Σχολεία χωρίς δασκάλους: η εκπαίδευση σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης

Εκπαίδευση σε αποσύνθεση: όταν το κράτος καλύπτει τα κενά του με συνταξιούχους

Ας σταματήσουμε τις ωραιοποιήσεις.

Αυτό που συμβαίνει σήμερα στην εκπαίδευση δεν είναι «δυσκολία», ούτε «προσωρινή κρίση». Είναι αποτυχία πολιτικής. Και μάλιστα αποτυχία που πλέον δεν κρύβεται.

Το κράτος, ανίκανο ή απρόθυμο να στηρίξει ουσιαστικά το εκπαιδευτικό σύστημα, επιλέγει μια λύση που θα έπρεπε να προκαλεί συναγερμό: επαναφέρει συνταξιούχους στις τάξεις για να καλύψει τα κενά που το ίδιο δημιούργησε.

Αυτό δεν είναι λύση. Είναι ομολογία κατάρρευσης.

Ένα επάγγελμα που απαξιώθηκε συνειδητά

Για πάνω από μια δεκαετία, οι εκπαιδευτικοί υφίστανται:

• δραματικές περικοπές μισθών
• συνεχή εντατικοποίηση της εργασίας
• διοικητική πίεση και αυθαιρεσία
• πλήρη έλλειψη ουσιαστικών κινήτρων

Και τώρα, το ίδιο σύστημα που απαξίωσε το επάγγελμα, αναρωτιέται γιατί δεν υπάρχουν εκπαιδευτικοί.

Η απάντηση είναι προφανής: γιατί κανείς δεν επιλέγει ένα επάγγελμα χωρίς αξιοπρέπεια, χωρίς προοπτική και χωρίς στοιχειώδη αναγνώριση.

Η «επιστράτευση» ως φθηνή και βολική λύση

Αντί να διορθωθεί η ρίζα του προβλήματος, επιλέγεται η πιο εύκολη και πιο κυνική λύση:

επιστρέφουν συνταξιούχοι.

Όχι γιατί αυτό αποτελεί παιδαγωγική επιλογή.
Αλλά γιατί είναι φθηνότερο.
Πιο ελέγξιμο.
Πιο βολικό.

Στην ιδιωτική εκπαίδευση, η πρακτική αυτή αγγίζει τα όρια της εκμετάλλευσης: χαμηλότερες αποδοχές, προσωρινές λύσεις, προσωπικό χωρίς διαπραγματευτική δύναμη.

Στο δημόσιο, βαφτίζεται «ανάγκη» για να καλύψει τη γύμνια ενός συστήματος που αρνείται να επενδύσει στους ανθρώπους του.

Όχι ανανέωση — στασιμότητα

Η εκπαίδευση απαιτεί ανανέωση, προσαρμογή, επαφή με το παρόν και το μέλλον.

Αντί γι’ αυτό, επιλέγεται η επιστροφή στο παρελθόν.

Κανείς δεν αμφισβητεί την εμπειρία των παλαιότερων εκπαιδευτικών.
Αλλά η εμπειρία δεν μπορεί να υποκαταστήσει την ανάγκη για ένα ζωντανό, σύγχρονο, εξελισσόμενο εκπαιδευτικό σώμα.

Όταν η «λύση» είναι να φέρνεις πίσω αυτούς που έχουν ήδη αποχωρήσει, τότε το μήνυμα είναι ξεκάθαρο:

το σύστημα δεν ανανεώνεται — ανακυκλώνεται.

Το βαθύτερο πρόβλημα που αποφεύγεται

Η επιστροφή των συνταξιούχων δεν είναι το πρόβλημα. Είναι το σύμπτωμα.

Το πραγματικό πρόβλημα είναι ότι:

• οι νέοι απορρίπτουν το επάγγελμα
• οι ενεργοί εκπαιδευτικοί εξαντλούνται
• το σχολείο παύει να αποτελεί ελκυστικό εργασιακό περιβάλλον

Και αντί να αντιμετωπιστούν αυτά, επιλέγεται η συγκάλυψη.

Ένα σχολείο χωρίς μέλλον

Η πολιτική αυτή έχει συνέπειες — και είναι βαριές.

Δημιουργεί ένα σχολείο:

• χωρίς σταθερό ανθρώπινο δυναμικό
• χωρίς προοπτική ανανέωσης
• χωρίς ουσιαστική επένδυση στην ποιότητα

Ένα σχολείο που λειτουργεί πρόχειρα, με λύσεις ανάγκης, χωρίς στρατηγική.

Και τελικά, ένα σχολείο που δεν μπορεί να ανταποκριθεί στις ανάγκες των μαθητών.

Η ευθύνη είναι ξεκάθαρη

Δεν πρόκειται για ατυχία. Ούτε για συγκυρία.

Πρόκειται για πολιτική επιλογή.

Επιλογή να μην αυξηθούν οι μισθοί.
Επιλογή να μην βελτιωθούν οι συνθήκες εργασίας.
Επιλογή να μην επενδυθεί στην εκπαίδευση.

Και τώρα, η ίδια αυτή επιλογή βαφτίζεται «ρεαλισμός».

Χωρίς ρήξη, δεν υπάρχει διέξοδος

Αν δεν υπάρξει άμεση και ουσιαστική αλλαγή πορείας, το πρόβλημα θα βαθύνει.

Όχι αύριο. Τώρα.

Η εκπαίδευση χρειάζεται:

• αξιοπρεπείς αποδοχές
• σταθερότητα
• ουσιαστική στήριξη των νέων εκπαιδευτικών
• πραγματική αναβάθμιση του ρόλου τους

Όχι προσωρινές λύσεις. Όχι επικοινωνιακές διαχειρίσεις.

Το τελικό ερώτημα

Πόσο ακόμη θα καλύπτεται η αποτυχία με πρόχειρες λύσεις;

Γιατί, αν το μόνο που μπορεί να κάνει ένα σύστημα είναι να επιστρατεύει το παρελθόν για να επιβιώσει, τότε το μέλλον του έχει ήδη χαθεί.

Και μαζί του, κινδυνεύει να χαθεί και κάτι πολύ πιο σημαντικό:

η ίδια η έννοια της δημόσιας εκπαίδευσης.