Το Μεγάλο Στοίχημα Της Θεσσαλίας Και Οι Ευθύνες
Την ίδα ακριβώς ώρα που ο Θεσσαλός αγρότης ακούει πως «δεν υπάρχει νερό για ντομάτα και βαμβάκι», στον ίδιο ακριβώς κάμπο σχεδιάζεται μία από τις πιο ενεργοβόρες και υδροβόρες υποδομές της δεκαετίας. Το VoiceNews σήμερα θα βγάλει στην φόρα την υπόθεση που έως σήμερα κινείται στα ψιλά των οικονομικών ρεπορτάζ, αλλά αφορά ευθέως το ζήτημα του νερού, το ρεύμα και το μέλλον μιας ολόκληρης περιφέρειας που συνδέεται με το μέλλον ολόκληρης της χώρας μας, δηλαδή το σχέδιο μετατροπής του θεσσαλικού κάμπου σε μια κοιλάδα κέντρων δεδομένων, γνωστών ως (data centers), με όχημα μια μονάδα φυσικού αερίου ισχύος 792 MW και προϋπολογισμό περίπου 600 εκατομμυρίων ευρώ.
Ποιός αποφάσισε για λογαριασμό των πολιτών, με ποια στοιχεία, και ποιος θα πληρώσει τελικά τον λογαριασμό σε νερό και σε ρεύμα;
Η εικόνα είναι σχεδόν σουρεαλιστική. Το 2025 ανακοινώθηκε το de facto «απαγορευτικό» σε ποτιστικές καλλιέργειες της Θεσσαλίας και της Κρήτης λόγω της λειψυδρίας. Στον Δήμο Σοφάδων ο αρμόδιος Οργανισμός Εγγείων Βελτιώσεων ανακοίνωσε για πρώτη φορά ότι δεν θα διατεθεί καθόλου νερό από τη λίμνη Σμοκόβου. Συνεταιρισμοί τοματοπαραγωγών μίλησαν για την καταστροφή χιλιάδων στρεμμάτων βαμβακιού, βιομηχανικής τομάτας και μηδικής, ενώ επιστήμονες χαρακτήρισαν πλέον το υδατικό πρόβλημα της περιοχής ως οικολογική καταστροφή.
Στην ίδια Θεσσαλία, και σχεδόν την ίδια στιγμή, ωριμάζει η επένδυση που, αν προχωρήσει το ευρύτερο σχέδιο όπως το περιγράφουν τα σχέδια, θα απαιτήσει τεράστιες ποσότητες ρεύματος και νερού. Στον αγρότη λένε πως «δεν υπάρχει νερό για ντομάτα». Όμως, στα data centers ετοιμάζονται να εγγυηθούν ατελείωτη ενέργεια και υποδομές μαζί. Αυτή η αντίφαση είναι η καρδιά της υπόθεσης, και κανένας αρμόδιος δεν την έχει εξηγήσει δημόσια.
Ο Daniel, οι ζημιές και οι αποζημιώσεις
Για να γίνει κατανοητό το μέγεθος του ζητήματος, χρειάζεται να θυμηθούμε τι έχει ήδη υποστεί ο κάμπος. Σύμφωνα με επιστημονική μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Natural Hazards and Earth System Sciences, η καταιγίδα Daniel τον Σεπτέμβριο του 2023 πλημμύρισε περίπου 1.150 τετραγωνικά χιλιόμετρα, εκ των οποίων τα 820 (το 70%) ήταν γεωργική γη. Πλημμύρισαν πάνω από 282 τετραγωνικά χιλιόμετρα βαμβακιού, περίπου το 30% της έκτασης βαμβακιού της κεντρικής Ελλάδας, ενώ χάθηκαν δεκάδες χιλιάδες ζώα. Ο ίδιος ο πρωθυπουργός έκανε λόγο για ζημιές έως 2,5 δισ. ευρώ, και η Θεσσαλία παράγει περίπου το 15% της αγροτικής παραγωγής της χώρας.
