύρος και τα ευρήματά τους. Η διαβεβαίωση αφορά στη διαδικασία διορισμού, αλλά δεν απαντά στο διαφορετικό ζήτημα του ανεξάρτητου ελέγχου της υπηρεσίας, ούτε εξηγεί πώς αξιολογήθηκε η προηγούμενη υπηρεσιακή σχέση της με τη διοίκηση που ερευνάται. Τα δημόσια στοιχεία δεν θεμελιώνουν κατηγορία παράτυπης διαδοχής. Παραμένει, όμως, έλλειμμα διαφάνειας ως προς τα κριτήρια επιλογής και τις εγγυήσεις αμεροληψίας.

Τα διαθέσιμα στοιχεία δεν δείχνουν ότι η Hyseni εξακολουθεί, μετά την αποπομπή της, να λαμβάνει υπηρεσιακές πληροφορίες, να έχει πρόσβαση σε αρχεία ή να κατευθύνει τη διάδοχό της. Ειδικά ως προς την αποχώρηση της Hyseni, τα αρμόδια όργανα χρειάζεται να επιβεβαιώσουν ότι ανακλήθηκαν οι εξουσιοδοτήσεις της, ότι η παράδοση έγινε με ασφάλεια και ότι επαρκούν τα μέτρα κατά της μη εξουσιοδοτημένης διαβίβασης πληροφοριών.

Η ίδια η «SHISH» αναφέρεται επίσημα σε κοινοβουλευτική εποπτεία με προστασία του απορρήτου. Υπάρχει, επομένως, τρόπος να ελεγχθεί ουσιαστικά η μετάβαση χωρίς να εκτεθούν πηγές και επιχειρήσεις.

Το ελληνικό ενδιαφέρον και η ανανέωση της ηγεσίας

Για την Ελλάδα, η συνεργασία με την Αλβανία αφορά συγκεκριμένες απειλές. Στις 17 Φεβρουαρίου 2026, ελληνικά και αλβανικά αστυνομικά στελέχη συζήτησαν στη Φλώρινα τη διακίνηση ναρκωτικών, την παράνομη μετανάστευση και το οργανωμένο διασυνοριακό έγκλημα. Στις 25 Μαΐου, κατά την επίσκεψή του στην Αλβανία, ο Νίκος Δένδιας αναφέρθηκε στη δυνατότητα αξιοποίησης της αλβανικής εμπειρίας από κυβερνοεπιθέσεις.

Μία αξιόπιστη αλβανική υπηρεσία μπορεί να συμβάλει στην έγκαιρη αναγνώριση απειλών. Προβλήματα προστασίας πληροφοριών μπορούν να δυσκολέψουν αυτή τη συνεργασία. Η Αθήνα έχει, επομένως, λόγο να ενδιαφέρεται για τις εγγυήσεις που θα προσφέρει η νέα διοίκηση.

Ο σεβασμός των δικαιωμάτων της ελληνικής μειονότητας παραμένει βασικό κριτήριο των διμερών σχέσεων, όπως ανέφερε ο Έλληνας υπουργός Άμυνας. Δεν υπάρχει τεκμηριωμένη βάση για να αποδοθεί στη Hasani συγκεκριμένη εχθρική στάση απέναντι στην Ελλάδα ή στη μειονότητα.

Υπάρχει, τέλος, μία σύγκριση που αφορά στην ελληνική επιλογή ηγεσίας. Ο Θεμιστοκλής Δεμίρης έχει ήδη συμπληρώσει τα 74. Η μακρά διπλωματική διαδρομή του προσφέρει γνώση και διεθνή εμπειρία. Η ηλικιακή απόσταση με τη Hasani (48 ετών) θέτει ένα εύλογο ερώτημα για την προτεραιότητα που δίνεται στην ανάδειξη νεότερων, κατάλληλα προετοιμασμένων ηγετών.

Ένα ακόμη μέτρο σύγκρισης προσφέρει η MI6, με επικεφαλής τη 49χρονη, Blaise Metreweli. Η επιχειρησιακή της εμπειρία συνδυάστηκε με προηγούμενη ευθύνη για την τεχνολογία και την καινοτομία, ένας συνδυασμός που χρειάζεται να έχει βάρος και στην ελληνική συζήτηση για την ηγεσία των υπηρεσιών πληροφοριών.

Η ανανέωση απαιτεί σύγχρονη κατάρτιση, διοικητική κρίση και κατανόηση απειλών που αλλάζουν γρήγορα. Η ηλικία από μόνη της δεν εγγυάται αυτές τις ικανότητες. Η εμπειρία χρειάζεται να συνοδεύεται από σαφές σχέδιο διαδοχής και πραγματικές ευκαιρίες για την επόμενη γενιά στελεχών.

Η Hasani θα κριθεί από τις αποφάσεις της και την απόδοση της υπηρεσίας που αναλαμβάνει.

Η ελληνική πολιτική ηγεσία οφείλει αντίστοιχα να εξηγήσει με ποια κριτήρια επιλέγει και αξιολογεί τη διοίκηση της ΕΥΠ και το προετοιμάζει για τα επόμενα χρόνια. Η εθνική ασφάλεια απαιτεί λογοδοσία για αυτές τις επιλογές, πέρα από μία γενική επίκληση εμπιστοσύνης στο πρόσωπο του εκάστοτε Διοικητή.