Σε ηλικία 83 ετών έφυγε από τη ζωή ο σπουδαίος Κρητικός καλλιτέχνης Γιάννης Ξυλούρης, γνωστός ως Ψαρογιάννης, μία από τις πλέον εμβληματικές μορφές της κρητικής μουσικής παράδοσης. Λαουτιέρης, μουσικός και δημιουργός με καθοριστική συμβολή στη σύγχρονη εξέλιξη της κρητικής μουσικής, άφησε πίσω του ένα έργο υψηλής καλλιτεχνικής αξίας και βαθιάς πολιτισμικής σημασίας.
Γεννημένος στα Ανώγεια το 1943 και μέλος της ιστορικής οικογένειας των Ξυλούρηδων, ήρθε σε επαφή με τη μουσική από πολύ μικρή ηλικία. Σε ηλικία μόλις πέντε ετών έπιασε για πρώτη φορά μαντολίνο, ενώ ακολούθησαν το λαούτο και η λύρα. Από τα παιδικά του χρόνια ανέδειξε το ταλέντο του, συνοδεύοντας ήδη από τα 12 του τον αδελφό του Νίκο Ξυλούρη, με τον οποίο ηχογράφησε τον πρώτο του δίσκο στα 14. Στα 17 του χρόνια θεωρούνταν ήδη ένας από τους κορυφαίους λαουτιέρηδες της Κρήτης, περιζήτητος συνεργάτης των σημαντικότερων λυράρηδων της εποχής.
Η καλλιτεχνική του πορεία συνδέθηκε άρρηκτα με εκείνη του Νίκου Ξυλούρη. Μαζί, από τα μέσα της δεκαετίας του ’50, συνέβαλαν καθοριστικά στην αναβίωση και ανανέωση της κρητικής μουσικής, μεταφέροντάς την από τα τοπικά γλέντια των Ανωγείων στις μουσικές σκηνές του Ηρακλείου, της Αθήνας και αργότερα στα μεγάλα θέατρα και συναυλιακούς χώρους της Ελλάδας και του εξωτερικού. Με σεβασμό στην παράδοση αλλά και δημιουργικό πνεύμα, αντιστάθηκαν στις ξενόφερτες μουσικές τάσεις και επανέφεραν στο προσκήνιο τα ριζίτικα, τον «Ερωτόκριτο» και τους αυθεντικούς σκοπούς της κρητικής λύρας και του λαούτου.
Η διεθνής αναγνώριση δεν άργησε να έρθει. Οι εμφανίσεις τους σε κορυφαίους χώρους, από το Royal Albert Hall του Λονδίνου έως τη Νέα Υόρκη και το Παρίσι, κατέστησαν τον Νίκο και τον Γιάννη Ξυλούρη σύμβολα της λαϊκής ψυχής και της πολιτιστικής αντίστασης της εποχής. Το 1966 τιμήθηκαν με πρώτο βραβείο σε διεθνή διαγωνισμό στο Σαν Ρέμο για την παρουσίαση του «κρητικού συρτακιού», ενώ ο Νίκος Ξυλούρης βραβεύτηκε αργότερα από τη Γαλλική Ακαδημία Charles Cros για τα ριζίτικα τραγούδια.
Μετά τον θάνατο του Νίκου Ξυλούρη το 1981, ο Ψαρογιάννης συνέχισε με αμείωτη δημιουργικότητα τη μουσική του διαδρομή, παρουσιάζοντας σημαντικά έργα όπως «Ο Κρητικός Ήλιος», «Τα Πετροδολάκια», «Ραψωδίες», «Ενότητες», «Το Σύμπαν» και «40 Χρόνια Ψαρογιάννης». Παράλληλα, συνεργάστηκε με πλήθος σπουδαίων καλλιτεχνών από την Κρήτη, την υπόλοιπη Ελλάδα αλλά και το εξωτερικό, ενώ άνοιξε δημιουργικούς διαλόγους με μουσικές παραδόσεις της Ηπείρου, του Αιγαίου και της Μικράς Ασίας.
Ιδιαίτερα σημαντική υπήρξε και η μακρόχρονη συνεργασία του με τον Κώστα Μουντάκη, τόσο στη δισκογραφία όσο και στις ζωντανές εμφανίσεις, καθώς και η συμβολή του στη διδασκαλία της κρητικής μουσικής σε ωδεία και πολιτιστικούς φορείς, μεταλαμπαδεύοντας τη γνώση του σε νεότερες γενιές μουσικών.
Δεξιοτέχνης με σπάνιες τεχνικές και θεωρητικές γνώσεις, αυθεντικός δημιουργός και αφοσιωμένος υπηρέτης του λαϊκού πολιτισμού, ο Γιάννης Ξυλούρης υπήρξε σημείο αναφοράς για το λαούτο και την κρητική μουσική συνολικά. Η παρακαταθήκη του παραμένει ζωντανή μέσα από το έργο του, τους μαθητές του και τη διαρκή επιρροή του στην ελληνική μουσική παράδοση.
![](https://voicenews.gr/wp-content/uploads/2026/05/our-viber-1.png")
