Μια ιστορική συμφωνία μεταξύ Ελλάδας και Βουλγαρίας για την επιστροφή 48 ελληνικών εκκλησιαστικών κειμηλίων ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο στις διμερείς σχέσεις, προκαλώντας ταυτόχρονα έντονες αντιδράσεις και νέα αιτήματα για πολύ ευρύτερο επαναπατρισμό. Το Μνημόνιο Κατανόησης, που υπεγράφη στις 29 Σεπτεμβρίου από τους υπουργούς Πολιτισμού των δύο χωρών, προβλέπει την επιστροφή 48 κειμηλίων τα οποία είχαν αφαιρεθεί το 1917, κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Τα αντικείμενα αυτά προέρχονται από την Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοίνισσας, την Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών και την Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης. Την ίδια στιγμή, η ελληνική πλευρά συμφωνεί να παραδώσει στη Σόφια τα λείψανα που αποδίδονται στον Τσάρο Σαμουήλ, μαζί με το υπόλοιπο ανθρωπολογικό υλικό από τις τέσσερις σαρκοφάγους που ανακαλύφθηκαν στη Βασιλική του Αγίου Αχιλλείου στις Πρέσπες.
Το Σάββατο 3 Οκτωβρίου, στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού Θεσσαλονίκης, παρουσία των πρωθυπουργών Κυριάκου Μητσοτάκη και Ρούμεν Ράντεφ, προγραμματίζεται η υπογραφή των πρωτοκόλλων παράδοσης και παραλαβής. Τα 48 κειμήλια θα παραμείνουν στο μουσείο έως τις 5 Νοεμβρίου και στη συνέχεια θα μεταφερθούν στις μοναστικές κοινότητες και τη μητρόπολη όπου ανήκουν. Ωστόσο, πίσω από το πανηγυρικό κλίμα έχει ήδη ξεσπάσει έντονος προβληματισμός για το αν η επιστροφή αυτή συνιστά την ολοκλήρωση μιας διεκδίκησης ή απλώς την αρχή μιας ευρύτερης διαδικασίας.
Ο Μητροπολίτης Δράμας Δωρόθεος εξέφρασε σοβαρές επιφυλάξεις, υποστηρίζοντας ότι δεν υπήρξε προηγούμενη ενημέρωση ή διαβούλευση, ενώ ζήτησε δημόσια από τον πρωθυπουργό να αποσύρει την υπογραφή του. Το κύριο επιχείρημά του εστιάζει στη δυσαναλογία μεταξύ των 48 επιστρεφόμενων αντικειμένων και του συνολικού όγκου των κειμηλίων που παραμένουν στη γείτονα χώρα. Όπως καταγγέλλει η Μητρόπολη Δράμας, μόνο από τη Μονή Εικοσιφοίνισσας απομακρύνθηκαν περίπου 800 κειμήλια και 430 χειρόγραφα, θέτοντας το ερώτημα ποιο διαπραγματευτικό χαρτί απομένει για το μέλλον. Παράλληλα, ο Μητροπολίτης Σιδηροκάστρου Μακάριος με επιστολή του προς την υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη ζητά την επέκταση της συμφωνίας στους θησαυρούς της ιστορικής Μητρόπολης Μελενίκου, που περιλαμβάνουν εικόνες, άμφια, σκεύη 40 ναών και μια βιβλιοθήκη 4.000 τόμων. Η ελληνική κυβέρνηση διαμηνύει από την πλευρά της ότι οι διαπραγματεύσεις θα συνεχιστούν για τα υπόλοιπα αντικείμενα αμοιβαίου ενδιαφέροντος.
Την ίδια ώρα, τα βουλγαρικά μέσα ενημέρωσης επαναφέρουν το ιστορικό υπόβαθρο της υπόθεσης. Το τηλεοπτικό δίκτυο bTV αποκάλυψε ότι κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο ο ακαδημαϊκός Μπογκντάν Φίλοφ και συνεργάτες του μετέφεραν στη Σόφια 907 χειρόγραφα και κειμήλια από ελληνικά μοναστήρια. Μάλιστα, η διευθύντρια του Εθνικού Ιστορικού Μουσείου Βουλγαρίας, Μπόνι Πετρούνοβα, χρησιμοποίησε ανοιχτά τον όρο «πολεμικά λάφυρα». Η πολιτιστική ιστοσελίδα «Πλόσταντ Σλαβέικοφ» συνδέει αυτές τις αποστολές με την Εικοσιφοίνισσα και τον Τίμιο Πρόδρομο Σερρών, ενώ η εφημερίδα «Σέγκα» αποδίδει τη λεηλασία της Εικοσιφοίνισσας τη Μεγάλη Δευτέρα 27 Μαρτίου 1917 σε ένοπλα σώματα υπό τον Βούλγαρο βοεβόδα Τάνε Νικόλοφ.
Η βιβλιοθήκη της Εικοσιφοίνισσας αριθμούσε τότε περίπου 1.300 τόμους και 430 χειρόγραφους κώδικες, ενώ η ελληνική πλευρά διεκδικούσε ήδη από το 1923 συνολικά 907 λειτουργικά αντικείμενα. Αντίστοιχη τύχη είχαν και τα κειμήλια του Τιμίου Προδρόμου Σερρών, πολλά από τα οποία κατέληξαν στο Κέντρο Σλαβοβυζαντινών Σπουδών «Ιβάν Ντούιτσεφ». Το πλέον αποκαλυπτικό στοιχείο, όπως αναφέρουν οι εφημερίδες «Σέγκα» και «Τρουντ», είναι ότι τα αντικείμενα αυτά φυλάσσονταν επί δεκαετίες σε ειδικό «απόρρητο απόθεμα» (σεκρέτεν φοντ), καθώς η Βουλγαρία γνώριζε ότι βάσει της Συνθήκης του Νεϊγύ είχε τη νομική υποχρέωση να τα επιστρέψει στην Ελλάδα.
![](https://voicenews.gr/wp-content/uploads/2026/05/our-viber-1.png")