Δύο χρόνια μετά, η πληγή παραμένει ανοιχτή. Το αρμόδιο υπουργείο ανακοίνωσε καταβολές κρατικής αρωγής περίπου 459,4 εκατομμυρίων ευρώ. Ωστόσο, οι αγρότες παραμένουν απλήρωτοι για εκτάσεις που δεν καλλιεργήθηκαν λόγω φερτών υλικών, ότι τους ζητούνται πίσω ποσά μέσω της εφορίας, και ότι δεν υπάρχει συνεκτικό σχέδιο ανασυγκρότησης. Η ένταση αποτυπώθηκε στους δρόμους. Από την 1η Δεκεμβρίου 2025 ξέσπασαν μαζικές αγροτικές κινητοποιήσεις με τη Θεσσαλία στο επίκεντρο και πάνω από 4.000 τρακτέρ στους δρόμους, με αιτήματα που συνέδεαν τη λειψυδρία, την ευλογιά των αιγοπροβάτων και το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ.
Η μονάδα της κοιλάδας και ποιοι βρίσκονται πίσω της
Στη ΒΙΠΕ Λάρισας η εταιρεία «Λάρισα Θερμοηλεκτρική Α.Ε.» αναπτύσσει μονάδα συνδυασμένου κύκλου με φυσικό αέριο, καθαρής ισχύος 792 MW και προϋπολογισμού περίπου 600 εκατ. ευρώ. Η σύμβαση μετόχων υπεγράφη στις 21 Μαΐου 2025 παρουσία του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρου Παπασταύρου, με χαιρετισμό μάλιστα του Ισραηλινού υπουργού Ενέργειας. Η τεχνολογία είναι της Mitsubishi, με καθαρή θερμική απόδοση 62,6% που, σύμφωνα με τον διευθύνοντα σύμβουλο της ΔΕΠΑ Εμπορίας, είναι η υψηλότερη για μονάδα του είδους στην Ελλάδα. Στόχος ολοκλήρωσης είναι ο Φεβρουάριος του 2028.
Το κρίσιμο όμως δεν είναι η μονάδα καθαυτή, αλλά αυτό που, σύμφωνα με δημοσιεύματα που επικαλούνται πηγές των ίδιων των επενδυτών, σχεδιάζεται πίσω της, δηλαδή η δημιουργία μιας κοιλάδας κέντρων δεδομένων, οπου η ΔΕΠΑ Εμπορίας θα αναπτύξει παράλληλα και φωτοβολταϊκά 500 MW. Το σχέδιο της «κοιλάδας» δεν έχει ανακοινωθεί επίσημα με εταιρική ανακοίνωση και παρουσιάζεται ως πρόθεση και κατεύθυνση, όχι ως τετελεσμένο. Ακριβώς γι’ αυτό η δημοσιοποίηση της σύμβασης και των σχεδίων είναι ζήτημα δημοσίου συμφέροντος και όχι εσωτερική υπόθεση των μετόχων.
Και οι μέτοχοι είναι το πιο ενδιαφέρον κεφάλαιο. Σύμφωνα με τα δημοσιεύματα, το σχήμα συνδέει το ελληνικό Δημόσιο με ξένα συμφέροντα από τρεις διαφορετικές χώρες. Συγκεκριμένα, το 38,5% ελέγχει η κυπριακή Clavenia, που συνδέεται με τον όμιλο ακινήτων AroundTown του Yakir Gabay. Το 35% κατέχει η ΔΕΠΑ Εμπορίας, που ανήκει εξ ολοκλήρου στο Δημόσιο μέσω του Υπερταμείου, και η οποία κρατά τη θέση του προέδρου, τη γενική διεύθυνση και την προμήθεια φυσικού αερίου. Το 16,5% ανήκει στο fund EUSIF Larissa, στο οποίο συμμετέχουν η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα Επενδύσεων και η Mubadala του Άμπου Ντάμπι. Το υπόλοιπο 10% κατέχει η Volton των Μπάκου και Καϋμενάκη.
