Σαξωνία-Άνχαλτ: Το μυστικό πίσω από την εκρηκτική άνοδο του AfD που η Ευρώπη δεν είδε

Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης

Προσθήκη του VoiceNews στην Google

Το εκλογικό σεισμό που προκάλεσε η Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) στη Σαξωνία-Άνχαλτ, καταγράφοντας ποσοστό 43,8%, δεν εξηγείται μόνο από τη μεταναστευτική πολιτική ή τη γενικότερη δυσαρέσκεια των Γερμανών απέναντι στις παραδοσιακές κυβερνήσεις. Πίσω από τους αριθμούς κρύβεται μια βαθύτερη, λιγότερο προφανής αιτία: η μακρά ιστορία θρησκευτικής απο-χριστιανοποίησης της περιοχής, αποτέλεσμα δεκαετιών κομμουνιστικής προπαγάνδας στην πρώην Ανατολική Γερμανία. Τα στοιχεία δείχνουν ότι σχεδόν ένας στους δύο άθεους ή θρησκευτικά αδιάφορους πολίτες του κρατιδίου έδωσε την ψήφο του στο ακροδεξιό κόμμα — μια συσχέτιση που ρίχνει νέο φως στο φαινόμενο AfD.

Ένα κόμμα πέρα από τη συντηρητική ατζέντα

Η εκλογική επιτυχία του AfD στη Σαξωνία-Άνχαλτ έχει θορυβήσει ολόκληρη την Ευρώπη, όχι μόνο για το μέγεθός της αλλά και για το περιεχόμενο της ιδεολογίας που εκφράζει. Δεν πρόκειται για ένα απλό υπερσυντηρητικό κόμμα με βασικό άξονα την αντίθεση στη μετανάστευση. Πρόκειται για μια σύνθεση αντιδημοκρατικών και αντιχριστιανικών στοιχείων, με παγγερμανική εμβέλεια που δεν πρέπει να υποτιμάται. Ωστόσο, στην ειδική περίπτωση της Σαξωνίας-Άνχαλτ, τμήματος της πρώην Ανατολικής Γερμανίας, η ερμηνεία του φαινομένου απαιτεί να ληφθεί σοβαρά υπόψη ο θρησκευτικός παράγοντας.

Η πιο άθεη γωνιά της Ευρώπης

Η περιοχή παρουσιάζει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά αθεϊσμού και θρησκευτικής αδιαφορίας σε ολόκληρη την Ευρώπη. Η κατάσταση αυτή είναι απόρροια της κομμουνιστικής προπαγάνδας, των μαθημάτων αθεϊσμού στα σχολεία και της συστηματικής εκστρατείας κατά της Εκκλησίας, η οποία κορυφώθηκε το 1953 στην Ανατολική Γερμανία. Σε σύγκριση με τα ποσοστά θρησκευόμενων του 1950, η πτώση είναι δραματική.

Σύμφωνα με τις στατιστικές, στη Σαξωνία-Άνχαλτ το 80% του πληθυσμού δηλώνει θρησκευτικά αδιάφορο (άθεοι, αγνωστικιστές κ.ά.), το 10% δηλώνει Προτεστάντες-Ευαγγελικοί και μόλις το 3% Ρωμαιοκαθολικοί.

Οι Εκκλησίες αντιδρούν, το AfD στοχεύει τον εκκλησιαστικό φόρο

Οι εκπρόσωποι των δύο μεγαλύτερων χριστιανικών κοινοτήτων της Γερμανίας έχουν εκφράσει έντονη διαφωνία με την ιδεολογία του AfD. Προτεστάντες και Ρωμαιοκαθολικοί κληρικοί προχώρησαν σε καταδικαστικές δηλώσεις, ενώ σε ναούς αναρτήθηκαν πανό και σημαίες με συνθήματα όπως «Αγάπη προς τον πλησίον, διάλογος, ανθρώπινη αξιοπρέπεια, αλληλεγγύη. Ψηφίστε συνειδητά».

Η αντιπαράθεση δεν είναι τυχαία. Στο κυβερνητικό του πρόγραμμα για τη Σαξωνία-Άνχαλτ, το AfD εξαπέλυσε αυτό που περιγράφεται ως «μετωπική επίθεση» κατά των επίσημων χριστιανικών ομολογιών, με δύο βασικούς άξονες:

  • Κατάργηση των κρατικών επιδοτήσεων προς τα θρησκευτικά ιδρύματα.
  • Ανατροπή του τρόπου είσπραξης του εκκλησιαστικού φόρου (Kirchensteuer), αμφισβητώντας το ειδικό καθεστώς που απολαμβάνουν Προτεστάντες και Ρωμαιοκαθολικοί στη Γερμανία. Στο ισχύον σύστημα, οι πιστοί δηλώνουν -εφόσον το επιθυμούν- τη θρησκευτική τους κοινότητα, και μέρος του φορολογητέου εισοδήματός τους αποδίδεται απευθείας σε αυτήν μέσω του Κράτους.

