Πολλαπλό βιβλίο: Γιατί «τραβάει φρένο» το Υπουργείο στις τάξεις των Πανελλαδικών

Λίγες προτάσεις, αντιδράσεις εκδοτών και βιβλία που «αγγίζουν» τις Πανελλαδικές αλλάζουν τον αρχικό σχεδιασμό

Σε νέα παράταση της διαδικασίας αξιολόγησης και ένταξης διδακτικών βιβλίων για τη Β’ και τη Γ’ τάξη του Γενικού Λυκείου προχώρησε το Υπουργείο Παιδείας, μεταθέτοντας ουσιαστικά τον χρόνο υλοποίησης του πολλαπλού βιβλίου στις πιο απαιτητικές βαθμίδες της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.

Σύμφωνα με την απόφαση, η προθεσμία για τα βιβλία της Γ’ Λυκείου επεκτείνεται έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2026, ενώ για τη Β’ Λυκείου έως τις 29 Μαΐου 2026. Η εξέλιξη αυτή προκαλεί εύλογα ερωτήματα, καθώς η σχετική πρόσκληση για την κατάθεση προτάσεων βρίσκεται σε ισχύ από τον Απρίλιο του 2023.

Χαμηλή συμμετοχή συγγραφέων και ομάδων

Η βασική αιτία της καθυστέρησης, σύμφωνα με πληροφορίες, είναι η περιορισμένη ανταπόκριση από συγγραφείς και επιστημονικές ομάδες. Για τις δύο τελευταίες τάξεις του Λυκείου έχουν κατατεθεί μόλις 49 προτάσεις, οι οποίες βρίσκονται στον τρίτο κύκλο αξιολόγησης.

Αντίθετα, για τις βαθμίδες από την Α’ Δημοτικού έως και την Α’ Λυκείου έχουν ήδη εγκριθεί 152 σχολικά εγχειρίδια, γεγονός που αναδεικνύει το μέγεθος του προβλήματος ειδικά για τις τάξεις που συνδέονται άμεσα με τις Πανελλαδικές Εξετάσεις.

Οι προηγούμενες κινήσεις του Υπουργείου

Πριν την ανακοίνωση της παράτασης, είχε προηγηθεί απόφαση της πολιτικής ηγεσίας του Υπουργείου Παιδείας με την οποία αποσύρθηκε διάταξη που προέβλεπε την επιβολή οικονομικών κυρώσεων σε εκδότες σε περίπτωση καθυστέρησης ή μη έγκρισης βιβλίων στο πλαίσιο του πολλαπλού βιβλίου.

Την εικόνα της περιορισμένης προσφοράς είχε επιβεβαιώσει ήδη από τον Νοέμβριο και η Ένωση Ελληνικού Βιβλίου, κάνοντας λόγο για ένα ιδιαίτερα απαιτητικό εγχείρημα με μη ρεαλιστικά χρονοδιαγράμματα. Όπως είχε επισημανθεί, η παραγωγή σχολικών βιβλίων υψηλής ποιότητας –ιδίως για μαθήματα που εξετάζονται πανελλαδικά– δεν μπορεί να ακολουθήσει διαδικασίες «εξπρές».

Μακρινός ορίζοντας εφαρμογής

Το επίσημο χρονοδιάγραμμα του Υπουργείου τοποθετεί τη διανομή έντυπων βιβλίων:

για τη Β’ Λυκείου στο σχολικό έτος 2028–2029,
για τη Γ’ Λυκείου στο 2029–2030.

Στο μεταξύ, ο σχεδιασμός για την καθιέρωση του εθνικού απολυτηρίου, που συζητείται να ξεκινήσει από τους μαθητές της Α’ Λυκείου ήδη από το επόμενο σχολικό έτος, φαίνεται να συνδυάζεται τελικά με την επιλογή ενός βασικού σχολικού εγχειριδίου ανά τάξη.

Τι προβλέπει ο θεσμός του πολλαπλού βιβλίου

Ο θεσμός του πολλαπλού βιβλίου προβλέπει ότι οι εκπαιδευτικοί θα μπορούν να επιλέγουν το διδακτικό εγχειρίδιο κάθε μαθήματος από έναν εγκεκριμένο κατάλογο τίτλων. Η φιλοσοφία του μέτρου βασίζεται στη χρήση πολλαπλών πηγών μάθησης και στην ενίσχυση της κριτικής σκέψης, με στόχο τη σταδιακή απομάκρυνση από το μοντέλο της αποκλειστικής απομνημόνευσης.

Στο νέο σύστημα, τα εγκεκριμένα βιβλία για Δημοτικό, Γυμνάσιο και Λύκειο αναμένεται να ξεπεράσουν τα 1.000, όταν μέχρι σήμερα ο συνολικός αριθμός για τις ίδιες βαθμίδες δεν ξεπερνούσε τα 300.

Οι αντιδράσεις και οι προβληματισμοί

Παρά τους στόχους του μέτρου, αρκετοί φορείς εκφράζουν έντονες επιφυλάξεις. Κεντρικό επιχείρημα είναι ότι το πολλαπλό βιβλίο ενδέχεται να οδηγήσει σε διαφοροποιήσεις επιπέδου μεταξύ μαθητών, ακόμη και μέσα στο ίδιο σχολείο.

Όπως επισημαίνεται από επαγγελματικές ενώσεις του χώρου του βιβλίου, η ύπαρξη διαφορετικών εγχειριδίων για το ίδιο μάθημα μπορεί να οδηγήσει σε άνισες απαιτήσεις και διαφοροποιημένη ύλη, με κίνδυνο τη σταδιακή υποβάθμιση των ακαδημαϊκών προσδοκιών αντί της αναβάθμισής τους.