Με άλλα λόγια, το ίδιο το Δημόσιο είναι συνέταιρος στην ενεργειακή ραχοκοκαλιά μιας υποδομής που, αν επιβεβαιωθεί η «κοιλάδα», θα ανταγωνιστεί τους αγρότες για το νερό και το ρεύμα. Η συμμετοχή κρατικών οντοτήτων ανεβάζει, δεν κατεβάζει, τον πήχη της λογοδοσίας.
Δεν είναι αμελητέα ούτε η γεωπολιτική διάσταση. Η AroundTown είναι η μεγαλύτερη εισηγμένη εταιρεία εμπορικών ακινήτων στη Γερμανία, με χαρτοφυλάκιο περίπου 30 δισ., και ο Yakir Gabay, με ισραηλινή και κυπριακή υπηκοότητα και περιουσία που εκτιμάται γύρω στα 4 δισ. δολάρια, έχει διοριστεί στο σχήμα του Ντόναλντ Τραμπ για τη διαχείριση της Γάζας. Όταν στρατηγική ελληνική ενεργειακή υποδομή πλέκεται με funds του Άμπου Ντάμπι και με επιχειρηματίες με τέτοιο διεθνή ρόλο, η πλήρης διαφάνεια ως προς το ποιος ελέγχει τι δεν είναι πολυτέλεια. Είναι υποχρέωση.
Πόσο νερό και πόσο ρεύμα καταναλώνει ένα data center;
Για να καταλάβει ο πολίτης γιατί αυτό τον αφορά άμεσα, αρκούν τα μεγέθη. Σύμφωνα με το Environmental and Energy Study Institute, ένα μεγάλο data center μπορεί να καταναλώνει έως 5 εκατομμύρια γαλόνια νερού την ημέρα, όσο μια πόλη 10.000 έως 50.000 κατοίκων. Στα συστήματα ψύξης με εξάτμιση, το 70% με 80% αυτού του νερού χάνεται οριστικά ως υδρατμός. Η ίδια η Google ανέφερε ότι η κατανάλωση νερού στα κέντρα δεδομένων και τα γραφεία της σχεδόν διπλασιάστηκε μέσα σε τρία χρόνια.
Η χώρα μας πρέπει να ανησυχήσει, διότι σε ανάλυση της S&P Global το 2025, το 43% των data centers παγκοσμίως λειτουργεί ήδη σε περιοχές υψηλού υδατικού στρες, και η Ελλάδα κατονομάζεται ρητά ανάμεσα στις ευρωπαϊκές χώρες των οποίων τα κέντρα δεδομένων προβλέπεται να βρεθούν σε τέτοιες περιοχές. Δεν μιλάμε δηλαδή για θεωρητικό κίνδυνο αλλού. Μιλάμε για τη δική μας λεκάνη απορροής.
Αντίστοιχα είναι τα μεγέθη στο ρεύμα. Κατά τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας, ένα τυπικό μεγάλο data center μπορεί να καταναλώνει 100 MW, όσο εκατό χιλιάδες νοικοκυριά. Τη στιγμή που η διαθέσιμη δυναμικότητα ολόκληρου του ελληνικού ηλεκτρικού συστήματος εκτιμάται σε περίπου 1,9 GW, η ταυτόχρονη υποδοχή πολλών τέτοιων φορτίων δεν είναι λεπτομέρεια. Είναι στρατηγική επιλογή με συνέπειες για κάθε λογαριασμό ρεύματος.
