Πόσο «βελούδινο» θα ήταν τελικά ένα ρωσο-αρμενικό «διαζύγιο»;

Αντί να περιμένει τον Πασινιάν να διεξάγει δημοψήφισμα για την ένταξη στην ΕΕ, κάτι που μπορεί να μην κάνει ποτέ, προκειμένου να διατηρήσει τα πλεονεκτήματα από τη συμμετοχή στην Ευρασιατική Οικονομική Ένωση όσο το δυνατόν περισσότερο, ο Πούτιν ενδέχεται να «κόψει» την Αρμενία αμέσως, εάν ο Πασινιάν επανεκλεγεί με κάθε θεμιτό ή αθέμιτο μέσο.

Ένας δημοσιογράφος ρώτησε τον Πούτιν το Σαββατοκύριακο για την αντίδρασή του στο γεγονός ότι ο Αρμένιος πρωθυπουργός Νικόλ Πασινιάν φιλοξένησε τον Ζελένσκι την περασμένη εβδομάδα, δίνοντάς του βήμα για να απειλήσει τη Ρωσία. Ο Πούτιν απέφυγε αυτό το σκέλος της ερώτησης, αλλά επεκτάθηκε στο μέλλον των δεσμών τους. Η Ρωσία θέλει μόνο το καλύτερο για την Αρμενία και θα σεβαστεί τις επιθυμίες του λαού της, είπε, προτείνοντας σε αυτό το πλαίσιο να διεξαχθεί δημοψήφισμα για τα σχέδια του Πασινιάν περί ένταξης στην ΕΕ, καθώς μια τέτοια πολιτική κινδυνεύει να καταστρέψει τους οικονομικούς δεσμούς με τη Ρωσία.

Υπενθυμίζεται ότι ο Πούτιν δήλωσε πως λίγο λιγότερο από το ένα τέταρτο του ΑΕΠ της Αρμενίας προέρχεται από το εμπόριο με τη Ρωσία, περίπου 7 δισεκατομμύρια δολάρια από τα 29 δισεκατομμύρια πέρυσι. Τα πλεονεκτήματα που αποκομίζει από τη συμμετοχή της στην υπό ρωσική ηγεσία Ευρασιατική Οικονομική Ένωση αφορούν «τη γεωργία, τη μεταποιητική βιομηχανία, τα τελωνεία και άλλους δασμούς, και ούτω καθεξής. Αυτό ισχύει και για τη μετανάστευση». Εάν ο λαός της αποφασίσει να βάλει τέλος σε αυτά, τόνισε ο Πούτιν, τότε η Ρωσία θα ξεκινήσει τη διαδικασία ενός «ήπιου, έξυπνου και αμοιβαία επωφελούς διαζυγίου».

Ο Πούτιν υποδέχθηκε τον Πασινιάν για ειλικρινείς συνομιλίες στις αρχές Απριλίου, οι οποίες εκτιμήθηκαν ως η «ώρα της αλήθειας» στις σχέσεις τους. Την επόμενη μέρα, «Κορυφαίος Ρώσος Αξιωματούχος Σήμανε Συναγερμό για την Επιδείνωση των Σχέσεων με την Αρμενία», καταδικάζοντας ειδικά την περσινή «Οδό Τραμπ για τη Διεθνή Ειρήνη και Ευημερία» (TRIPP) για την ανατροπή της περιφερειακής γεωστρατηγικής ισορροπίας. Αυτό ακολουθήθηκε την περασμένη εβδομάδα από την εδραίωση της επιρροής της ΕΕ στην Αρμενία, ενόψει των εκλογών του επόμενου μήνα.

Τα σημάδια είναι ξεκάθαρα και δείχνουν ότι ο Πασινιάν, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, θα κερδίσει την επανεκλογή του και, κατά συνέπεια, θα υποτάξει την Αρμενία στη Δύση για να ενισχύσει την επέκταση της επιρροής της μέσω της TRIPP, κατά μήκος ολόκληρης της νότιας περιφέρειας της Ρωσίας. Η νέα de facto συμμαχία της γειτονικής τους χώρας, του Αζερμπαϊτζάν, με την Ουκρανία, αυξάνει φυσικά την εκτίμηση απειλής από πλευράς Ρωσίας και εγκυμονεί τον κίνδυνο παρατεταμένης αστάθειας στην ευρύτερη περιοχή.

Αυτό που εκτυλίσσεται στη νότια πτέρυγα της Ρωσίας είναι το αποτέλεσμα αυτού που θα μπορούσε να περιγραφεί ως το Δόγμα του Νεο-Ρίγκαν, ή αλλιώς της επιταχυνόμενης αναδίπλωσης της ρωσικής επιρροής ανά τον κόσμο (Trump 2.0), με ιδιαίτερη έμφαση στη «σφαίρα επιρροής» της, το γνωστό «Εγγύς Εξωτερικό». Αν αυτό δεν αναστραφεί στην Αρμενία μέσω της νίκης της πατριωτικής αντιπολίτευσης ενάντια σε κάθε πρόβλεψη, και αν ο Πασινιάν κινηθεί γρήγορα για να βλάψει τα ρωσικά συμφέροντα ακόμη περισσότερο απ’ όσο έχει ήδη κάνει, τότε το «διαζύγιό» τους μπορεί να μην είναι και τόσο «ήπιο».

Η άνοδος της σκληροπυρηνικής φράξιας στη Ρωσία μειώνει την πιθανότητα ο Πούτιν να συμφωνήσει στη διατήρηση των προαναφερθέντων προνομίων της Αρμενίας από την Ευρασιατική Οικονομική Ένωση. Αντίθετα, εάν η ρωσική επιρροή στην Αρμενία χαθεί αμετάκλητα για το αόριστο μέλλον (με ή χωρίς δημοψήφισμα για την πολιτική ένταξης του Πασινιάν στην ΕΕ), τότε ίσως της «κόψει» αμέσως τους δεσμούς. Ο στόχος θα μπορούσε να είναι η πυροδότηση μιας πατριωτικής εξέγερσης της τελευταίας στιγμής και, αν αυτό αποτύχει, να αφήσει τους εχθρούς της Ρωσίας να αναλάβουν την απείθαρχη Αρμενία.

Αντί για ένα «ήπιο» διαζύγιο, ίσως αποδειχθεί εξαιρετικά άσχημο, και το τελικό αποτέλεσμα θα μπορούσε να είναι η επισημοποίηση του καθεστώτος της Αρμενίας από τον Άξονα Αζερμπαϊτζάν-Τουρκίας ως το κοινό τους «Νεο-Οθωμανικό Σαντζάκι», με όλο το κοινωνικο-πολιτιστικό κόστος που συνεπάγεται. Εάν κάτι τέτοιο φαντάζει αναπόφευκτο σε περίπτωση επανεκλογής του Πασινιάν με κάθε μέσο, οι σκληροπυρηνικοί ίσως υποστηρίξουν ότι είναι καλύτερο να επιταχυνθούν ριζικά οι εξελίξεις, με την ελπίδα ότι το σοκ στους Αρμένιους μπορεί να τους ωθήσει σε αντίσταση, αντί να αφήσουν την κατάσταση να εξελίσσεται αργά μέχρι να είναι πολύ αργά για να αναστραφεί.

Γράφειο ο Andrew Korybko