Το στρατηγικό σχέδιο του υπουργείου Παιδείας ανοίγει τη συζήτηση για έναν διαφορετικό σχολικό χάρτη. Τι περιγράφει και ποια κρίσιμα ερωτήματα αφήνει αναπάντητα για μαθητές και εκπαιδευτικούς.

Το μέγεθος των σχολείων και των τάξεων, η διοικητική τους οργάνωση, το ωράριο λειτουργίας και οι οργανικές θέσεις των εκπαιδευτικών μπαίνουν στο επίκεντρο του σχεδιασμού για την εκπαίδευση έως το 2029.

Το Στρατηγικό Σχέδιο Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης του υπουργείου Παιδείας περιγράφει την προσαρμογή του σχολικού δικτύου στις δημογραφικές και τεχνολογικές εξελίξεις. Το ουσιαστικό ερώτημα είναι τι θα σημαίνει αυτή η προσαρμογή μέσα στην τάξη: καλύτερη στελέχωση και περισσότερη υποστήριξη ή αναδιοργάνωση με κυρίαρχο κριτήριο την εξοικονόμηση πόρων;

Ενιαία διοίκηση, αλλά χωρίς συγκεκριμένο μοντέλο

Μία από τις βασικές κατευθύνσεις αφορά την προώθηση σχολικών μονάδων με ενιαία διοίκηση, με στόχο την καλύτερη αξιοποίηση υποδομών, προσωπικού και ψηφιακών εργαλείων.

Στο απόσπασμα που παρουσιάζεται, ωστόσο, δεν διευκρινίζονται οι μονάδες που θα ενταχθούν, οι αρμοδιότητες της διοίκησης ή ο τρόπος καθημερινής λειτουργίας.

Η αναφορά δεν ισοδυναμεί με ανακοίνωση συγκεκριμένων συγχωνεύσεων ή καταργήσεων σχολείων. Ανοίγει, όμως, ένα σοβαρό ζήτημα: πόσο κοντά θα βρίσκεται η διοίκηση στις ανάγκες κάθε σχολείου και ποια υποστήριξη θα έχουν οι εκπαιδευτικοί;

Πόσοι μαθητές θα βρίσκονται στην τάξη;

Αντίστοιχη ασάφεια υπάρχει γύρω από τον «εξορθολογισμό» του μεγέθους των τάξεων. Δεν προσδιορίζονται αριθμητικά όρια ούτε αποσαφηνίζεται η κατεύθυνση των αλλαγών.

Η δημογραφική μείωση μπορεί να δημιουργήσει περιθώριο για μικρότερα τμήματα, περισσότερο διαθέσιμο χώρο και ουσιαστικότερη εξατομικευμένη διδασκαλία. Το αν αυτή η δυνατότητα θα αξιοποιηθεί αποτελεί πολιτική επιλογή.

Λιγότερα παιδιά δεν σημαίνει αυτομάτως ότι χρειάζονται λιγότερα σχολεία ή λιγότερη εκπαιδευτική υποστήριξη. Ιδίως στις απομακρυσμένες περιοχές, οι αποστάσεις, οι μετακινήσεις και η ισότιμη πρόσβαση πρέπει να έχουν καθοριστικό βάρος.

Οργανικές θέσεις: Η δέσμευση χρειάζεται αριθμούς

Ο επανασχεδιασμός συνδέεται με τον επαναπροσδιορισμό των οργανικών θέσεων και τη σταδιακή στελέχωση με μόνιμο προσωπικό, σε συνεργασία με τα συναρμόδια υπουργεία.

Η κατεύθυνση αυτή χρειάζεται συγκεκριμένο περιεχόμενο: αριθμό θέσεων, χρηματοδότηση και χρονοδιάγραμμα. Χρειάζεται επίσης να καλύπτει τις ανάγκες του ολοήμερου, της ειδικής αγωγής και της υποστήριξης των μαθητών.

Το ζητούμενο είναι να μειώνονται τα κενά επειδή καλύπτονται οι ανάγκες, με σταθερή παρουσία εκπαιδευτικών στα σχολεία.

Eduplan.ai: Η πρόβλεψη δεν αρκεί για να καλυφθούν τα κενά

Στον σχεδιασμό περιλαμβάνεται η αξιοποίηση του Eduplan.ai για την καταγραφή και την πρόβλεψη αναγκών στελέχωσης, την ταχύτερη επεξεργασία δεδομένων και την κατανομή προσωπικού.

Ένα τέτοιο εργαλείο μπορεί να βελτιώσει τον προγραμματισμό. Η αποτελεσματικότητά του, όμως, εξαρτάται από την ακρίβεια των στοιχείων και τα κριτήρια που εφαρμόζονται. Οι πιστώσεις, οι προσλήψεις και οι υπηρεσιακές αποφάσεις παραμένουν καθοριστικές.

Χρειάζεται, επομένως, διαφάνεια και δυνατότητα ανθρώπινης επανεξέτασης, ώστε η κατανομή να συνυπολογίζει τις αποστάσεις και την επιβάρυνση εκπαιδευτικών που υπηρετούν σε πολλά σχολεία.

Ο σχολικός χάρτης θα κριθεί στην καθημερινότητα

Ο σχεδιασμός προβλέπει συνεκτίμηση αναγκών σε ορίζοντα πενταετίας, δεκαετίας και εικοσαετίας. Η μακροπρόθεσμη πρόβλεψη έχει αξία όταν συνοδεύεται από μετρήσιμες εγγυήσεις για το δημόσιο σχολείο.

Το τελικό κριτήριο είναι συγκεκριμένο: έγκαιρη στελέχωση, λειτουργικό ολοήμερο, καλύτερες συνθήκες διδασκαλίας και προσιτό σχολείο για κάθε παιδί. Σε αυτά χρειάζεται να απαντήσουν οι επόμενες αποφάσεις.