Η Αμερικανική εμπειρία
Η εμπειρία των ΗΠΑ λειτουργεί ως καθρέφτης για το τι μπορεί να συμβεί όταν τα data centers αναπτύσσονται χωρίς θωράκιση των πολιτών. Έρευνα του Bloomberg που ανέλυσε περίπου 25.000 κόμβους του δικτύου διαπίστωσε ότι σε περιοχές κοντά σε έντονη δραστηριότητα data centers το ρεύμα κόστισε έως και 267% περισσότερο σε σχέση με πέντε χρόνια νωρίτερα, με τη συντριπτική πλειονότητα των αυξήσεων να εμφανίζεται εντός 50 μιλίων από τέτοιες εγκαταστάσεις. Στη μεγάλη αγορά PJM, που εξυπηρετεί 65 εκατομμύρια κατοίκους, η τιμή ισχύος εκτινάχθηκε σχεδόν ενδεκαπλάσια μέσα σε ένα έτος.
Πώς μετακυλίεται αυτό το κόστος; Όπως εξηγεί ερευνητής της Νομικής Σχολής του Χάρβαρντ, το κόστος των νέων γραμμών και σταθμών που κατασκευάζονται για τα data centers επιμερίζεται ουσιαστικά σε όλους τους καταναλωτές, ενώ οι τεχνολογικοί κολοσσοί διαπραγματεύονται για τους εαυτούς τους φθηνά βιομηχανικά τιμολόγια. Ο οικιακός καταναλωτής δηλαδή κινδυνεύει να επιδοτεί την υποδομή που εξυπηρετεί τις μεγαλύτερες εταιρείες του πλανήτη. Στο Όρεγκον, όπου υπήρξε πολιτική βούληση, ειδικός νόμος οδήγησε σε αύξηση των τιμολογίων προς τα data centers και σε ελαφρά μείωση των οικιακών, αποδεικνύοντας ότι ο διαχωρισμός είναι εφικτός όταν κάποιος το αποφασίσει.
Καταρρίπτεται και ο μύθος των θέσεων εργασίας, που συνήθως προτάσσεται ως το βασικό αντιστάθμισμα. Μελέτη του Brookings το 2026 διαπίστωσε ότι οι αισιόδοξες κλαδικές εκτιμήσεις υπερεκτιμούν την επίδραση στην απασχόληση κατά τρεις φορές, και ότι οι περιοχές που υποδέχονται το πρώτο μεγάλο data center βλέπουν αύξηση της ιδιωτικής απασχόλησης μόλις 4% με 5% σε βάθος πενταετίας. Έρευνα στη Βιρτζίνια έδειξε ότι ένα τυπικό data center απασχολεί περίπου 50 εργαζομένους, οι μισοί εκ των οποίων εργολαβικοί, ενώ άλλες μελέτες κατέγραψαν μονάδες με λιγότερους από 125 μόνιμους και ορισμένες με μόλις 25. Δεν είναι τυχαίο ότι περισσότερες από 140 τοπικές κοινότητες στις ΗΠΑ έχουν μπλοκάρει ή καθυστερήσει επενδύσεις άνω των 60 δισ. δολαρίων, ότι τουλάχιστον 12 Πολιτείες κατέθεσαν το 2026 νομοσχέδια μορατόριουμ, και ότι σε δημοσκόπηση της Gallup επτά στους δέκα Αμερικανούς δήλωσαν αντίθετοι στην κατασκευή τέτοιας εγκατάστασης στην περιοχή τους.
