Δευτέρα , 30 Νοεμβρίου 2020

Πως ψήφιζαν στην Αρχαία Αθήνα; Αναδρομή στον τρόπο ψηφοφορίας στην Αρχαία Ελλάδα

Πως ψήφιζαν στην Αρχαία Αθήνα; Αναδρομή στον τρόπο ψηφοφορίας στην Αρχαία Ελλάδα

Αναδρομή στον τρόπο ψηφοφορίας στην Αρχαία Ελλάδα…

Η λέξη ψήφος ετυμολογικά έχει ρίζες από το αρχαίο ρήμα ψάω, που σημαίνει τρίβω, κάνω κάτι λείο. Ουσιαστικά πρόκειται για την μικρή πέτρα που έχει γίνει λεία με την βοήθεια της τριβής ως μέσο ψηφοφορίας στα αρχαία χρόνια, αλλά γενικότερα χρησιμοποιείται για κάθε μέσο, που βοηθά τον κάθε ψηφοφόρο να δηλώσει την βούληση του, στο πλαίσιο της εκλογικής διαδικασίας.

Στην Ελλάδα σε γενικές γραμμές έχει χρησιμοποιηθεί το σφαιρίδιο και το ψηφοδέλτιο, που θα αναφερθούμε αργότερα διεξοδικά. Πώς φτάσαμε όμως από τα αρχαία χρόνια σε αυτά;

Πως ψήφιζαν στην Αρχαία Αθήνα; Αναδρομή στον τρόπο ψηφοφορίας στην Αρχαία Ελλάδα

Αρχαία Αθήνα & Άμεση Δημοκρατία

Η εποχή της αθηναϊκής δημοκρατίας, αλλά και το πολίτευμα της πόλης-κράτους της Αθήνας, διέπεται από τις αρχές της άμεσης δημοκρατίας. Οι πολίτες δεν εξέλεγαν αντιπροσώπους που τους εκπροσωπούσαν όπως σήμερα, αλλά λάμβαναν οι ίδιοι αποφάσεις νομοθετικού και εκτελεστικού περιεχομένου.

Συμμετοχή στο δικαίωμα ψήφου στην Εκκλησία του Δήμου, είχαν μόνο οι άνδρες Αθηναίοι που διατηρούσαν τα πολιτικά τους δικαιώματα, δηλαδή άνδρες που είχαν εκπληρώσει την στρατιωτική τους θητεία, ενώ αποκλείονταν οι γυναίκες, οι μέτοικοι και δούλοι αλλά και όσοι είχαν οικονομικές εκκρεμότητες με το κράτος και χρωστούσαν. Τα πολιτικά σώματα της εποχής ήταν: η Εκκλησία του Δήμου, η Βουλή των Πεντακοσίων και τα Δικαστήρια.

Τα μέλη της Εκκλησίας δεν εκλέγονταν, όπως γίνεται στην σύγχρονη Κοινοβουλευτική ιστορία, στην αθηναϊκή δημοκρατία, συμμετείχαν όλοι όσοι είχαν πολιτικά δικαιώματα, όποτε εκείνοι το επιθυμούσαν. Ήταν η πρώτη μορφή άμεσης Δημοκρατίας, και όχι αντιπροσωπευτικής όπως έχεις διαμορφωθεί σήμερα.

Συγκεκριμένα, κάθε πολίτης άνω των 20 ετών που πληρούσε τις προδιαγραφές που αναφέραμε νωρίτερα, όχι μόνο μπορούσε να συμμετέχει στην λήψη αποφάσεων αλλά αποτελούσε και καθήκον του. Η Εκκλησία ψήφιζε συγκεκριμένα για την έναρξη του πολέμου, ενώ το μπορούσε να παραχωρήσει το δικαίωμα του πολίτη σε ένα ξένο, μη Αθηναίο, εξέλεγε αξιωματούχους και δίκαζε πολιτικά εγκλήματα αλλά επίσης νομοθετούσε.

Πως ψήφιζαν στην Αρχαία Αθήνα;

Στα αρχαία χρόνια η φανερή ψηφοφορία γινόταν με την ανάταση των χεριών, ενώ οι αξιωματούχοι ήταν αυτοί που καταμετρούσαν τα χέρια και έκριναν την έκβαση της ψηφοφορίας. Σημαντικό να σημειωθεί, πως για κάποιες ψηφοφορίες που αφορούσαν θέματα σημαντικής βαρύτητας, προαπαιτούνταν η ελάχιστη παρουσία 6000 πολιτών
για να γίνει η διαδικασία, όπως για την περίπτωση ψηφοφορίας παραχώρησης δικαιώματος πολίτη.

Η μυστική ψηφοφορία, γινόταν με σφαιρίδια, βόλους, βαμμένα σε άσπρο είτε σε μαύρο χρώμα για να δηλώσουν το ναι είτε το όχι αντίστοιχα, τα οποία κατόπιν της επιλογής του ο κάθε πολίτης το έριχνε σε ένα μεγάλο πιθάρι το οποίο στην πορεία το έσπαγαν στη συνέχεια για να γίνει η καταμέτρηση. Η συμμετοχή στην συνέλευση του Δήμου ήταν προαιρετική.

Πως ψήφιζαν στην Αρχαία Αθήνα; Αναδρομή στον τρόπο ψηφοφορίας στην Αρχαία Ελλάδα

Τέλος, να σημειωθεί η μέθοδος του οστρακισμού, που την ακολουθούσε μια φορά το χρόνο η Εκκλησία του Δήμου, για να αποφασίσει αν θα διώξουν κάποιο σε εξορία, οστρακισμό, που αποτελούσε απειλή λόγω της πολιτικής που ακολουθούσαν ως προς το αθηναϊκό πολίτευμα. Ο θεσμός αυτής της ψηφοφορίας, καθιερώθηκε από την Κλεισθένη το 510πΧ με την δημοκρατική μεταρρύθμιση.

Συγκεκριμένα, στην Αγορά διαμόρφωναν έναν περίβολο με 10 τμήματα, όσες και  φυλές, με κοινή είσοδο. Σε αυτά εισέρχονταν κάθε πολίτης ανάλογα με την φυλή που άνηκε και άφηνε ένα όστρακο, θραύσμα πήλινο δοχείου όπου πάνω έγραφε το όνομα του ατόμου που επιθυμούσε να εξοριστεί. Για να εξοριστεί κάποιος έπρεπε να μαζευτούν πάνω από 6000 όστρακα.

Ο πολίτης είχε 10 μέρες να κλείσει τις εκκρεμότητες του προτού εξοριστεί για 10 χρόνια εκτός Αθηνών. Αρχικά ο
οστρακισμός, αποτελούσε μέθοδο προστασίας του δημοκρατικού πολιτεύματος, αργότερα όμως καταχράστηκε ως μέθοδος από διάφορους ως μέθοδος εξόντωσης πολιτικών αντιπάλων.

Πως ψήφιζαν στην Αρχαία Αθήνα; Αναδρομή στον τρόπο ψηφοφορίας στην Αρχαία Ελλάδα

Διαβάστε την συνέχεια του άρθρου...
Shares