Αξίζει να σημειωθεί ότι το ίδιο το Ομοσπονδιακό Σύνταγμα της Γερμανίας προβλέπει υποχρεωτική, ομολογιακή διδασκαλία των Θρησκευτικών στα δημόσια σχολεία, ξεχωριστά για Ρωμαιοκαθολικούς, Προτεστάντες και Ορθοδόξους — κάτι που το AfD φαίνεται να θέτει εμμέσως υπό αμφισβήτηση.

Οι αριθμοί που αποκαλύπτουν τη σχέση θρησκείας-ψήφου

Τα εκλογικά στοιχεία στη Σαξωνία-Άνχαλτ αποκαλύπτουν μια εντυπωσιακή πόλωση ανάμεσα σε πιστούς και μη πιστούς. Ενώ οι θρησκευόμενοι πολίτες εξέφρασαν σαφή ανησυχία για την αντιεκκλησιαστική ρητορική του κόμματος, οι θρησκευτικά αδιάφοροι κινήθηκαν στην αντίθετη κατεύθυνση:

  • 47% των μη θρησκευόμενων/αθέων ψήφισαν AfD.
  • 33% των Ευαγγελικών-Προτεσταντών ψήφισαν AfD.
  • 32% των Ρωμαιοκαθολικών ψήφισαν AfD.

Τα ποσοστά αυτά αποκτούν ιδιαίτερη σημασία αν αναλογιστεί κανείς ότι η συνολική εκλογική δύναμη του κόμματος στο κρατίδιο ανήλθε σε 43,8%. Με άλλα λόγια, η θρησκευτική ταυτότητα φαίνεται να λειτουργεί ως ένας από τους πλέον καθοριστικούς παράγοντες πρόβλεψης της ψήφου.

Δύο ολοκληρωτισμοί, μία κοινή αντιχριστιανική κληρονομιά

Η ένταση ανάμεσα στο AfD και τους Χριστιανούς -κληρικούς, πιστούς και απλούς ψηφοφόρους- δεν μπορεί να κατανοηθεί πλήρως χωρίς μια ματιά στο ιστορικό υπόβαθρο της περιοχής. Η Σαξωνία-Άνχαλτ υπέστη την αντιχριστιανική προπαγάνδα δύο διαδοχικών ολοκληρωτικών καθεστώτων. Ο Χίτλερ, νεοπαγανιστής και θαυμαστής των αρχαίων γερμανικών θεών, καλλιέργησε ένα κλίμα εχθρικό προς τον Χριστιανισμό. Αργότερα, το Κομμουνιστικό Κόμμα της Ανατολικής Γερμανίας χρησιμοποίησε τη μυστική υπηρεσία Στάζι για να παρακολουθεί συστηματικά και να καταπιέζει τη δράση των Χριστιανών.

Ένα πολυσύνθετο φαινόμενο με βαθιές ρίζες

Φυσικά, δεν πρέπει να υποτιμάται η δυσαρέσκεια μεγάλου μέρους των Γερμανών απέναντι στη μεταναστευτική πολιτική προηγούμενων κυβερνήσεων. Η άνοδος του AfD παραμένει ένα πολυπαραγοντικό φαινόμενο, που δεν εξαντλείται στη θρησκευτική διάσταση. Ωστόσο, η ανοιχτή σύγκρουση του κόμματος με τις θεσμοθετημένες χριστιανικές κοινότητες, αλλά και με θεμελιώδεις χριστιανικές αξίες όπως η αγάπη και η φιλανθρωπία, αναδεικνύει μια πτυχή που αξίζει ιδιαίτερη προσοχή.

Πολλοί μελετητές των ολοκληρωτικών ιδεολογιών επισημαίνουν ένα διαχρονικό μοτίβο: όπου καταπιέστηκε ο Χριστιανισμός, εκεί καταπιέστηκε και η δημοκρατία. Το συμπέρασμα που προκύπτει είναι ότι η Ευρώπη θα έχει μέλλον μόνο εάν παραμείνει πιστή στις ελληνικές και χριστιανικές της ρίζες.