Υπάρχει και μια ακόμη διάσταση που κάνει την περίπτωση της Θεσσαλίας ιδιαίτερα ανησυχητική. Στις ΗΠΑ μεγάλο μέρος αυτών των εγκαταστάσεων χτίζεται ακριβώς σε περιοχές που έχουν ήδη πληγεί ή απειλούνται από ξηρασία, πυρκαγιές και πλημμύρες. Βάση δεδομένων που δημοσιοποίησε η ακτιβίστρια Erin Brockovich, χαρτογραφημένη από το Newsweek, εντόπισε πάνω από 50 data centers υπό κατασκευή σε περιοχές που βιώνουν ξηρασία, με συγκεντρώσεις σε Τέξας, Λουιζιάνα και Μισισίπι, ενώ η εταιρεία συμβούλων ακινήτων Cushman & Wakefield επισημαίνει ότι η ανάπτυξή τους έχει μετατοπιστεί σε αγροτικές περιοχές της Δύσης με αυξημένο κίνδυνο πυρκαγιάς. Κατά τις καταστροφικές πυρκαγιές στο Λος Άντζελες, η κατανάλωση νερού των data centers μπήκε στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης για τη λειψυδρία. Με άλλα λόγια, οι πιο υδροβόρες υποδομές τοποθετούνται όλο και πιο συχνά εκεί όπου το νερό ήδη λείπει και η κλιματική απειλή είναι μεγαλύτερη, και αυτό ακριβώς είναι το προφίλ της μετα-Daniel Θεσσαλίας: ενός τόπου που μόλις πνίγηκε και τώρα στερεύει.
Fast-track, φοροαπαλλαγές και το Δημόσιο ως μέτοχος
Το έργο της Λάρισας έλαβε έγκριση περιβαλλοντικών όρων από το ΥΠΕΝ ήδη από το 2022 και 2023. Παράλληλα, το υπουργείο Ανάπτυξης προωθεί νέο πλαίσιο για τις ξένες επενδύσεις με φορολογικά κίνητρα, ταχεία απόσβεση, αδειοδότηση σε προθεσμίες έως 45 ημερών και δάνεια με κρατική εγγύηση. Τα data centers εντάσσονται στις στρατηγικές επενδύσεις με αυξημένο συντελεστή δόμησης, σταθεροποίηση φορολογικού συντελεστή για δώδεκα έτη, και για τις πλέον σημαντικές δυνατότητα απευθείας επιδότησης χωρίς δεσμευτικά όρια θέσεων εργασίας.
Συνδυάστε τα, από τη μία υπόσχεση κινήτρων και επιδοτήσεων χωρίς ρήτρες απασχόλησης, από την άλλη διεθνής εμπειρία που δείχνει ελάχιστες μόνιμες θέσεις και αυξήσεις στους λογαριασμούς. Ποιος εγγυάται ότι ο Έλληνας φορολογούμενος δεν θα επιδοτήσει επενδύσεις που θα γίνονταν ούτως ή άλλως, για να πάρει σε αντάλλαγμα ακριβότερο ρεύμα και λιγότερο νερό; Στη Βιρτζίνια η αντίστοιχη φοροαπαλλαγή κόστισε περίπου 1,6 δισ. δολάρια σε ένα μόνο οικονομικό έτος.
Το πιο ευαίσθητο σημείο παραμένει η διπλή ιδιότητα του Δημοσίου. Όταν το κράτος είναι ταυτόχρονα ρυθμιστής, αδειοδότης και μέτοχος, ο πολίτης δικαιούται να γνωρίζει πώς διασφαλίζεται ότι το δημόσιο συμφέρον δεν θα υποχωρήσει μπροστά στο επιχειρηματικό. Η αρμόδια γενική γραμματεία Χωρικού Σχεδιασμού έχει ήδη αναγνωρίσει δημόσια ως πραγματικά ζητήματα χωροθέτησης τη «θερμική νησίδα» και τον θόρυβο. Αν αυτά τα προβλήματα είναι γνωστά, η σιωπή ως προς τις δεσμεύσεις για νερό και τιμολόγια είναι πολιτική επιλογή, όχι τεχνική αδυναμία.
Η Θεσσαλία πλήρωσε ήδη ακριβά την εγκατάλειψη. Το λιγότερο που δικαιούται είναι να μην κληθεί να πληρώσει και την επόμενη επιλογή που γίνεται πάνω από το κεφάλι της. Το VoiceNews θα παρακολουθεί την υπόθεση και θα ζητεί απαντήσεις από όλους τους αρμόδιους.
![](https://voicenews.gr/wp-content/uploads/2026/05/our-viber-1.png")
